xVKwdwËK G…KõÖxoh owqwuKwËk ÌeÞxoËWËëUk owËgK DeËbÄw ÌiwLËlo ÌP#cÖky

LwËlbw xRtw xgmðwo KËkdxd : pwxodw RwdËZd 12 RwdÖtwxkk iËcø iwmêwl l’ pËg

Gdwk eq ÌaËK xiRwdÖk kpiwd

owËgK DeËbÄw ÌiwLËlo ÌP#cÖky

ÌiwLËloÖk kpiwd ÌP#cÖky„ kwÄÛexZ AcøweK BtwRDx¥d AwpËiËbk owËgK DeËbÄw Ggv xgxmÄ owvgwxbK„ gwvlwËbËmk ÑgËbxmK owvgwxbK ovþÿw IKwg-Gk owËgK ÌeÞxoËWëU Rdwg ÌP#cÖky 1/11-Gk RòlìZ owqy„ Ìj K’Rd iwdÖn 1/11’k NUdw NUwk oit DexþÿZ xQËld Zwk iËcø ÌiwLËlo ÌP#cÖky AdøZi„ xZxd og xKQÖ LÖg KwËQ ÌaËK ÌbËLËQd„ 1/11 Kwk BxŠËZ pËtËQ, KyhwËg pËtËQ og xKQÖB xdR ÌPwËL eÞZøq KËkËQd„ xZxd xdxúPZhwËg 1/11’k BxZpwËok GKxU Avm„ gŠhgd ÌaËK Ìgk pgwk ek xZxd GB eÞai gwËkk iZ ÌKwd xixWtwk iÖËLwiÖxL pËld„ xZxd oóeÛxZ AwËixkKwt ÌgrwËZ GËoxQËld„ AwËixkKwt AgþÿwdKwËl xVKwdwËK Ìbtw GK G…KõÖxoh owqwZKwËl AËdK PwléløKk, xmpkY RwMwËdw Kaw gËlËQd„ gËlËQd, owËgK eÞcwdiìèy ÌgMi LwËlbw xRtw 1/11 Gk NUdwk Kaw xgmðwo KkËZ Pwdxd, Awk AwItwiy lyËMk ohwËd¢y ÌmL pwxodw RwdËZd 12 RwdÖtwxkk iËcø gwvlwËbËm iwmêwl l’ Rwxk Kkw pËâQ„ GB owqwZKwËk Rdwg ÌP#cÖky eÖáLwdÖeÖáL 1/11 Gk oiþZ NUdw Z×ËlËQd jw ewVKËbk byNêxbËdk oÖ® ÌK#Z×pl ÌiUwËg„ GLwËd owqwuKwkxU ewVKËbk Rdø eÞËmíw£kwKwËk Z×Ël ckw pËlw-

xVKwdw: Awexd KËg Ggv Ky KiêoÔxPËZ jÖ£ßkwËÄÛ GËoËQd?

ÌiwLËlo: jÖ£ßkwRø ofk ÌmËn GLd jÖ£ßkwÄÛ ofk KkxQ„ AwZyt- þñRd I g¬×- gw¬gËbk oËŠ ÌbLw Kkwk DË¥Ëmø„ 

xVKwdw: gøx£ßMZ ofËk GËlI ÌbLw ÌMËQ Awexd KvËMÞoiøwdop Adøwdø KiêKZwËbk owËa ÑgVK KËkËQd, ÌbLw KËkËQd, xgntxU xK glËgd?

ËiwLËlo: KvËMÞoiøwd ËRwËof ¢ßwDxlop iwxKêd jÖ£ßkwËÄÛk ÌýUU xWewUêËiëU, ÌpwtwBU pwDR Ggv RwxZovËNk AËdK KiêKZêwk owËa Awiwk gøx£ßMZ oóeKê AwËQ„ KwËRk KwkËY AËdËKk owËa gøx£ßMZ oóeKê MËr DËVËQ Ggv ÌoB oÖgwËb ZwËbk owËa Awiwk Ìo#Rdø owqwu pËtËQ„ Zwkw jLd XwKwt xMËtxQËld ZLd gŠhgËdI ZwËbk owËa Awiwk owqwZ pËtxQËlw„

xVKwdw: ¢ßwDxl Qwrw Awk Kwk Kwk owËa ÑgVK pËtËQ?

ÌiwLËlo: ¢ßwDxl Qwrw Awk jwËbk oËŠ ÑgVK pËtËQ Zwkw Axfxotwl„ Zwkw RdeÞxZxdxc dd„ gwvlwËbm AwiwËbk Ìbm„ gwvlwËbËmk DdítËd AwiwËbkËKB hÓxiKw kwLËZ pËg oxóixlZhwËg, RwxZËK xgh£ß KËk dt„ GKxU HKøg¦ RwxZo£w AwiwËbkËK ÌbËm- xgËbËm Z×Ël ckËZ pËg„ Ìj RwxZ 1971 owËl ipwd iÖx£ßjÖ˦k icøxbËt xgmð iwdxPË¢ AwZeÞKwm KËkËQ, Ìo RwxZËK ÌKD bwxgËt kwLËZ ewkËg dw„ Awxi gøx£ßMZhwËg PwB iwxKêd jÖ£ßkwËÄÛk AËdK hwl xbK AwËQ, Ëj†Ëlw eÞgwoy gwvlwËbmykw MÞpY KkËgd„ AwiwËbk ÌbËm iwdÖËnk iËcø xpvow- xg˧n, NÙYw, Z×ldw, pwt- AweËowo BZøwxb xgkwU oioøw„ AËdK iwdÖn Alo Rygd jwed KËk„ AwËixkKwop xgËmðk Adøwdø ÌbËmk DdíZ RygËdk owËa eÞgwoy gwvlwËbmykw ÌjhwËg GxMËt jwËâQd xVK ÌoBhwËg gwvlwËbËmk eÞxZxU dwMxkKËK GxMËt ÌjËZ pËg„ gwvlwËbËmk ogËPËt gr oóeb pËâQ iwdg oóeb„ GB iwdg oóebËK KwËR lwMwËZ pËg„ RwxZk owiËd Ggv ÌdZÚËZòk owiËd xhmd Ggv ximd bÖËUwB awKËZ pËg„ gwvlwËbËmk eÞcwd bÖxU kwRÐdxZK bl xgGdxe Ggv AwItwiy lyM kwRÐdxZKhwËg eÞxZ§ë§y pËlI Zwkw ekþek ekþeËkk m¢ß dt- GB iwdxoKZw jZqY ejêìZ ZwËbk iËcø eÞxZxÅZ dw pËg ZZqY ejêìZ RwxZËK AËdK ÌLowkZ xbËZ pËg„ kwRÐdxZKhwËg gwvlwËbËmk RdMY bÖB hwËM xgh£ß„ xKìç RwxZ xpowËg Awikw HKøg¦„ kwRdyxZ AwiwËbk KkËZ pËg„ xdgêwPËdk icøxbËt GKxU bl qiZwt jwËg, AwËkKxU bl Agþÿwd xdËg xgËkwcy bËl„ jLd jwkw qiZwt jwËgd ZwËbk iËd kwLËZ pËg- owkw ÌbËmk iwdÖËnk bwxtZò ZwËbk Dek AxeêZ- GB iwdxoKZw jZqY ejêìZ eÞxZxÅZ dw pËg ZZqY ejêìZ Awikw ovKyYêZw exkpwk KkËZ ewkËgw dw„ gŠg¬× ÌmL iÖxRgÖk kpiwd I mpyb ÌeÞxoËWëU xRtwDk kpiwd gwvlwËbËm ZwËbk Awed Awed AgþÿwËd BxZiËcø eÞxZxÅZ pËt ÌMËQd„ RwZyt ÌdZwËbk xdËt AwiwËbk xgZËKêk Agowd NUwËZ pËg„ kwRdyxZB AwiwËbk gwvlwËbmËK þñwcyd KËkËQ, GB kwRdyxZËK cµvo Kkw jwËg dw„

xVKwdw: Awexd xK xgmðwo KËkd, Ìj kwRdyxZk Dek xhx£ KËk Ìbm þñwcyd pËlw, MYZxìèK AwËëbwld pËlw ÌoB kwRdyxZ GLd cµvo pgwk eËa? ÌoB AwmvKw ÌaËK GB og Kaw glËld?

ÌiwLËlo: AËdKUw ZwB„ gZêiwËd gwvlwËbËm oxZøKwk AËaê kwRdyxZ ipwovKËU xdexZZ„

xVKwdw: Gk KwkYUw Ky Ggv GB AwvmKwk oËŠ 1/11 Gk Ìj exkgZêd Zwk ÌKwËdw oóeKê AwËQ?

ÌiwLËlo: Awxi 1/11 xdËt GB iÖpÓËZê ÌKwd iìZgø KkËgw dw„ ÌbËmk gwBËk G gøwewËk xgþZwxkZ glw Ìmwhd pËg dw„ ZËg GU×K× glw jwt- AwiwËbk ovxgcwd AwiwËbkËK MYZwxìèK mwod gøgþÿw Depwk xbËtËQ„ bÖdyêxZ GKxU Pliwd eÞx¢ßtw„ eÙxagyËZ iwdÖËnk AwMiËdk ek ÌaËK bÖdêyxZ ÌbËm ÌbËm ÌmKr ÌMËrËQ„ xgËmðk AdøZi gÙp£i MYZwxìèK Ìbm hwkËZI gr gr bÖdêyxZ kËtËQ, iwxKêd jÖ£ßkwÄÛ, jÖ£ßkwRø, fÝwëo, Rwewd I kwxmtwk iËZw DdíZ ÌbËmI lxgv,  xgxhdí fw« ÌkBxRv I xdgêwPËdk dwËi bÖdyêxZ pËt awËK„ ItwUwkËMBU I ÌgwËfwoê ÌKËlvKwkyk iËZw bÖdêyxZ gwvlwËbËm ptxd„ xoxlKd høwxlËZ Ìj bÖdyêxZ pt  KËtKxU gwvlwËbm xiËlI Ëo bÖdyêxZ pt dw„ xgmðgøwey MYZËìèk ovšwt kwRdyxZ gw xdgêwxPZ okKwkËK glw pt iwýUwk, Awk okKwxk KiêKZêwËbk glw pt owËhêëU„ eÞËZøËKk bwxtZò hwM KËk Ìbtw pËtËQ, ÌKD KwËkw oyiw AxZ¢ßi Kkw DxPZ dt„ gZêiwËd ÌbËm AMYZwxìèK mwod PlËQ- Ìj gøgþÿw AwiwËbk ovxgcwËd ÌdB„ ovxgcwd AdÖjwty ÌKtwkËUKwk okKwËkk Ìitwb 90 xbd Ggv RkØky Agþÿwk Ìitwb 120 xbd„ ovxgcwËd Ìj mwod gøgþÿw ÌdB ÌoxUB AowvxgcwxdK Ggv AÐgc„ ovxgcwd AdÖjwty ÌbËm gZêiwËd ÌeÞxoËWëU þeyKwk I ÌWeÖxU þeyKwk Ñgc„ ÌKtwkËUKwk okKwk eÞcwd xdËtwM bwËdk ÌqË¢ AwiwËbk oit bwxtZò Ìdtw Zaw ÌeÞxoËWËëUk bwxtZò MÞpËYk Kaw ovxgcwËd DËÁL AwËQ„ ekgZêyËZ eÞcwd DeËbÄw I DeËbÄw exknb ovxgcwd AdÖjwty ÌbËmk eÞcwd kwRÐdxZK bl†Ëlwk oËŠ Awlwe KËk xdËtwM Kkw ptxd„ ovxgcwËd Z£òwgcwtK okKwk xdËtwËMk ÌqË¢ Ìj 6xU Aemd AwËQ ZwËZ xgPwkexZËbk PwkxU AemËdk ek Ggv ÌeÞxoËWËëUk 6Å AemdxU Qwrw Ìj eéi AemdxU kËtËQ ZwËZ eÞcwd kwRÐdxZK bl†Ëlwk oËŠ Awlwe KËk eÞcwd DeËbÄw xdËtwËMk xgcwd kËtËQ„ xKìç G ÌqË¢ ovxgcwd lvNd Kkw pËtËQ„

xVKwdw: Gk Rdø eÞcwd bÖËUw kwRÐdxZK blËK Awexd KZU×K× bwty iËd KËkd?

ÌiwLËlo: AwiwËbk kwRÐdxZK opdmylZwk Ahwg I AwiwËbk kwRÐdxZK ÌdZÚËZòk AbÔkbxmêZwk KwkËY GB NUdw NËUËQ„ ÌbËmk þñwcydZw- owgêËh#iZò kqwk bwxtZò jwËbk Iek AxeêZ ZwËbk ÌdZÚZò ejêwËt xgmðwo KËk jwËbkËK gowËdw pËtxQËlw Ggv KxZet kwRÐdxZK ÌdZw mUKwËU qiZwt ÌjËZ I bÖdêyZk KxaZ xgPwk ÌaËK g^wPËZ ÌgCiwdy KËkËQd, xgmðwoNwZKZw KËkËQd„

xVKwdw: AËdËKB gËld 1/11 eÔgê exkKxùeZ„ AwexdËZw GB NUdwk HxZpwxoK owqy„ xKQÖ glËgd xK?

ÌiwLËlo: GB NUdw Ìjxbd NËUËQ Ìo xbd G exkKùedw MÞpY Kkw ptxd„ AËdK AwËM ÌaËKB G exkKùedw Ìdtw pËtxQËlw„ bÖB Ìd¢yËK Awxi GKwxcKgwk Awiwk AwmvKwk Kaw gø£ßI KËkxQlwi„ ZwËbk bÖB RdËK GK owËa gowËZ ÌPËtxQlwi„ ÌgMi LwËlbw xRtw goËZ kwxR pËtxQËld xKìç ÌmL pwxodw goËZ Pwdxd„ KwkY xgGdxek Iek ÌmL pwxodwk Ìqwh xQËlw„

xVKwdw: W. Kwiwl ÌpwËoËdk ÌKwd hÓxiKw xQl?

ÌiwLËlo: W. Kwiwl ÌpwËod, xg. ÌP#cÖky Ggv KËdêl Axl byNêxbd ÌaËK G ckËdk NUdw NUwËdwk Rdø B¬d xbËt jwxâQËld„ AwItwiy lyM I xgGdxek Avm xgËmnI Gk oËŠ RxrËt eËrxQËlw„ e^wP gQËk xgGdxe okKwËkk eÖËkwUw ÌhwM KËk ÌoB okKwËkk xgbwËtk AwËM Ìgm KËtKRd iìèy xg. ÌP#cÖky I KËdêl Axlk bËl NUw KËk ÌjwMbwËdk NUdwËZw ogwB ÌbËLËQd„ W. KwiwlËZw 2005 ÌaËK G eÞx¢ßtwt RxrZ DËÁL KËk pwËU pwxr ÌhËŠ xbËtËQd„ W. Kwiwl oóeËKê Aw²Öl Mwffwk ÌP#cÖky I ÌmL pwxodw jw gËlËQd ZwËZ og exkûKwk pËt ÌMËQ„ Zwk KwËlw UwKw owbw Kkw, Uøw… f^wxK Ìbtw, iÖx£ßjÖ˦k oit ewxKþZwËd awKw, xdgêwPËd Rtlwh dw KkËZ ewkw I AMYZwxìèK mx£ßk bwlwly Kkwk NUdwk owqyËZw ogwB„

xVKwdw: Awexd xK iËd KËkd xWËo¹Ëk xdgêwPd pËg Ggv Ìj xdgêwPd pËg Zwk iwcøËi eÞKÚZ MYZìè eÞxZxÅZ pËg?

ÌiwLËlo: GLd okKwËkk Ìj eíøwd kËtËQ gw Zwkw ÌjhwËg AMÞok pËâQ ZwËZ KËk iÔl o^wZwkØËbk pwZ ew Ìg^Ëc ZwËbk ewxdËZ ÌfËl o^wZwk Ìbtwk iËZw gøgþÿw Kkw pËâQ„ KÚx¢ihwËg oyxiZ ovLøK RdeÞxZxdxcËK xdgêwPËdk oÖËjwM Ìbtw pËâQ„ ZwËZ eÞKÚZ Rd kwt f×ËU DVËg dw„

xVKwdw: xdgêwPd pËg gËl xK Awexd iËd KËkd?

ÌiwLËlo: xdgêwPd KkËZ pËg„ xdgêwPd KyhwËg Kkw pËg ÌoUwB eÞmí„

xVKwdw: 1/11 ek ÌmL pwxodwk owËa Awedwk xK ÌjwMwËjwM pËtËQ gw Kaw pËtËQ?

ÌiwLËlo: ÌmL pwxodw GKRd Ìd¢y„ Zwk oËŠ Awiwk ÌjwMwËjwM pËZB ewËk„

xVKwdw: bÖB Ìd¢yk xgkØ˦ bÖdyêxZk iwilw oóeËKê Awedwk iìZgø Ky?

ÌiwLËlo: bÖdyêxZ bid Axhjwd eÞaËi ÌjhwËg ÂkØ Kkw pËtxQl bÖB Ìd¢y ZwËZ ÌKwËdw Awex£ KËkdxd„ bÖB Ìd¢yËK AwdUwPW ÌkËL oxZøKwk AËaê jwkw gwvlwËbËm bÖdyêxZk oËŠ RxrZ ZwËbk jxb oÖÅ× xgPwk Kkw pËZw ZwpËl Awiwk bÙsxgmðwo bÖB Ìd¢yk oiaêd okKwk ÌeZ Ggv Gk icø xbËt hxgnøËZ jwkw qiZwt AwoËZw ZwËbk eËq bÖdyêxZ Kkw KxVd pËt erËZw„ bÖB Ìd¢yk xgkØ˦ iwilw†Ëlw jxb ou DË¥Ëmø Ìbtw pËZw ZwpËl ZwËbk xgËbËm xPxKuowt ewVwËl eËk ÌbËm Ìfkw jwËg dw, kwRdyxZ QwrËZ pËg, kwRdyxZ QwrËl bÖdyêxZk iwilw Z×Ël AwRygd oóiwd I ijêwbw Ìbtw pËg BZøwxb DËbøwM Ìdtw pt ÌKd? Gk fËl ogwB Awol DË¥mø gÖSËZ ewkËQd gËl Awxi iËd Kxk„ bÖB Ìd¢yËK iwBdwo Kkwk DË¥mø ÌaËK eÞiwxYZ pt ZwËbk xgkØ˦ bÖdyêxZ GLwËd iÖLø DË¥mø dt, iÖLø DË¥mø pËâQ ZwËbkËK ÌdZÚZò ÌaËK Ìgk KËk Ìbtw„ gwvlwËbËmk RdMY jxb ZwËbkËK Pwt, ZwpËl eÙxagyk Gid ÌKwd MYZìè AwËQ, Ëj MYZËìè ZwËbk Ìgk KËk Ìbtwk Kaw glw pËg! Awxi GK xbËK gŠg¬× ÌmL iÖxRgËK mÛ¦w KkËgw AwËkK xbËK mpyb ÌeÞxoËWëU xRtwDk kpiwdËK mÛ¦w KkËgw AaP ZwËbk D£kwxcKwk xpowËg jwkw BxZiËcø eÞxZxÅZ pËt ÌMËQd ÌoB bÖB Ìd¢yËK iwBdwo KkËZ PwBËgw, GUw xK MYZËìèk eËq? Awikw GKxU xdgêwPd KkËZ ÌPËtxQlwi Ìj xdgêwPËd AwItwiy lyMop ipw ÌRwU Avm xdËtxQl„ ÌoB xdgêwPËdk icø xbËt AwItwiy lyM gw xgGdxe gwvlwËbËmk kwÄÛ qiZwt AwoËZw„ GB bÖxU bËlk GKxU blËK gwb xbËt gwvlwËbËm MÞpYËjwMø xdgêwPd pËZ ewËk Zw xQËlw AwiwËbk KùedwkI AZyZ„ xKìç AwR ÌbLxQ GKxU eÞcwd bl dt, bÖxU eÞcwd blËK gwBËk kwLwk ÌPÄw Kkw pËâQ„ GUwB xK xdbêlyt Z£òwgcwtK okKwËkk mea gwþZgwtËdk diÖdw?

xVKwdw: gwvlwËbËm GLd ogêËqË¢B AxþÿkZw- Gk KwkY Ky?

ÌiwLËlo: Awxi iËd Kxk xdgêwxPZ okKwk qiZwt dw awKwB Gk iÔl KwkY„ MYZËìèk ovšwt glw pt ÌWiË¢ßxo BR bw ÌgýU fiê Ag kØl BËhd Bf BU BR bø ItwýUê„

xVKwdw: Awexd gŠhgËdk xbd†Ëlw xdËt GKxU ÌlLw ÂkØ KËkxQËld„ KËtKxU egê ÌbËLxQlwi GLd ÌbLxQ dw, KwkY Ky?

ÌiwLËlo: gŠhgËdk xbd†Ëlw Awxi cwkwgwxpKhwËg xlLxQlwi„ Awxi gwBËk PËl AwoËl IB ÌlLw†Ëlwk ýUK eÞwt Ìmn pËt jwt Ggv ekgZêyËZ gwxK ÌlLw†Ëlw Awiwk GLËdw †xQËt AwdËZ oit lwMËQ„ Awxi iËd Kxk gwvlwËbm AwiwËbk ogwk„ gwvlwËbËmk eÞxZxU iwdÖËnkB gwvlwËbmËK xdËt hwggwk gw DdítËd jwk jwk Agþÿwd ÌaËK Agbwd kwLwk oÖËjwM kËtËQ„ hwkËZk iËZw ÌbËm kwRdyxZxgbËbk hÓxiKw Adø ÌKD kwLËgd GUw xPìZwB Kkw pt dw„ Awxi jLd kwÄÛyt bwxtËZò xQlwi ZLd GK ÌmÛYyk owvgwxbK, oóewbK, kwRdyxZK, Awilwop Ìj oiþZ ÌlwK Awiwk oóeËKê AeeÞPwk KËkxQËld Zwkw ÌKglB xpvowk gmgZyê pËt ÌoB eÞx¢ßtwt mwxil pËtxQËld„ AaP IB DxÁxLZ ÌmÛYy Ìemwk ÌiRxkxU Awiwk eËq xQËld„ Awxi gŠhgd ÌaËK PËl Awowk ek owixkK gwxpdyk KiêKZêwËbk oiìñËt xgxhdí GËRëoy Awiwk xgkØ˦ oKl þÿwËd AËdK†Ëlw ZbìZ PwxlËtËQd Ggv Awiwk oZZwk xkËewUê Zwkw Ìem KkËZ ÌeËkËQd„ gZêiwd Rwiwdwt Gid ou iwdÖn awKËZ ewËk ÌbËL Zwkw ÌKglB xgþôt eÞKwm KËkËQd„ kwÄÛyt bwxtËZò jwgwk AwËM oKlËK oKl ckËdk ’WxgíD’ ÌaËK iÖ£ß pËZ pËg„ UwKw etowk eÞxZ Ìlwh kwLw jwËg dw„ kwËÄÛk eÞxZxU dwMxkK Zwk KwËQ oiwd pËZ pËg„ kwËÄÛk eÞxZ Ìdtw mea Aq×dí kwLËZ pËg„ ÌjidxU Awxi KËkxQlwi„

xVKwdw: gŠhgËdk Ìmn xbËdk Kaw GKU× glËgd Ky gw Awexd KyhwËg ÌMËld Ggv Adøkw KyhwËg GËld?

ÌiwLËlo: gŠhËdk Ìmn xbd glËZ Aawuê 1/11 xdËt Awxi GB iÖpÓËZê ÌKwd iìZgø KkËgw dw„ KwkY GxU BxZpwËok xgntgþç„ BxZpwËok eÞËtwRËdB AwËlwKewZ KkËZ PwB dw„ ZËg Gxbd xK NËUxQËlw jwkw NxUËtËQd ZwËbk iÖL ÌaËKB RwxZ BxZiËcø AËdK L« xP¢ RwdËZ ÌeËkËQd„ xKQÖ xixWtw ÌoB xbËdk NUdw oóeËKê xdR xdR cwkYw AwdÖjwty AwËlwKewZ KËkËQ jwk oËŠ gwþZgZwk ÌKwËdw xil ÌdB„ 90 bmËK gwvlwËbËm MYZËìèk Rdø kwRÐdxZK oiËSwZwk hÓxiKw kwLËZ xMËt KidIËta ipwoxPËgk xgËmn bÔZ oøwk xýUËfd xdxdtwd gwvlwËbmy owvgwxbKZwk ÌoB BiwxRdwky hÓxiKw xdËt ÌKglB xgþôt eÞKwm KËkxQËld„ 1/11 Gk ek gwvlwËbËm bÖdyêxZk xP¢ ÌKwd ejêwËt DdíyZ pËtËQ ÌoB oóeËKê gwvlwËbËmk bÖdyêxZk þñkÕe DbNwUdKwky eÞxZÅwd UÛwëoewËkëoy BëUwkdøwmdwl BxZiËcø xkËewUê eÞKwm KËkËQ„ gwvlwËbËm ÌKwËdw ÌKwËdw eÞxZÅwdËK RwxZk iÖËLwiÖxL b^wr KkwËdw pËtËQ„ Ìj eÞxZÅwËdk bwxtZò gwvlwËbËmk þñwcydZw- owgêËh#iZò Aq×dí kwLw Ggv gxp: m¢ßËK ÌiwKwËglw Kkw„ ZwËbk Aþè jLd RdMY gw RdMËYk ÌdZÚËZòk Iek ZwK Kkw pt ZLd AwR ÌpwK Kwl ÌpwK jLd RdMËYk oxVK ÌdZÚZò eÞxZxÅZ pËg ZLd ÌoB mx£ßk xgkØ˦ RdMËYk Ky eÞxZx¢ßtw pËg Zw ÌhËg ÌbLwk oit GËoËQ„ GK gøx£ßk RËdø Ìodw gwxpdy gøgpÕZ pItwk ÌLowkZ xKìç oiMÞ gwxpdyËK xbËZ pËg„ qiZw xPkþÿwty dt„ GxU ogwBËK iËd kwLËZ pËg„ AwiwËbk oioøw pËâQ Awikw ÌKD BxZpwo ÌaËK xmqw xdB dw„ gwvlwËbËm GLd jwk qiZw xZxd xK ÌoB qiZw eÞËtwM KkËZ ewkËQd? ­GB eÞmí AwR Awikw iwdÖËnk KwQ ÌaËK Âxd„

xVKwdw: gwvlwËbËm GB ckËdk NUdwËZw dZ×d dt„ GUwËK g¬ Kkwk þÿwty ÌKwd ea AwËQ Ky?

ÌiwLËlo: GUw g¬ Kkwk GKiw¢ ea pËâQ kwRdyxZxgbËbk ¢ßyrdK pItw ÌaËK ÌgxkËt AwoËZ pËg„ Ìj kwRdyxZxgbkw Zwk bËlk Ìd¢yËK iwBdwo KkËZ Pwd, Ìj kwRdyxZxgbkw Adø RwtMw ÌaËK eÙÅËewnKZw ewd gw lwxlZ ewxlZ pd, jwËbk AwdÖMZø ZwËbk ËdZÚËZòk eÞxZ dw pËt AËdøk eÞxZ pt, ZwËbk oóeËKê iìZgø KkËZ ÌKwËdw gÖx¦k eÞËtwRd pt dw„ jZqY ejêìZ gwvlwËbËm ÌoB Agþÿwk Agowd dw pËg ZZqY ejêìZ mx£ßmwly AgþÿwËd AxcxÅZkw gwk gwk ZwËbk KlKwxV dwrËg„ AËdK pËtËQ„ Bdwf BR Bdwf„ AwiwËbkËK GLd gwvlwËbmËK xdËRk ewËt b^wrwËdwk Rdø KwR KkËZ pËg„ Awikw xgËbmy ÌKwd ÌeÞox¢ßemd PwB dw„ gwvlwËbËmk iwdÖËnk Pwxpbw AËdK Ki„ AùeËZ Zwkw Z×Ä„ AwiwËbk mÛi gwRwk xgËmðk ÌgxmkhwM ÌbËmk Z×ldwt AËdK oþZw„ AwiwËbk kËtËQ K…gwRwËkk iZ xgËmðk ogê gÙpu oiÖbÛ ÑoKZ, 1952 owËlk hwnw AwËëbwlËdk ÌPZdw Ggv 1971 owËlk ipwd iÖx£ßjÖ˦k gxlÅ BxZpwo„ ÌoB owËa kËtËQ pwRwk gQËkk HxZpø„

xVKwdw: Awedwkw jLd kwÄÛyt qiZwt xQËld ZLËdw AwedwËbk ÌbËLxQ xgËbmy bÔZËbk owËa goËZ­ AwedwËbk Kiê I g£ßgø xK þñ-xgËkwcy pËt jwËâQ dw? AwËb# Awikw xK xgËbmy ÌeÞox¢ßemd ÌaËK ÌgxkËt AwoËZ ewkËgw?

ÌiwLËlo: kwÄÛyt bwxtËZò awKËl Ìbmy- xgËbmy bwxtZòmyl gøx£ßgËMêk owËa ÑgVK KkËZ pt Ggv AwikwI ÌoUw KËkxQlwi„ 1/11 Gk NUdw ÌKwËdw xgËbmy ÌeÞox¢ßemËd NËUxd„ bÔËk ÌaËK dw ÌRËd AdÖiwËdk Iek xhx£ KËk ÌoxbËdk NUdwËK xgËbmy mx£ßk Iek PwxeËt xbËt NUdwk iÔl dwtKËbk Awrwl Kkw pËâQ„ ÌowRw Kaw pËâQ GLd hwoÖËkk dwi xdËZ lŒw Kkwk iËZw NUdw„ 1975 owËl xgÛËMxWtwk LwËlb Ìiwmwkkf Ggv 1996 owËl Ìl: ÌRdwËkl AwgÖ owËlp Ìiwpwóib dwxoËik ÌdZÚËZò gwvlwËbËm Ky NËUxQËlw„ G†Ëlw gwvlwËbËmk iwxUËZB NËUxQËlw„ Ìbmy mx£ßiwdkwB Ìoog NUdw NxUËtxQËlw„ 1975 owËlk 7 dËh¹k Ggv 1990 owËlk 6 xWËo¹Ëkk NUdwI gwvlwËbËmk iwxUËZB NËUËQ„ ÌKD jLd ÌKwd NUdw NxUËt ÌfËl ZLd Gk GøwKmd- xk-GøwKmd pt„ ewxKþZwËd 1999 owËlk 12 Aw˃wgk ÌRdwËkl ewkËhR ÌiwmwkkËfk ËdZÚËZò Ìj NUdw NËUxQËlw ÌoxUI AwËixkKw AwËM RwdËZw dw„ 1/11 Gk xZd xbd AwËM xlxLZhwËg RwdwËdw pËtxQËlw Ìj, gwvlwËbËm owixkK mwod AwoËQ„ ÌoB xbd RkØky Agþÿw dt owixkK mwod Rwxk pgwk Kaw xQËlw„ ÌmL pwxodwI RwdËZd 12 RwdÖtwxkk iËcø NUdw NUËg„ ZwËK glw pËtxQËlw- ÌgMi LwËlbw xRtw, ZwËkK kpiwd I AwkwfwZ kpiwd ÌKwËKwËK ÌMÞfZwk Kkw pËg, iBdÖl ÌkwËWk gwohgd ZQdQ KËk Ìflw pËg„ Awxi ZLd ZwËK gËlxQlwi ogB xVK AwËQ AwedwËKI GKBhwËg ÌMÞfZwk Kkw pËg„ xKìç xZxd  xgmðwo KkËZ Pwdxd„ glw pËtxQËlw ZwËbkËK qiZwt Awdw pËg„ GKB Kaw ÌgMi LwËlbw xRtwËKI gËlxQlwi„ xZxdI xgmðwo KkËZ Pwdxd„ bÖB Ìd¢yk KwËQ ZwËbkËK ckwk xgntxU xQËlw xgþôt„ Awxi bÖB Ìd¢yk owËa oiËSwZw Kxk- jwkw ekgZyêËZ NUdw NxUËtxQËld Zwkw Zw Pwdxd„

xVKwdw: kwÄÛexZ pËld omþè gwxpdyk ogêwxcdwtK Ggv Awexd xQËld Zwk DeËbÄw„ GB ckËdk GKxU xlxLZ xPxV ÌeËt Awedwkw ÌKd ÌKwËdw gøgþÿw Ìddxd?

ÌiwLËlo: Awikw iËd KËkxQlwi AwiwËbk qiZwk Duo RdMËYk Awmw- AwKwáLwk hkowþÿl bÖB Ìd¢y„ bÖB Ìd¢yk oËŠ AwËlwPdw dw KËk Awikw xKQÖ KkËZ PwBxd, ÌjidxU 1991 owËl ZuKwlyd Aþÿwty kwÄÛexZ xgPwkexZ owpwgÖ¥yd AwpËib iËd KkËZd„ bÖB Ìd¢yk oiaêd ÌeËl Awikw Ìj ÌKwËdw xo¦wìZ xdËZ ewkZwi„ Awikw jxb Ìo xbd Gixd ÌKwËdw xo¦wìZ xdZwi ZwpËl kwRÐdxZK bl†Ëlw AwiwËbk xgkØ˦ b^wrwËZw„ ÌeÞxoËWËëUk xgËmn bÔZ xpowËg bÖB owËgK eÞcwdiìèy ÌgMi LwËlbw xRtw Ggv ÌmL pwxodwk oËŠ Awiwk ÑgVKUw oŠZ KwkËYB og ipËlk KwËQ ÌMwed ÌkËL KkËZ pËtxQËlw„ AwiwËbk lqø xQËlw AwItwiy lyMËK gwb xbËt xdgêwPd dt„ Awikw 1988 xKvgw 1996 owËlk 15 ÌfgÛiítwxkk xdgêwPd PwBxd„ Awikw ÌPËtxQlwi GKxU oÖÅ× I MÞpYËjwMø xdgêwPd„ ÌjLwËd AwItwiy lyM I xgGdxek iËcø Ìj ÌKwd bËlk qiZwt Awowk oÖËjwM xQËlw„  xdgêwPËdk ÌlËhl Ìeöxtv xfÀ oÙxÄk Rdø Awikw AwItwiy lyËMk Ìj og bwxgbwItw ÌiËdxQ ÌoxU xQËlw dxRkxgpyd„ Gk AwËM ÌKwËdw ÌKtwkËUKwk okKwk Ìo ckËdk KwR KËkxd- xgËmn KËk ItwxmvUd, xbxÁ I l«Ëdk ÌeÞo xixdýUwk ebop ÌbËm- xgËbËm eÞwt XwlwIhwËg Awikw kwRÐdxZK okKwËkk Ìbtw xdËtwM gwxZl KËkxQlwi„ ÌmL pwxodw AwiwËbk DËbøwMËK þñwMZ RwxdËtxQËld„ xZxd eÔgêwek AwiwËbk DËbøwËM owrw xbËt xdgêwPËd Avm xdËZ ÌPËtxQËld„ Ìoxbd ÌbËLxQlwi xZxd Zwk bËlk †xUKZK ÌlwËKk KwËQ KËZw Aopwt„ eÞYg iÖLwxRêk KwËQ AwItwiy lyËMk 9 Rd mynê ÌdZw xlxLZhwËg ÌmL pwxodwk xgkØ˦ AxhËjwM KËkxQËld„ iwxKêd bÔZwgwËoI Ìd¢y ÌmL pwxodwk xgkØ˦ Zwkw AxhËjwM KËkxQËld„ GB xgntxU AwiwËbk eyrw xbËtxQËlw„

xVKwdw: Gkw Kwkw, ZwËbk dwi glËgd Ky?

ÌiwLËlo: GB dt Rd ÌdZwk iËcø ÌmL pwxodwk hwnwt- ’#BKI’ Ggv Adøwdøkw kËtËQd„ ÌmL pwxodwk owËa Awiwk GKwìZ ÑgVËK G†Ëlw þÿwd ÌeËtxQËlw„ Awikw ÌbËm mx£ßmwly xgGdxe I AwItwiy lyM ÌbLËZ ÌPËtxQlwi„ kwÄÛyt ÌKwnwMwk ÌaËK Aaê xbËt bl hwŠwMrwk ÌLlwt Awikw RxrZ pBxd„ AwR Ìbmgwoy I xgmðgwoy eÞZøq KkËQd AwiwËbk AwiËlk owËa ekgZyê Agþÿw„ xgPwËkk hwk RdMËYk Iek„ W. Kwiwl ÌpwËod I W. ËfkËb#o AwpËib ÌKwËkmy gwk gwk ÌeÞxoËWËëUk owËa owqwZ ÌPËtxQËld„ xKìç bÖB Ìd¢yop eÞcwd kwRÐdxZK bl†Ëlwk owËa ËeÞxoËWËëUk ÑgVK, kwRÐdxZK ovKU oiwcwd, RwZyt I AwìZRêwxZK KiêKw« Ggv okKwËkk kØxUd bwxtZò ewld KkËZ xMËt ZwËbkËK owqwZ xbËZ ewxkxd„ Ww. xg. ÌP#cÖky gŠhgËd xMËt ÌeÞxoËWËëUk KwËQ AwiwËK pwItw hgd I xgGdxek ÌlwK gËl PwlwËdwk ÌPÄw KËkxQËld„ Awxi ZLd þeÄhwËg eÞiwY KËkxQlwi Ìj, xg. ÌP#cÖky xQËld AwMw ÌMwrw xgGdxek ÌlwK Ggv Zwk ÌQËl iwxp xg. ÌP#cÖky xQËld pwItw hgËdk AdøZi DËbøw£ßw„ ZwËkK kpiwd GKw pwItw hgd eÞxZÅw KËkdxd„ iwxpkw Zwk Wwd pwZ ÌoËR pwItw hgd eÞxZÅw KËk gwvlwËbËmk kwÄÛyt xUxhk Pw‰†Ëlw xdËt gøgow gwxYRø KËkËQd xbxgø„ xg. ÌP#cÖky xgGdxek GxlËiëU xpowËg ovoËb xgËkwcy blyt De- ÌdZw, ovob DeËdZw, xmqw, þñwþÿø I ekkwÄÛ iìèy Ggv og ÌmËn ÌbËmk ÌeÞxoËWëU ejêìZ pËtxQËld„ xeZw eÖ¢ GKB ovoËbk GixeI pËtxQËld„ Zwkw jLd xgGdxe I pwItw hgËdk xgkØ˦ Kaw glxQËld ZLd ÂcÖ gËlxQlwi - GxK Kaw Âxd AwR iìÿkwk iÖËL„ Adøwdø ÌbËmk iËZw AwiwËbk ÌbËmI xgxcËZ kwRÐdxZK bËlk ovšw xdcêwxkZ AwËQ„ ovoËb ÌKwËdw kwRÐdxZK bËlk 30xU Awod awKËl ÌoxUËK kwRÐdxZK bl xpowËg ovšwxtZ Kkw pËtËQ„ ovoËb ÌKwd bËlk 10xU Awod awKËl ÌoxUËK MÞiíe glw pt„ ÌoB ovšw AdÖjwty Awikw Z£òwgcwtK okKwËkk bwxtZò Ìdtwk AwËM ovoËb eÞxZxdxcZòmyl eÞcwd eÞcwd 4xU kwRÐdxZK bËlk owËa ÌeÞxoËWËëUk ovlwËek AwËtwRd KËkxQlwi„ AwiwËbk AwoËl GB kwRÐdxZK bl†Ëlw I bÖB Ìd¢yk oËŠ ÌeÞxoËWËëUk eq ÌaËK ÌeÞxoËWëU I ÌeÞxoËWËëUk DeËbÄw, iìèy gw xgËmn bÔZ xpowËg Awiwk Awlwbw ovlweI ofl pËtxQËlw„ xgGdxek ZuKwlyd ipwoxPg Aw²Öl iwdíwd hÓBtw I AwItwiy lyËMk owcwkY oóewbK Aw²Öl RxlËlk iËcø xgGdxek qiZwk Ìmn xbËK Ìj ovlwe pËtxQËlw ZwËZ 31 bfw bwxg Ìmn ejêìZ GK bfwt exkYZ pËtxQËlw„ Awk ÌoxU xQËlw Z£òwgcwtK okKwËkk eÞcwd xpowËg xgPwkexZ ÌK Gi pwowdËK xdËtwM dw Kkw„ ÌoB oioøwk oiwcwd pËtxQËlw„ xgPwkexZ ÌK Gi pwowd bwxtZò MÞpËY AewMkZw eÞKwm Kkwk owËa owËa Awxi Rdwg iwdíwd h×Btw I Rdwg RxlËlk owËa ZwuqxYKhwËg ÌjwËMwËjwM KËk ZwËbkËK ÌeÞxoËWËëUk oËŠ gxoËtxQlwi„ kwRÐdxZK KiêoÔxP Zaw AwItwiy lyËMk AgËkwËck iÖËL G bÖB ÌdZwËK Pwxpgw iw¢ ejêw® eÖxlm GoKU xbËt Awikw Ìoxbd ZwËbkËK gŠhgËd GËdxQlwi„ AwiwËbk owiËd ovxgcwd xdcêwxkZ 6xU Aemd xQËlw„ Z£òwgcwtK okKwËkk eÞcwd DeËbÄw xdËtwËMk G 6xU AemËdk iËcø eÞaixU xQËld xgPwkexZ ÌK Gi pwowd„ Zwk AewkMZw eÞKwËmk ek x§Zyt AemËd xQËld Zwk AwËMk eÞcwd xgPwkexZ xgPwkexZ iwCdÖl ÌkRw ÌP#cÖky„ BZøgoËk Zwk BËìZKwËlk KwkËY x§Zyt AemdxUI Ìmn gw G™oËUW pËt jwt„ ZÚZyt AemËd xQËld oÖeÞyi ÌKwËUêk Aweyl xghwËMk ogêËmn xgPwkexZ xgPwkexZ Gi G AwxRR„ xZxd ZLd eÞcwd xdgêwPd Kximdwk xQËld„ AwItwiy lyM ÌdZÚZòwcyd ÌRwU Ìoxbd ZwËK xoBxo xpowËg ÌiËd xdËZ Awex£ Z×ËlxQl Ggv xZxd xoBxo xpowËg Axfo Ag eÞxfU ÌpwÀ KkxQËld, ÌjxU eÞcwd DeËbÄw xdËtwËMk ÌqË¢ AËjwMøZwk iËcø eËr„ ÌoB KwkËY ZÚZyt AemdI Ìmn pËt jwt Ggv PZ×aê AemËd Gk AwËMk AgokeÞw® xgPwkexZ xgPwkexZ pwxibÖl pËKk dwi xgËgPdwt xdËZ pt„ BxZiËcø xgGdxe qiZw ÌaËK jwgwk AwËM xgPwkexZ pwxibÖl pKËK xgPwk eÞxmqY BdxýUxUDËUk ÌPtwkiøwd eËb xdËtwM KËk„ ÌoB xpowËg xZxdI Axfo Ag eÞxfU ÌpwÀ KkxQËld Ggv Zwk gøwewËkI Awex£ GËoxQËlw„ xgPwkexZ pwxib ZLd xlxLZhwËg RwxdËtxQËld Ìj, ÌKwËdw eq Awex£ KkËl xZxd eÞcwd DeËbÄwk bwxtZò ÌdËgd dw„ GBhwËg PZ×aê Aemd Ìmn pËt jwgwk ek Awikw ovxgcwd xdcêwxkZ eéi AemËd jwB„ GB AemËd xQËlw xgbwty ovoËbk eÞxZxdxcZòmyl eÞcwd kwRÐdxZK bl†Ëlwk oËŠ AwËlwPdw KËk GKRd MÞpYËjwMø gøx£ßËK eÞcwd DeËbÄw xdËtwM„ ÌoB oÔ¢ cËk Awikw eÞcwd 4xU kwRÐdxZK bl (xgGdxe, AwItwiy lyM, RwZyt ewxUê I RwiwtwËZ Bolwiyk) oËŠ eÙaK eÙaKhwËg ÌeÞxoËWËëUk ovlwËek AwËtwRd Kxk„ ÌoB ovlwËe 4xU bl GKRd MÞpYËjwMø gøx£ßk eËq HKiËZø Ìe^#QwËZ ewËkxd„ xgGdxe, RwiwtwZ I RwZyt ewxUê  ÌeÞxoËWëUËK ovxgcwd xdcêwxkZ eìÿwt eéi Aemd Ìmn pËt jwgwk ÌeÞxqËZ 6Å I ogêËmn Aemd AdÖjwty bwxtËZòk AxZxk£ß xpowËg eÞcwd DeËbÄwk bwxtZò MÞpËYk eÞþZwg KËk„ 29 A˃wgk 2006 owËl oKwl ÌaËK bÖeÖk ejêìZ ovlwexU AdÖxÅZ pt„ Gk AwËMk xbd xgËKËl xgPwkexZ ÌK Gi pwowËdk AewkMZw eÞKwm Kkwk ek Awikw xgGdxe I AwItwiy lyËMk ÌoË¢ßUwky§Ëtk oËŠ ovlwe KkxQlwi„ ZLd Zwkw bÖB RdB ÌeÞxoËWëUËK gËlxQËld ovKËUk oiwcwdËZw pËtB ÌMl„ Awikw bÖBRd ÌjLwËd Ìe^#ËQxQlwi Ggv oiwcwd KkËZ ewxkxd­ ipwiwdø kwÄÛexZ GLdËZw ÌoB oioøwk oiwcwd pËtB ÌMËQ„ ZLd Awikw eéi Aemd MÞpYËjwMø gøx£ß xpËoËg xgPwkexZ iwpiÖbÖl Awxid ÌP#cÖkyk dwi xgËgPdwt xdB„ xgGdxek GK MÞiíe Zwk eËq„ Awk Aek MÞiíËek xgËkwxcZwk KwkËY AwËo Awex£„ Rdwg ÌP#cÖkyk oËŠ ÌjwMwËjwM KkËl xZxdI ZLd gËlxQËld og eq GKiZ dw pËl xZxd xgZxKêZ bwxtZò ÌdËgd dw„ Rdwg Rxll kwÄÛexZËK gËlxQËld, ovxgcwËdk G ov¢ßwìZ Adøwdø Aemd xdËt oioøw pËâQ Ggv jxb Awikw GKiZ pËZ dw ewxk ZwpËl ÌeÞxoËWËëUk ovxgcwd AdÖjwty eÞcwd DeËbÄwk bwxtZò MÞpËY AwiwËbk Awex£ ÌdB- GB KwkËY Ìj ipwiwdø kwÄÛexZ xKQÖ AwËM jLd Awexd AoÖþÿ pËt eËrxQËld xgGdxek GKxU Avm I pwItw hgd AwedwËK ÌeÞxoËWËëUk eb ÌaËK okwËZ ÌPËtxQËlw ZLd AwikwB Awedwk eËq b^wxrËtxQlwi„ AwiwËbk bËl ÌZwfwËtl AwpËibop Awedwk AËdK Qw¢ AwËQ„ Awexd bwxtZò xdËl AwikwB Ìgxm LÖxm pËgw„ ÌeÞxoËWëU ÌoB ovlwËe gËlxQËld Awxi GLËdw eÖËkweÖxk oÖþÿ pBxd„ Awedwkw jxb oiËSwZwt dw AwoËZ ewËkd oÖÅ× xdgêwPËdk Rdø eÞËtwRËd Ìbm I RwxZk þñwËaê AwB K×W Afwk iwBËolzf„ Rdwg Rxll ÌoB ovlwe ÌmËn gŠhgËdk gwBËk GËo AËeqiwd xUxh KøwËikw†Ëlwk owiËd gËlxQËld- ‘AwlpwibÖxlÁwp’ ovKËUk oiwcwd pËt ÌMËQ„ Awikw cwdix«ËZ xKQÖqËYk iËcø AwItwiy lyM I ÌP#¥ bËlk ÑgVK ÌmËn G gøwewËk xgþZwxkZ RwdwËgw„ Awikw xdgêwPËd Avm xdËZ jwxâQ„ xKìç xZxd cwdix«ËZ jwItwk ek AwItwiy lyËMk ÌKwËdw ÌKwËdw ÌdZw Ëoxbd ÌmL pwxodwk BâQwk xgkØ˦ RxllËK bwlwl bwlwl gËl ovKËUk oiwcwd pËZ dw xbËt Awex£ DxVËtxQËld„ Ìd¢yËK xbËt ÌeÞxoËWËëUk dwi xgKÚZ KxkËt BtwRDx¥dËK BËto Dx¥d glwËdw pËtxQËlw„ ÌmL pwxodwk owËa Awiwk ÑgVËKk ek XwKwk ÌowdwkM^wI ÌpwËUËlk GKxU KËq ÌmL pwxodwk eÞxZxdxcËbk owËa fËlwAwe xixUv G gËo AwItwiy lyMËK xdgêwPËd Awdwk Rdø xgxhdí bwxg bwItw iwdwk iwcøËi ovKU oiwcwËdk KwR KËkxQlwi„ Awiwk gwowt ÌmL pwxodwk GKRd eÞxZxdxc bÖB xbd ÌKd xMËtxQËld ÌoRdø ÌZwfwËtl AwpËib oÖcw obËd GËo AwItwiy lyËMk H GKxdÅ gøx£ßËK xgGdxek bwlwl bwlwl gËl xPuKwk KËkxQËld„ Gid xK ÌmL pwxodw GKw owiwl xbËZ dw ÌeËk ÌmL ÌkpwdwËK IB oit ÌKd XwKwt xdËt xMËtxQËld ÌoRdøI GKB gøx£ß oÖcwobËd xMËt ÌkpwdwËK ÌKd Awdw pËlw xPuKwk KkxQËld„ ÌeÞxoËWëU Z£òwgcwtK okKwËkk eÞcwd xpowËg bwxtZò MÞpY Kkwk ek AwItwiy lyËMk bwxg bwItw ÌiËd Ìdtwk AwËMB ÌmL pwxodwk ÌdZÚZòwcyd AwItwiy lyM, 14 bl I ipwËRwU kwÄÛexZËK eÞcwd DeËbÄw xpËoËg ÌiËd xdËtxQËlw„ ÌmL pwxodwk ÌdZÚËZò 14 bl ÌeÞxoËWËëUk owËa Ìgm KËtKxU ÑgVËK xixlZ pËtxQËlw„ ËmL pwxodw ÌeÞxoËWËëUk owËa GKwìZ ÑgVKI KkËZ ÌPËtxQËld Ggv Awxi ÌoB oÖËjwMI KËk xbËtxQlwi„ Ìoxbd Ìj iplxU Pwtxd AwItwiy lyMËK xdgêwPËd Awdw ÌpwK ÌoB iplxU Awiwk Dek q׳ pËtxQl„ ÌmL pwxodw ÌeÞxoËWëU eÞËfok W. BtwR Dx¥d AwpËóiËbk oËŠ GKwìZ ÑgVËK gËlxQËld­ Awikw xdgêwPËd AwoËZ PwB, AwItwiy lyM GKxU xdgêwPdiÖLy bl„ jxbI ÌK Gi pwowd BoÖøk oiwcwd pËtËQ Zawxe Awexd kwÄÛexZ xpowËg GKU× hÔxiKw xdËt jxb xoBxo xgPwkexZ AwxRRËK owvxgcwxdK gwcøgwcKZwk KwkËY okwËdw oºg dw pt xdgêwPd ejêìZ ZwËK QÖxU xbËt pËlI AwiwËbk xdgêwPËd AwoËZ xbd„ Awikw ÌKwd oËëbËpk iËcø awKËZ PwB dw„ ÌoB xbd Awikw G Aoºg KwRI AwÁwpk kpiËZ oºg KËkxQlwi„ jxbI Gkek ZwËbk xgËmn KËk ÌZwfwËtl AwpËiËbk ÌmL pwxodwk Iek DejêÖexk PwËek ÌeÞxqËZ ekgZyêËZ AxZxk£ß xpowËg xdgêwPd Kximdwk m. i RwKwxktwËKI Awikw QÖxUËZ ewxVËtxQlwi„ xdgêwPËd AwItwiy lyM ÌKgl AvmB Ìdtxd, ÌNwxnZ oitoyiw AdÖjwty xdgêwPd eÞx¢ßtwt awKwk ek iËdwdtd e¢ eÞZøwpËkk Rdø bÖB xbd oitoyiw gwrwËdwk AdÖËkwc KkËl Awikw ZwI ÌiËd xdËtxQlwi„ Ìo AdÖjwty AwItwiy lyM ÌRwU owZxbd Awk bÖxbd xiËl ÌiwU dtxbd xdgêwPËd xQËld„ ÌoB xdgêwPd ÌKd ptxd? ÌKd AwItwiy lyËMk ÌdZÚËZò ipwËRwU xdgêwPd ÌaËK oËk b^wxrËtxQËlw? ÌKd Ìoxbd RwZyt ewxUêk ÌPtwkiøwd GBP Gi GkmwËbk iËdwdtd gwxZl Kkw pËtxQËlw? Kwkw ÌoxU KËkxQËlw? Kwkw eÞKwËmø xQËlw? Kwkw xQËlw ÌdeËaø? G†Ëlwk ZbìZ pËlB aËlk xgrwl ÌgxrËt AwoËg„ Kwkw Ìoxbd xgGdxeËK gËlxQËlw AwItwiy lyMËK Qwrw xdgêwPd KkËZ pËg„ Awk AwItwiy lyMËK gËlxQËlw GKxUk ek GKxU bwxg xbËZ pËg„ Awikw Bd GBW U× xoxhl ewItwk AwBdmÙáLlw þñwhwxgK KkËZ omþè gwxpdy ÌiwZwËtd KkËl ÌK ÌodwgwxpdyËK BdGKxUh KËk AwItwiy lyMËK Awgwk iwËV dwxiËtxQl„ lxM- ÑgVwk KiêoÔxP KyhwËg pËtxQËlw? lxM- ÑgVwk KiêoÔxPk oit ovNwZ, pZøwKw« ÂkØk eÔgê iÖpÓËZê ÌKd Ìoxbd eÖxlmËK oxkËt Ìdtw pËlw? Kwkw Ìo xbd G KwR†Ëlw KËkxQËlw? eÞKwmø I AeÞKwËmø Kwkw xdËtwxRZ xQËlw GB†Ëlw ZbìZ KkËlB og exkûKwk pËt jwËg„GKRd †kØZòeÔYê gøx£ßZò gËlxQËld ÌRËbk hwZ K×£w xbËt LwItwËgw„ 2006 owËlk 21 dËh¹k AwiwËbk AwiËl omþè gwxpdy xbgo DelËq eÞxZkqwiìèyk eq ÌaËK XwKw Ìodw xdgwËok ÌodwK×Ë™ eÞxZgQËkk iËZw Ìj ovgcêdwk AwËtwRd Kkw pt ÌoLwËd GB eÞai bÖB owËgK eÞcwdiìèyk iwSLwËd bmxU ÌPtwk gxoËt KÚx¢i bÔkZò oÙxÄ Kkw pt„ ÌeÞxoËWëU xQËld eÞxZkqwiìèy„ Ìodw eÞcwd GhwËg gowk gøgþÿw KËkxQËld gËl eËk Rwdw jwt„ ÌeÞxoËWëU omþè gwxpdyk ogêwxcdwtKI„ Awikw ÌeÞxoËWËëUk owËa IB AdÖÅwËd xMËtxQlwi„ AwiwËbk eq ÌaËK Ìodw gwxpdyk KiêKZêwkw G AwËtwRd oóeËKê xRËšo dw KËkB GKxU exkKùedw ÌaËK GhwËg bÖB owËgK eÞcwdiìèyk gowk gøgþÿw KËkxQËlw„ Gid xK ÌeÞxoËWëU Qwrw Zwkw jwËbkËK iËd KËkxQËlw ÌKgl ZwËbkËKB ILwËd X×KËZ Ìbtw pËtxQËlw„ AwúPjêRdK pËâQ owËgK bÖB eÞcwdiìèyËK eÞËgm I eÞþÿwËd Zwkw GidhwËg xbK ÌbxLËtxQËld jwËZ KwËkw owËa KwËkw ÌbLw dw pt„ ZwËbk bÖRËdk opËjwMyËbk ÌoLwËd X×KËZ Ìbtw ptxd„ Gid xK ÌeÞxoËWËëUk owgêqxYK eÞËtwRd Rwdw oË£òI ÌeÞxoËWËëUk DeËbÄw gw iìèy xpowËg AwiwËK ÌoLwËd ÌjËZ gøwxkËKW Ìbtw pËtËQ„ ÌjLwËd owvxgcwxdKhwËg Awiwk xdËbêm iwdËZ Zwkw gwcø, ÌoLwËd AwiwËK X×KËZ dw Ìbtwk GKxU KwkY xQËlw jwËZ bÖB Ìd¢yËK GK RwtMwt dw Awdw pt„ bÖ’RËdk owËa Awiwk gøx£ßMZ oÖoóeËKêk KwkËY ZwËbk iËcø ÌbLw owqwZ pËt ÌjËZ ewËk G xQËlw xgËmn gøx£ßk AwmvKw„ IB gøx£ßxU Ìodw KiêKZêwËbk owËa AwlweKwËl Awiwk xgkØ˦ Ìqwh eÞKwm KËk gËlxQËld Ìj, GKRd xoxhxltwd Ìbm Pwlwt„ Agmø ZwËK AËdËK gËlxQËld ovxgcwd AdÖjwty xoxhxltwËdkB Ìbm PwlwËdwk Kaw„ qiZw ÌaËK PËl jwItwk ek AwiwËK Ìodw KiêKZêwkwB G Kaw RwxdËtËQd„

xVKwdw: Awexd xgntxU GKU× exkûKwk KkËgd Ky?

ÌiwLËlo: gwvlwËbËm AwiwËbk AwiËl bÖxU ovlwe ofl pgwk eÞiwY pËâQ- ovlwËek ÌeÞxqËZB Awikw AwItwiy lyËMk ÌdZÚZòwcyd ipwËRwUËK xdgêwPËd AwdËZ ÌeËkxQlwi„ GxU GKxU owflø„ Awk x§Zyt owfløxU pËâQ ovlwËek ÌeÞxqËZ owvxgcwxdKhwËg ÌeÞxoËWËëUk eÞcwd DeËbÄwk bwxtZò MÞpYËK GKBhwËg ipwËRwU ÌiËd xdËtxQËlw„ RkØky Agþÿw Rwxkk ZÚZyt GøwËUóeU ofl pËtËQ„ Gk AwËM GKB ckËdk bÖxU GøwËUóeU gøaê pËtxQËlw„ 29 A˃wgk ÌeÞxoËWëU eÞcwd DeËbÄwk bwxtZò MÞpËYk ek Ìj GøwËUóeUxU Ìdtw pËtxQËlw ÌoxU gwþZgwtËdk Rdø obø xgbwty eÞcwdiìèy ÌgMi LwËlbw xRtwËKI ejêìZ KdxhëoW KËk Ìflw pËtxQËlw„ Awk x§Zyt bfwt Awikw jLd Bd GBW U× xoxhl ewItwk owkw ÌbËm xoAwkxexok AcyËd omþè gwxpdy ËiwZwËtd KËkxQlwi ZLd x§Zyt GøwËUóeUxU Ìdtw pËtxQËlw„ xKìç RkØky Agþÿw QwrwB oKl ovKËUk oiwcwd oºg Ggv oÖÅ× xdgêwPd Kkw oºg xQËlw„ AZyËZI pËtËQ„  Ìbmgøwey omþè gwxpdy ÌiwZwËtËdk ek KËtKxU kwRÐdxZK bËlk AwËkwxeZ AgËkwcI Z×Ël Ìdtw pËtxQËlw„ Gkek omþè gwxpdyËK Kwkw Ìoxbd AKwjêKk KËkxQËlw? Awgwk AgËkwc gowËdwk B¬d xbËtxQËlw? Ìodw gwxpdyk oboøkw ÌkËýU AwËQ gËl Ìbtw g£ßgø ÌKwd oÔË¢ M^waw xQËlw? GB eÞmí†Ëlwk iËcøB ovKU xRBËt kwLwk AËdK D£k xdxpZ AwËQ„ ÌmL pwxodw xgËkwcy blyt Ìd¢y xpowËg xgbwty ovoËb Ìbtw oiwedy g£ßËgø †kØZòeÔYê Dx£ß KËkxQËld„ ÌmL pwxodw I LwËlbw xRtwËK iÖËLwiÖxL KËk kwLw Ggv kwÄÛ qiZwt Awoyd AwiwËbkËK ovxgcwËdk iËcø ÌaËK KwR KkËZ dw xbËt ovKU xRBËt kwLwk Kaw jwkw ËdeËaø ÌaËK gËlxQËlw ekgZyêKwËl Awikw ÌbLlwi Zwkw KyhwËg ovxgcwdËK bÖiËr-iÖPËr xbËtËQ„ RwxZovËNk ÌbwpwB xbËt Ìoxbd xgmð ovþÿwËK ÌjhwËg gþíøwK ÌiBxlv Kkw pËtxQËlw Zwk kpoø xdúPtB jaw oiËt eÞKwm Kkw oºg pËg„ ZwËkK kpiwd jÖ£ßkwËÄÛ AwoËl AxeêZ kwÄÛyt bwxtZò ÌfËl Kwkw Ìoxbd ItwxmvUd ÌaËK xdBDtKê ejêìZ GKwxcKgwk eÞËUwKl xbËtxQËld? Kwkw xdËRk kwËÄÛk eÞxZ xd:mZê AwdÖMZø eÞKwm dw KËk xgËbmy þèy xgËt KËk AxeêZ Ggv kwÄÛyt eÞxZxdxck bwxtZò ÌaËK ebZøwM dw KËk ovxgcwd ÌhËŠ mea xdËtxQËld? mea Ìdtwk KËtK xbd eËk okKwxk bwxtZò ÌaËK AgøwpxZ xbËt Agmø AÐgc Kwjê¢ßi RwËtR Kkwk ÌPÄw Kkw pËtËQ„ kwÄÛyt I blyt hwËg Kwkw ËgCiwdy KËkËQd? Kwkw xgGdxe okKwËkk KwQ ÌaËK bfwt bfwt kwRÐdxZK KwkËY PÖx£ßxhx£K xdËtwM xdËtxQËld Ggv ÌK AËdKËK xWxŠËt eb bLl KkËZ oqi pËtxQËld Ggv ekgZyêKwËl Gk xkUwYê KyhwËg xbËtËQd ÌoB eÞËmík D£k AwR Awk AwiwËK xbËZ pËâQ dw, Ìbmy- xgËbmy oKËlB AwR xdx§êcwt ÌoB D£k xbËZ ewkËQd„

bÖdêyxZ Ìkwc Kkw ÌKwd xdxbêÄ oiËtk xgnt dt„ ËbËm ÌbËm bÖdêyxZ AwËQ, bÖdêyxZ awKËg„ GB bÖdyêxZ ÌkwËc GKxU þÿwty gøgþÿw awKËZ pËg„ gZêiwd þñwcyd bÖbK kwRÐdxZK okKwkB ewo KËkxQl„ AwiwËbk AwiËl dwËi ptËZw þñwcyd xgPwk xghwM xQËlw dw„ xQËlw dw þñwcyd bÖdyêxZ bid KwMËR þñwcyd Ggv KwËR dxRkxgpyd ekwcyd I Awšwgp xdgêwPd Kximd„ okKwËkk eq ÌaËK ZwxlKw KËk xbËt xgeËqk Ki bÖdyxZgwRËbk ckw Ggv eËqk ovÆwkeìÿy kwNg Ìgwtwl bÖdyêxZgwRËbk dw ckwk iËZw eqewxZËZòk KwR Awikw Kxkxd„ Awk jwB ÌpwK xgPwk KwËjê xdkËeqZw Agl¹d dw KkËl Ìj KËVwk pËg Zw exg¢ ÌKwkAwËdB DËÁL Kkw AwËQ„ kwRdyxZk dwËi xgPwËkk AwËtwRd Awgwk kwRdyxZ ÌaËK Agok xdËl Ìo xgPwk dw Kkwk DËbøwMxU GB BoÖøËK oiwxc Ìbtwk Rdø jËaÄ„ gwvlwËbËm MZ 37 gQËk dwxK xKQÖ ptxd„ jiÖdw ÌoZ× pËtËQ, orK ÌjwMwËjwM, xmqw, AwBxoxU, dwky Ddítdop xgxhdí ÌqË¢ Ìj dykg xgeög NËU ÌMËQ Gk Rdø gwvlwËbËmk GKK ÌKwËdw okKwËkk KÚxZZò ÌdB„ MYZwxìèK Ggv ÑþñkwPwxk oKl okKwËkkB hÓxiKw kËtËQ„ GB 37 gQËkB ÌlfËUløwëU ÌaËK AËdËK ÌlfËUløwëU ÌRdwËkl pËtËQd„ ÌKD ÌjwMøZwk xhx£ËZ Awgwk ÌKD bmRdËK xWxŠËt xKvgw ekgZêyËZ RdþñwËaêk Kaw gËl eb ÌeËtËQd„ xoxhl xixlUwkyk gr gr eb Kkwt£ò KËkËQd„ AËdËK ÌKwxUexZ pËtËQd„ Kaw glwk oit Awikw xdËRËbk ÌPpwkw Awtdwt ÌbxL dw, oyiwËkLwk Kaw iËd kwxL dw„ eÞËZøËKk GKUw Mx« AwËQ„ DxbêeËk ÌKwËdw ÌbËm ÌKD Kaw glËZ ewËk GUw Kùedwk AZyZ„ jÖ£ßkwËÄÛ ËeÞxoËWëU RRê WxgþíD gÖm GB Ìoxbd ÌRdwËklËbk DË¥Ëmø fkiwd Rwxk KËkËQd Ìj, BkwK jÖ¦ xdËt ÌKD Kaw glËZ ewkËgd dw„ GK ÌRdwËkl Kaw glwt ZwËK ciK Ìbtw pËtËQ„ xgËmðk ogêgÙpu Ìodwgwxpdy jÖ£ßkwËÄÛ MYZËìèk eÞxZ Ìj AwPkY KkËQd GLwËd GËo ÌUÛxdv xdËtI AwiwËbk ÌlwKRd xmqw ewdxd„ gwvlwËbËm bÖ’ GKxU ovgwbe¢ MYZËìè þñâQëbø AdÖhg KËk dw„ ÑþñkmwoK ZwËbk eQëb„ MYZwxìèK okKwk§Ëtk AwiËl Zwkw BâQw iËZw Kli PwxlËtËQd„ ÌoxU xdËt eÞmí pËZw dw jxb Itwd BËlËhËdk ek AowvxgcwxdK I AÐgc mwodKwËl Zwkw ZwËbk KliËK oŠZ KwkËYB AwËkw mwxdZ KkËZd„ Zwkw Kli PwlwËgd xK DËùUw AwËkw blwxl KkËQd„ jwkw exZZ pËtËQ ZwËbk xgkØ˦B GLËdw ÌowâPwk IB ÌMwxÅ„ qiZwoydËbk AÐgc KwjêKlwËek xgkØ˦ dt, jwkw qiZwt ÌdB ZwËbk xgkØ˦B ZwËbk Ìjd og AË¢ßwm„ bÖdyêxZk bwËt ZwËbk bÖB oóewbKËK GøwËkýU Kkwk xo¦wìZ pËl Zwkw ÌodweÞcwËdk pwZ- ewËt cËk kqw ÌeËtËQd„ GËbk GKRd cËiêk Iek AwNwZ xbËl AwËkw GKgwk ÌMÞfZwk pItwk Kaw xQËlw„ GKxbËK ZIgw KËk I AekxbËK iwf ÌPËt MËZê X×ËKd„ ÂcÖ GgwkB dt, 1991’k ek ÌaËKB MYZìè pZøwk Rdø GB oóewbKxU ÌRdwËklËbk xeQËd NÖkNÖk KkËZd„ ÌRdwËkl dwxoi, ÌRdwËkl ixZd, ÌRdwËkl Biwi, ÌRdwËkl hÓBtw, Gid xK ÌRdwËkl iBdÖl ÌpwËod ÌP#cÖkyk KwËQ AËdKgwk cYêw xbËtËQd„ AwËkK oóewbK 91’k ek NwZK bwlwl xdiêÔl KxixUk §wkw Axfoop AwËkKgwk Aw¢ßwìZ pËlI GLd Zwk ÌKglw ZwËbk xbËKB„ ’k’ Gk KwQ ÌaËK GKm ÌKwxU UwKw ÌPËt bm ÌKwxU UwKw ÌeËtËQd, UwUwk gwxrËZ RwiwB Awbk xdËtËQd Ggv owixkK ÌlwKRËdk bwlwxlk AwËMk BRwkw GLd Zwk pwZQwrw pËt ÌMËQ„ MYZwxìèK okKwËkk KwQ ÌaËK gøgow- gwxYRø- oÖxgcw dw ÌeËl ZwËbk KwËQ ÑþñkmwpyI hwl„ ZËg Zwkw eÞKwËmø bwlwxlk Kaw þñyKwk KËkd dw„ gwvlwËbËm Gid bÖ’GKRd AwËQd jwkw Lwkwe ÌpwK Awk jwB ÌpwK okwoxk owixkK Ñþñkmwpyk bwlwxl KËk xlËLËQd xKìç GB oóewbKkw owpo KËk  ZwËbk ’ xpËWd GËR«wk’k Kaw glËZ ewËkd dw„ Qw¢ kwRdyxZ Awk grËbk kwRdyxZËZ Gkw KxiDxdRi Awk Ñex¢K oÔË¢ kwRwKwk pËlI GLd UwKwk K×xik pËt gËo AwËQd„ hwkËZ GKgwk ÌRdwËkl iwËdKm’op omþè gwxpdyk DcµêZd KiêKZêwkw eÞxZkqwiìèyk oËŠ ÑgVKKwËl glwk ÌPÄw KËk xQËld oøwk, AwB xa‰...„ ZwËK awxiËt ZuqYwu eÞxZkqwiìèy gËlxQËld- xgxtv xWËfëo Axfxotwl BD ÂW dU pøwh Gøwxd xax‰v„ AwËkKgwk GKB ckËdk xixUv G hwkËZk Ìd# gwxpdyk eÞcwd ZuKwlyd RwZyt gwËRËU Ìd#gwxpdyk Rdø gkw¥ Ki pItwk ÌeÞxqËZ eÞxZkqwiìèyËK DË¥mø KËk’ oøwk, Bd xbo Btwko gwËRU, ÌdxhR exRmd BR... glwk owËa owËaB eÞxZkqwiìèy gËlxQËld, ’Bd bw ÌWeza Ag xo’„ bÖxU NUdwB hwkZyt omþè gwxpdyk bÖB Rd eÞcwd kwRÐdxZK okKwËkk iìèyk g£ßËgøk iøwËoR gÖËS oxk gËl ÌoLwËd qwìZ xbËtxQËld„ AwËkKgwk þñwcydZwk ek ekB xfÀ iwmêwl iwËdKm’ gwvlwËbm ofËk GËl XwKwt hwkZyt pwB KximËdk Ìbtw ewxUêËZ pwB KximdwËkk Rdø xdcêwxkZ owxkËZ b^wrwËl ZuKwlyd hwkZyt pwB Kximdwk oÖxgil b£ gËlxQËld, oøwk, xbo BR pwB Kximdwk’o Gxktw, ÌWwëU KwxùUËhU Ìptwk, BD KwxùUËhU Awbwko Ggv ÌMw Ìbtwk, DËùUw xbËK BdxWËKU„ GB og NUdw MYZËìèk eÞxZ oþñþè gwxpdyk AwdÖMZø eÞKwËmkB diÖdw„ ÌKwËdw ÌbËm omþè gwxpdy jLdB xdËRËbk Dek AxeêZ bwxtZò ewld dw KËk xdËRËbk MkËR kwÄÛyt bwxtZò ewld KkËZ ÌMËQd ZLdB ekgZyêËZ ZwËbk Ky Agþÿw pËtËQ BxZpwËok xbËK ZwKwËlB ÌbLw jwt„ bÖ:L gw bÖhêwËMøk xgnt pËâQ W. Kwiwl ÌpwËod I gøwxkÄwk ÌkwKdDx¥d iwpiÖbop jwkw omþè gwxpdy Pwd dw, ZwkwB AwR ZwËbk g¬× I ekwimêbwZw pËtËQd„ Awk jwkw xgËmn KËk LwËlbw xRtw I ÌmL pwxodwk ogêËmn 15 gQËk GB omþè gwxpdyËK pÕÄeÖÄ KËk gZêiwd ejêwËt xdËt GËoxQËld Zwkw pËt ÌMËld ZwËbk m¢ß„ AwËlKRw«wËkk hwnwt glËZ pt­ “ÌolÖKwo, Ky xgxP¢ GB Ìbm!”1982 owËlk 24 iwPê ÌRdwËkl Gkmwb gwvlwËbËm bÖdyêxZk xgkØ˦ ÌRpwb ÌNwnYw KËk kwÄÛqiZw bLl KËkxQËld Ggv 1990 owËlk 6 xWËo¹k bÖdyêxZk gkeÖ¢ xpowËg xovpwod ÌaËK xgZwxrZ pËtxQËld„ Zwk AwiËl bÖdyêxZk bwËt eÞhwgmwly iìèykwI K×ËewKwZ pËtxQËld„ xKìç bÖdyêxZ Awk kwRdyxZ oiwaêK pt dw„ gwvlwËbËm 1/11 Gk ek Kwkw RxiRiw, Mwxr, fõwU I ÌbËm xgËbËm oóeËbk iwxlK pËtËQd­ ÌoB eÞmí AwR ÌKd DVËQ? ÌKd xKQÖ xgËmn ÌlwKRdËK bÖdêyxZ xgËkwcy AxhjwËdk gwBËk kwLw pËtËQ? Gid eÞmí xK BëoxýUxUDmËdk qxZ KkËQ dw? þñwcyd xgPwk xghwËMk Agþÿw GidB pËtËQ Ìj, GKRd eÞcwd xgPwkexZËK XwKwt gwxr xdËtI plfdwiw xbËt Rwdwd xbËZ pËtËQ Ìj Zwk ÌKwËdw gwxr ÌdB„ ËoB eÞcwd xgPwkexZ bÖxU gwxrk iwxlK„ xiaøw plfdwiw gøgpwk Kkwk KwkËY ZwËK eÖZ×Ëlk iZ dwxPËt owpoy kwt Ìbtw xgPwkexZËbk Ìgé KyhwËg ÌhËŠ Ìbtw pËtËQ Ggv KyhwËg xgPwËkk gwYy dykËg xdgÙË£ ÌK^ËbËQ Zw RdMY eÞZøq KËkËQd„ G ÌqË¢ Kxg†kØk hwnwt­ ‘ÌPwk, Z×xi ipwkwR, owcÖ pËl AwR, Awxi AwR ÌPwk gËU’ ... GB evx£ßB LwËU„

xVKwdw: Awexd gËlËQd xgËmn GKxU eÞxZÅwËdk xgkØ˦ gwvlwËbËmk RdMYËK b^wr KxkËt Ìbtw pËtËQ„ jxb gwk gwk IB ckËdk NUdw IB eÞxZÅwËdk eq ÌaËK NUËZ awËK, RdMY jxb oxZø oxZø b^wxrËt jwt Gk Rdø bwty pËg ÌK gw Kwkw?

ÌiwLËlo: GB ckËdk NUdw NUËg xKdw gw NUwk oºwgdw AwËQ Ky dw Zw Awxi glËZ ewkËgw dw„ ZËg G Kaw glw jwt- Ggwk Ìj NUdw NËUËQ ZwËK ÌKëbÛ KËk gwvlwËbËm AwR ÌpwK Kwl ÌpwK kwRdyxZxgbop oKlËK hwgËZ pËg Ggv MYZìèËK eÞwxZÅwxdK kÕe bwd Kkwk gøwewËk dZÖd KËk dZ×d hwËg hwgËZ pËg„ GLËdw oit AwËQ ovxmþíÄ jwkw GB eÞxZÅwdËK cµvo KkËZ jwËâQd ZwËbk jxb ÌgwËcwbt pt ZwpËl ovKU D£kY Kkw oºg GhwËg G ckËdk NUdw Ìkwc Kkwk eÞx¢ßtw ÂkØ Kkw jwt„

xVKwdw: ZwpËl GB eÞxZÅwd ÌkËL lwh Ky?

ÌiwLËlo: eÞxZÅwd awKËZ pËg„ kwLËZ pËg ÌbËmk þñwcydZw owgêËh#iËZòk RËdø„ GLwËd eÞxZÅwËdk Ì bwn ÌdB„ Ìbwn gøx£ßk„ AZyËZ oÖËjwM ÌeËlI qiZw dw xdËt MYZìè Aq×Yí kwLwk dxRk AwËQ„ AwiwËbk ¢ßxU xoËýUËik„ xoËýUi xVK KkËZ pËg„ Agmø GB eÞmíxU BxZiËcøB DËVËQ„ GLd jxb ÌgwËcwbt dw pt hxgnøËZ eÞxZÅwd qxZMÞþZ pËg„ hxgnøËZ jwkw kwÄÛqiZwt AwoËgd gw Ìbm exkPwldw KkËgd xdúPt Zwkw xgntxU xdËt hwgËgd„

xVKwdw: GkmwËbk dxiËdmd Kwkw gwxZl KËkËQd?

ÌiwLËlo: Awikw jwkw qiZwt xQlwi Zwkw GkmwËbk iËdwdtd gwxZl Kxkxd, Bxo KËkxd Ggv ÌmL pwxodwI KËkdxd„

xVKwdw: GUwk iËcø xK nrjìè xQËlw?

ÌiwLËlo: Awmw Kxk Awiwk Kawt xdúPt gÖSËZ ÌeËkËQd„

xVKwdw: ZwpËl Kwkw KËkËQd Ggv ÌKd?

ÌiwLËlo: GkmwËbk iËdwdtd gwxZl Kkw pËtËQ mUêKwU IËtËZ„ ovxmþíÄ KwDËK xKQÖ dw RwxdËt xkUwxdêv Axfowkkw KËkËQd Ggv KyhwËg KËkËQd Zw Zwkw RwËdd„ xkUwxdêv Axfowk jxb GkmwËbk iËdwdtd gwxZlI KËk awËKd xdgêwPd Kximd ÌoB xo¦wìZ exkgZêd KkËZ ewËk xd„ AwBËdk iËcøB Zw AwËQ„ Agmø XwKwk AxZxk£ß xghwMyt Kximdwk xQËld xkUwxdêv Axfowk„ xZxd GkmwËbk dxiËdmd gpwl ÌkËLxQËld xKìç ekgZyêËZ ZwËK Adø xWxoËbk xo¦wìZ fËlw KkËZ glw pt„ eÞmwoxdK KiêKZêwËbk Iek kwRdyxZKkw kØLËl GhwËg qiZwk AeÞËtwM KËkdxd„ xgxhdí g£ßwk UK ÌmwËZ Ggv ÌlLKËbk ÌlLwt eÞKwm ewËâQ xgPwkexZËbk owiËd ÌUxgËl Ky kwLw pËâQ Ggv KyhwËg ZwËbkËK kwt eÞbwËd ekwcydZwk mÙáLl ekwËdw pËtËQ„

xVKwdw: GUw xK Ìftwk xQËlw?

ÌiwLËlo: Ìftwk pËg KyhwËg„ Gkmwb owRweÞw® xQËld„ Ìo AdÖjwty xZxd e^wP gQk xdgêwPd KkËZ ewkËgd dw„ ÌoB e^wP gQk ewk pËt jwItwk AwBd AdÖjwty xZxd xdgêwPd KkËZ ewkËgd„ Zwk dwËi ÌKwËUê GKxU ÌKBo ÌeBx«v xQËlw„ Ìo iwilwk kwt pËg„ kwËtk eËk xo¦wìZ pËg„ GUwB xQl ZLd gwþZgZw„ ÌeBx«v ÌKBËok KwkËY Zwk iËdwdtd KyhwËg gwxZl Kkw pt„ owËgK okKwËkk GKRd AZøìZ eÞhwgmwly eÞxZiìèy eËk xjxd xgMZËbk pËt KwR KËkxQËld jwËK xbËt GkmwbËK AËdK AwËMB PwkbËl Awdw pt Ggv Gkmwb iwpËRwËU PËl jwItwk DËùUw xo¦wìZ MÞpËY Kwkw ZwËK KwËR lwxMËtxQËld jwËbk Kawt xWxokw GZgr xo¦wìZ xbËZ ewkËld Zw gÖSËZ xK ÌKwËdw AoÖxgcw pt?

xVKwdw: GkmwbËZw ÌKwËUê ÌMËlB oioøwk oiwcwd pËt ÌjZ?

ÌiwLËlo: Gkmwb ÌKwËUê xMËtxQËld„ xKìç ÌoLwËd Ky pËtxQl Rwxd dw„ eÖËkw xgntxUB kpËoø ÌNkw„

xVKwdw: GkmwËbk iËdwdtd e¢ gwxZl Ggv GLd Ìj Zwk hÓxiKw- Gk iËcø Ky ÌKwd ÌjwMoÔ¢ AwËQ?

ÌiwLËlo: AgmøB Ggv ZwËK glw pËtxQËlw Awedwk iËdwdtd gwxZl Kkw pËg Ggv Awexd Gk xgxdiËt oÖxgcw ewËgd Ggv xZxd ewËâQd„ ÌoB xdgêwPd dw pgwk fËl xZxd Zwk iwilw†ËlwËZ xRËZ jwËâQd„ GUw xK Awedwkw ÌbLËQd dw?

xVKwdw: 1/11 Gk jwkw dwtK Zwkw ogwB xgGdxek mwodwiËl AËdK oÖËjwM oÖxgcw MÞpY KËkËQd„ Gkw Ìj 1/11 NUwËgd, GUw xK ÌgMi xRtw RwdËZd?

ÌiwLËlo: GUw ÌgMi xRtw RwdËZd dw„ xZxd ZwËbkËK xgmðwo KËkxQËld„ Zwkw ÌoB xgmðwo hŠ KËkËQd„ kwÄÛ qiZwt jwgwk Ìlwh ZwËbk A¬ KËk xbËtxQl„ Awxi Ìoxbd Gog xgnt glËl glw pËtxQl Awexd Ìgxm ÌUdmd KkËQd„ jLd gllwi Awxi AwÁwpk AxþZËZò xgmðwoy Ggv ÌUdmd dt gwþZgZw glxQ ZLd glw pËlw­ IËK AwÁwpB hkow„ AwËMB gËlxQ- Kwkw Ìoxbd ItwxmvUd ÌaËK xdDBtËKê eÞËUwKl xbËt ÌUÛËd KËk ZwËkK kpiwdËK xdËt GËoxQËld„ Kwkw Ìoxbd bfwt bfwt xdËtwM xdËtxQËld? GKRd MhdêËkk (gwvlwËbm gøwˉk) gtooyiw AxZ¢ßËik ekI ZwËK Awgwk GKB eËb xdËtwM xbËZ ovxgcwd ovËmwcËdk DËbøwM Ìdtw pËtxQËlw„ Ìmn ejêìZ xZxd Ìmn Qt iwËok RËdøI  PÖx£ßxhx£ßK xdËtwM xdËtxQËld? ekgZêyËZ ZwËK Adø GKxU eËb xdËtwM xbËZ ILwdKwk bxtZòeÞw® gøx£ßËK Mhdêk gwdwËZ pËtxQl„„ gwvlwËbËm kwRdyxZxgbkwB ÂcÖ bÖdyêxZgwR Awk Adø ogwB cÖtw Z×loy ewZw? Kwkw kwRdyxZxgbËbk bÖdêyxZ KkËZ opËjwxMZw KËkd? Kwkw ZwËbk bÖdêyxZk ea ÌbLwd? ZwËbk ÌKwd xKQÖ pt dw„ Awikw ZwB ÌbLxQ„ bÖdyêxZ xgËkwcy AxhjwËdk dwËi jxb eqewxZZò Kkw pt, bÖdêyxZ xgËkwcy AxhjwËdk dwËi jxb oxVK xgPwk dw Kkw pt, bÖdêyxZ xgËkwcy AxhjwËdk dwËi jxb iwBdwo xaIxkk xbËK GxMËt jwItw pt, ZwpËl Zw pËg jwkw xRËkw xQËld Zwkw pËgd xpËkw Ggv jwkw oxZø oxZø bÖdêyxZ KËkËQd Zwkw GB oÖËjwËM ÌgxkËt jwËgd Ggv bÖdyêxZxgËkwcy Axhjwd gøaê pËl 15 ÌKwxU iwdÖËnk Ìbm gwvlwËbËm bÖdyêxZ pËt jwËg lwMwipyd„ GUw ovxmíÄ oKËl jZ ZwrwZwxr gÖSËZ ewkËgd ZZB iŠl„

xVKwdw: ÌgMi xRtw ÌZw eÞcwdiìèy xQËld„ ZwËK xgxhdí xgnËt BdfkËimd Ìbtwk Rdø AËdK†Ëlw eÞxZÅwd xQËlw„ Zwkw xK ÌKwd xKQÖB LwËlbw xRtwËK Rwdwd xd gw xZxdI xK xKQÖB RwdËZd dw?

ËiwLËlo: GKUw Kaw AwËQ, RËtk oit qt ÌdB, ikYKwËl  InÖc ÌdB, AwËkKxU Kaw pËlw- ’Ìgrwt jxb ÌqZ ÌLËt ÌfËl ZwpËl Gk ÌZw ÌKwËdw eÞxZKwk ÌdB’„ GLd NUdw pËâQ, xZxd xgmðwo KËkxQËld ZwËbk„ 1975 owËlk 15 AwMýU gŠg¬×ËK pZøw Kkw pt, 1981 owËlk 30 Ìi ÌeÞxoËWëU xRtwDk kpiwdËK pZøw Kkw pt„ GB bÖRd ipwd ÌdZwËK xKìç gwvlwËbËmk RdMY pZøw KËkxd„ GQwrwI xgxhdí oiËt gwvlwËbËm AwËkw exkgZêd pËtËQ„ GB exkgZêd†ËlwËZ Kwkw hÓxiKw ÌkËLËQ? xdúPt gwvlwËbËmk RdMY dt„ gwvlwËbËmk kwÄÛ eÞcwd gw okKwk eÞcwd jwkw awËKd Zwkw xgmðwo KËkd„ GB xgmðwËok exkYxZ jxb pt xgmðwo hŠ, ZwpËl ZwËbkBgw Ky Kkwk AwËQ„

xVKwdw: AwexdËZw ÌeÞxoËWËëUk LÖg KwQwKwxQ xQËld- xZxd xK GB nrjËìèk owËa RxrZ?

ÌiwLËlo: ÌeÞxoËWËëUk xK ZLd xKQÖ Kkwk oÖËjwM xQËlw? KwkY 1996 owËl ÌeÞxoËWëU xQËld Aw²Ök kpiwd xgmðwo„ 1996 owËlk 20 Ìi GKUw K×ø pËtxQËlw„ ÌoB K×ø ZuKwlyd Ìodw eÞcwd Ël: ÌRdwËkl G Go Gi dwxoËik ÌdZÚËZò pËtxQËlw„ xZxd gËlxQËld, 1982 owËlk 24 iwPê gwvlwËbËm Ìj NUdw NËUxQËlw AwR AwiwËbk ÌoB ckËdk NUdw NUwËZ pËtËQ Ggv Zwk eËq Ìoxbd g†rw ÌaËK ÌRdwËkl Ìplwl ÌiwËmêËbk ÌdZÚËZò, itidxovp ÌaËK ÌRdwËkl AwBd Dx¥Ëdk ÌdZÚËZò Ggv AwËkw KËtKxU xWxhmd GKBhwËg iwPê KËkxQËlw„ Hxbd dgi ebwxZK xWxhmd AwxkPw, dMkgwxr I Ìb#lZxbtw ÌaËK Ìfxk†Ëlw oxkËt ËfËlxQËlw, jwdgpd oxkËt xdËt Uøw‰ ÌiwZwËtd KËk ZwËbkËK xdkþè KËkxQËlw„ ÌoB xbd ÌeÞxoËWËëUk owixkK oxPg ÌiRk ÌRdwËkl kØÉl Awxid ÌP#cÖky, omþè gwxpdyk xeÞxëoewl ýUwf Axfowk ÌiRk ÌRdwËkl oÖxgb Awly hÓBtw, dgi ebwxZK xWxhmËdk ÌRdwËkl Axfowk Kiwx«v ÌiRk ÌRdwËkl BiwiÖŒiwd gyk eÞZyK Ggv xWxRGfAwB’k xWxR ÌiRk ÌRdwËkl Gi G ixZd gyk eÞZyK, 46 ebwxZK xWxhmËdk xgÛËMÞxWtwk ÌkwKd Dx¥d HKøg¦hwËg ÌRdwËkl dwxoËik K×øËK ÌVxKËt xbËtxQËld Ggv ÌeÞxoËWËëUk eËq Zwkw Agþÿwd xdËtxQËld„ ÌoB KwkËYB ÌeÞxoËWëU DejÖ£ß gøgþÿw xdËZ ÌeËkxQËld„ 1996 owËlk NUdw Awk 2001 owËlk NUdw GK dt„ ËeÞxoËWËëUk Agþÿw ÌZw Xwl ÌdB, ZËlwtwk ÌdB xdxckwi obêwËkk iZ„ oÖZkwv Zwk xKB gw Kkwk AwËQ? Ìoxbd xZxd oóeÔYê GKw pËt xMËtxQËld„ Ëj ÌRdwËkËlk bwxtZò xQËlw kwÄÛexZ I eÞcwd DeËbÄwËK xWËf« Kkw xZxd Ìoxbd fwBl xdËt xMËtxQËld AwiwËK gŠhgd ÌaËK oxkËt Ìbtwk Rdø„ GhwËg xZxd Kwk þñwaê kqw KkËZ ÌPËtxQËld, Rwxd dw„ ekgZyêKwËl ZwËK jLd Ìodwgwxpdy ÌaËK oxkËt AwdowËkk xWxR Kkw pt, xgbwt Ìdtwk oit gËl xMËtxQËld, GKRd ÌlwKËK Awikw ÌeËtxQ xjxd ÌgCiwdy KËkdxd- xZxd pËld ÌiwLËlo oøwk„ xZxdB GKiw¢ gøx£ß xjxd oËk xMËtËQd„

xVKwdw: Z£òwgcwtK okKwk xK MYZwxìèK? Ggv MYZwxìèK mwod gøgþÿwt Gk ÌKwd eÞËtwRd AwËQ xK?

ÌiwLËlo: eÙxagyk ÌKwd ÌbËmk ovxgcwËd Z£òwgcwtK okKwËkk DexþÿxZ ÌdB„ gwvlwËbËm GB xgbNÖËU Ggv BDxdK okKwk e¦xZ eÞxZÅw KkËZ pËtËQ kwRdyxZxgbËbk AxgmðwËok KwkËY„ kwRdyxZKkw GKxU okKwkËK e^wP gQk xgmðwo KkËZ ewkËgd- MYZËìèk Rdø, xgËbËmk oËŠ PÖx£ßk Rdø, ÌbËmk þÿwdyt okKwk xdgêwPËdk Rdø, De xdgêwPËdk Rdø Ggv kwÄÛ exkPwldwk Rdø xKìç GKxU owcwkY xdgêwPd Kkwk Rdø xgmðwo KkËZ ewËkd dw„ GB KwkËYB Z£òwgcwtK okKwËkk Rdô„ Z£òwgcwtK okKwk MYZwxìèK dt„ KwkY MYZËìè Z£òwgcwtK okKwËkk ÌKwd þÿwd ÌdB„ AMYZwxìèK ÌlwKRd GB Z£òwgcwtK okKwËk AwËod oyxiZ oiËtk Rdø„ xKìç gwvlwËbËm GB okKwk e¦xZËK owvxgcwxdK kÕe Ìbtw pËtËQ fËl GUw owvxgcwËdk Avm„ MYZwxìèK dw pËlI xZd iwËok Rdø gwvlwËbËmk kwRdyxZxgbkw owvxgcwxdKhwËg GB Z£òwgcwtK okKwk e¦xZËK ÌiËd xdËtxQËld gËl ovxgcwËdk Avm xpowËg GB okKwk 1996 I 2001 owËl xdx¥êÄ 90 xbd oiËtk iËcø xdgêwPd KËk ZwËbk Dek AxeêZ bwxtZò ewld KËkËQd Ggv MYZwxìèK okKwËkk KwËQ qiZw pþZwìZk KËkËQd„ xKìç 2007 owËl Z£òwcwtK okKwËkk Ìj ÌPpwkw pËtËQ, ZwËZ G U×K× glw jwt­ gwvlwËbËm hxgnøËZ Z£òwgcwtK okKwk e¦xZk gøwewËk kwRÐdxZK bl†Ëlw Ky gøgþÿw ÌdËgd gw Ky xo¦wìZ ÌdËgd Zw ZwËbk Dek xdhêk KËk„ KwkY Z£òwgcwtK okKwkËK 2007 owËl AKwjêKk KËk Ìbtw pËtxQËlw„ owvxgcwxdKhwËg Z£òwgcwtK okKwËkk bwxtZò pËâQ- 90 xbËdk iËcø ÌKgl iw¢ RwZyt ovob xdgêwPd Kkw xKìç ÌbLw jwËâQ gZêiwd Z£òwgcwtK okKwk RwZyt ovob xdgêwPd gwb xbËt Adø xdgêwPd KkËQ„ Z£òwgcwtK okKwk xdgêwPdy ovxmþíÄ ËKwd AcøwËbm Qwrw Adø ÌKwd xKQÖ KkËZ ewËk dw„ xKìç Awikw ÌbLlwi 2007 owËlk 11 RwdÖtwkyk eËk Ìj okKwk eÞxZxÅZ pËtËQ ÌoB xdgêwPd ovxmþíÄ AcøwËbm QwrwI xgxhdí AcøwËbËm Zwkw pwZ xbËtËQ- jw ovxgcwd GlwD KËk dw„ GQwrwI ÌbLw ÌMËQ gZêiwd Z£òwgcwtK okKwk GKËdËKk ÑgVKop xgxhdí ÑgVK KËkËQ„ ovxgcwËdk exkûKwkhwËg glw AwËQ- ovxgcwËdk 58 Ggv 123- GB bÖËUw xixlËt ÌbLËl ÌbLw jwËg- Z£òwgcwtK okKwkËK glw pËtËQ- ÌKgl iw¢ kØxUd bwxtZò Zwkw ewld KkËg, ÌKwd exlxo xWxomd ÌdËg dw Ggv ovxgcwËdk iËcø ÌaËK 90 xbËdk iËcø Zwkw RwZyt ovob xdgêwPd KkËg„ gZêiwd Z£òwgcwtK okKwk ÌbËm bÖdyêxZ biËdk Rdø RkØky Agþÿw Rwxk KËkËQ, Ìj RkØky Agþÿw 120 xbd glgu awKwk Kaw ÌoB RkØky AgþÿwËK ÌUËd GK gQk owZ iwo ejêìZ l¹w Kkw pËtËQ Ggv GB RkØky Agþÿw KZ xbd awKËg Zw G iÖpÓËZê glËZ ewkxQ dw„ ZËg GU×K× glËZ ewxk-RkØky Agþÿw gwvlwËbËm Ìj KwkËY Rwky Kkw pËtËQ- ovxgcwËdk ËoB KwkËY RkØky Agþÿw Rwxkk Kaw ÌdB„ exkxþÿxZ oÙxÄ pËl RkØky Agþÿw Rwxk Kkw jwt xKìç ÌoB RkØky Agþÿwk Ìitwb 120 xbd„ Gk iËcø RwZyt ovob xdgêwPd xbËt RwZyt ovoËbk iwcøËi eÞai AxcËgmËdk eÞai xbËd GUw ewm KËk xdËZ pËg„

xVKwdw: gZêiwd Z£òwgcwtK okKwk xK Ñgc?

ÌiwLËlo: Z£òwgcwtK okKwËkk Ìj owvxgcwxdK xgcwd AwËQ ÌoLwËd exkûKwkhwËg QtxU Awfod Ìbtw AwËQ„ eÞai bÖËUw Aemd pËâQ BxixWËtU ewýU Pye RwxýUËoo ( bÖRd), ZÚZytxU pËâQ GxeËlU xWËhmËdk ogê bÖRd xoxdtk RR„ bÖB Rd xgPwkexZ I bÖRd RËRêk Aemd Ìmn pËt jwgwk ek Ìj eéi Aemd AwËQ ZwËZ AwËQ ovoËb eÞxZxdxcZòmyl eÞcwd eÞcwd kwRÐdxZK bËlk owËa AwËlwPdw owËeËq MÞpYËjwMø GKRdËK Z£òwgcwtK okKwËkk eÞcwd xdËtwM Kkw ÌjËZ ewËk„ gZêiwd Z£òwgcwtK okKwËkk eÞcwd DeËbÄw fLkØx¥d AwpËibËK eÞcwd DeËbÄw xdËtwËMk AwËM kwRÐdxZK bl†Ëlwk oËŠ AwËlwPdw Kkw ptxd, ZwËbk iZwiZ Ìdtw ptxd, ZwËbk KwËQ xZxd MÞpYËjwMø dd, Zw BxZiËcø eÞiwxYZ pËtËQ„ KwkY Z£òwgcwtK okKwËkk mea MÞpY AdÖÅwËd AwItwiy lyM Qwrw Adø kwRÐdxZK bl†Ëlw AvmMÞpY KËkxd„ Ìo xpowËg eÞcwd DeËbÄw I DeËbÄw exknËbk oboøkw owvxgcwxdKhwËg Ñgc dd, owvxgcwxdKhwËg Ñgc dw pËl glw jwËg AowvxgcwxdK, glw jwËg AÐgc„

xVKwdw: Bbwxdv Âdw jwËâQ kwÄÛexZk AwZyt- þñRd bÖdêyxZk owËa RxrZ„ AwexdËZw byNêxbd kwÄÛexZk owËa KwR KËkËQd- G gøwewËk Awedwk iìZgø Ky?

ÌiwLËlo: kwÄÛexZk AwZyt- þñRËdk Ìj bÖdêyxZk Kaw glw pËâQ, flwI KËk e¢ex¢Kwt Qwew pËâQ­ GUwI AËdKUw AwËM ÌaËKB PwlwËdw pxâQËlw xKìç 1/11 G jLd NUwËdw pt ZLd gZêiwd Ìodw eÞcwd kwÄÛexZËK gËlxQËld­ oøwk, Awexd Ggv Awedwk føwxixl DBl xg Awd UwPW„ Zwkw kwÄÛexZËK gwcø KËkxQËld RkØky Agþÿw Rwxk KkËZ„ GLd kwÄÛexZk þèy Ggv ÌQËlk dwËi bÖdêyxZk Kaw e¢ ex¢Kwt eÞPwk KkËQ, GZ xbd ÌKd GB †Ëlw eÞPwk Kkw ptxd? Zwkw jLd qiZw xdËld ZLdËZw oKËlk Kaw glËld­ kwÄÛexZ gw AwZyt- þñRËdk Kaw gËldxd- GLd ÌKd glËQd? kwÄÛexZk þèy I eÖ¢ bÖdyêxZ KËkËQd xK KËkdxd ÌoUw Awxi glËgw dw- GUw xgPwjêø xgnt„ ZËg Awxi GUw glËZ ewxk- jLd jwËK bkKwk ZwËK bÖdyêxZk GKxU owxUêxfËKU cxkËt xbËt ÌRËl Ìdtw pËâQ gw oxkËt Ìbtw pËâQ„ GUwI kwÄÛexZËK okwËdwk Rdø GKxU eöU„ GZ xbd Zwkw kwÄÛexZËK owvxgcwxdKhwËg gøgpwk KËkËQd, GLd oxkËt xbËZ PwËâQd„ þeyKwËkk xgkØ˦I xgxhdí AxhËjwM GËd ZwËKI okwËdwk ÌPÄw PlwËdw pËâQ„ GB xdËt ZwËbk iËcø AwËlwPdw PlËQ Ggv xghx£ßkI oÙxÄ pËtËQ„ GK eq GB xo¦wËìZk eËq awKËlI Aek eq Ìg^ËK gËoËQ„ GLd ovxgcwËdk ogêËmn bÖËUw owvxgcwxdK exRmd kwÄÛexZ I þeyKwk„ qiZwËlwhykw PwËâQd GB bÖ’RdËK oxkËt xbËt ËbËm owvxgcwxdK mÔdøZw oÙxÄ KËk qiZw bLl KkËZ, ÌKD ipwxak Ìiwpwóib pËZ PwËâQd„ GËbk owËa kËtËQ xKQÖ e¢ ex¢Kw„ ZwËbk Ìj og xdDR cxkËt Ìbtw pËâQ Zwkw ÌKwd xKQÖ jwPwB- gwQwB dw KËkB ÌoB xdDR flwI KËk eÞPwk KkËQ„ GUwËK ÌKwdhwËgB owvgwxbKZw glw jwt dw„ Zwkw Ñþñkmwpyk gmvgb xpowËg exkYZ pËtËQd„ KwËkw xgkØ˦ jxb ÌKwd AxhËjwM awËK ZwpËl xdti pËâQ ZwËK xRËšo Kkw Ggv Zwk KËiëUo Ìdtw„ xKìç gZêiwËd Zwk ÌKwd xKQÖB lq Kkw jwËâQ dw„ kwÄÛexZk exkgwËkk KËkw xgkØ˦ jxb bÖdyêxZk AxhËjwM ÌZwlw pt, ZwpËl Zw ZbìZ Kkw ÌjËZ ewËk„ xKìç G xgntUw GZ xbd Kkw ptxd ÌKd? ÌKd Kkw pËâQ 1 gQk 7 iwo eËk? xdËRk oÖxgcwk Rdø GK oit glw pËtxQËlw oøwk AwedwËK Ggv Awedwk exkgwkËK UwP Kkw pËg dw„ GLd ÌKd ZwËbk UwP Kkwk ÌPÄw Kkw pËâQ? GËZ Ky eÞZytiwd pt?

xVKwdw: Awexd gËlËQd- Ìodw eÞcwd kwÄÛexZËK gËlËQd- Awexd Ggv Awedwk exkgwk AdUwPW awKËg„ GB oit Awexd xK ÌoLwËd DexþÿZ xQËld Ggv xdR KwËd ÂËdËQd?

ÌiwLËlo: Awxi ÂcÖ GB U×K× glËgw Ìj- Ìj xbd Ìodw eÞcwd, xZd gwxpdyk eÞcwd Ggv omþè gwxpdyk †kØZòeÔYê KËtKRd KiêKZêwk owiËd kwÄÛexZËK RkØky Agþÿw Rwxk KkËZ gwcø Kkw pt Ìoxbd Ìodw eÞcwd oÖþeÄhwËg kwÄÛexZËK Awmðwo xbËtxQËld- oøwk, Awexd Ggv Awedwk føwxixl DBl xg Awd UwPW„ GUw xZxd eÞKwËmø gËlxQËld„ ÌoB oit Awxi ÌoLwËd xQlwi xK xQlwi dw GB eÞËmík ÌPËt gr Kaw pËâQ- GUw Ìodw eÞcwd gËlxQËld Ggv DexþÿZ ogwB RwËdd„

xVKwdw: Awexd GK eÞËmík RgwËg gËlËQd- kwÄÛexZ Ggv þeyKwkËK oxkËt owvxgcwxdK mÔdøZw oÙxÄ KËk KwDËK qiZwt Awdwk ÌPÄw Kkw pËâQ­ GB ’KwDËK’ ÌK?

ÌiwLËlo: GUw Awiwk iËd pt ogwB RwËdd„ 1/11 Gk eËkk Kwjê¢ßi†Ëlw xgËmþínY KkËlB xgntxU exkûKwk pËt jwËg„ jLd jwËK bkKwk ZwËK gøgpwk Kkw pËâQ Ggv eÞËtwRd ÌmËn Q^ÖËr Ìflw pËâQ„ xZd gwxpdyk eÞcwËdk iËcø bÖB gwxpdyk eÞcwdËK gøgpwk Kkw pËtËQ„ Ìo gwxpdyk GKRd †kØZòeÔYê KiêKZêw (xjxd hÓxiKw dw kwLËl 1/11 pËZw dw) ZwËKI QÖ^Ër Ìflw pËtËQ„ Ìodw gxpdyk GKxU AvËmk (ÌMwËtëbw) hwkeÞw® eÞcwd xjxd xQËld ZwËKI ÌoLwd ÌaËK oxkËt Ìbtw pËtËQ„ GËK GËK ogwBËK QÖËr Ìflw pËâQ- GLd ogêËmn kwÄÛexZ I þeyKwkËK Q^ÖËr ÌfËl Ìbtwk ÌPÄw PlËQ„ ÌoUw ÌK KkËQd Zw ÌZw ogwB ÌbLËQd„

xVKwdw: AËdËKB AwedwËK pwItw hgËdk ÌlwK iËd KËkd- AwoËlB Awexd xK pwItw hgËdk ÌlwK?

ÌiwLËlo: GKUw xiaøw Kaw jxb GKmZ gwk glw pt- ZwpËl Zw oZø gËl eÞiwxYZ pËt jwt„ jwkw AwiwËK pwItw hgËdk ÌlwK gwxdËtxQËld ZwkwB pËâQd pwItw hgËdk ÌlwK„ AgwK xgþôËt Awxi ZwxKËt ÌbLlwi- jwkw pwItw hgËd xdËtwxRZ xQËld, jwkw pwItw hgËdk iwcøËi xgxhdí eËb AxcxÅZ xQËld, ZwËbk KwkËY Awxi pwItw hgËd jwBxd„ pwxko ÌP#cÖky, lÖuf׌wiwd gwgwk, GpowdÖl pK xild, obêwk mwLwItwZ ÌpwËod gK×l, AwËkw xKQÖ iìèy, Gixe- pwItw hgËdk ÌlwK xQËld„ Awxi jLd ÑbxdK xbdKwËl xQlwi (Adø KwMËRI KwR KËkxQ) ZLd GB og ÌlwK ZwËkK kpiwdËK h×l gÖxSËt AwiwËKop xZd Rd xoxdtk owvgwxbKËK Ìgk KËk Ìbtwk DËbøwM Ìdd Ggv GK ejêwËt ÌoLwd ÌaËK AwiwËK PËl AwoËZ pt„ Gkek jLd AwiwËK kwÄÛexZk ÌeÛo oxPg xdËtwËMk DËbøwM Ìdtw pt, ÌoB xbdI GB og ÌlwKRd ZwËkK kpiwdËK xbËt ZuKwlyk eÞcwdiìèy ÌgMi LwËlbw xRtwk KwËQ Awiwk xgkØ˦ glwËdw pËtxQËlw„ Gk ÌaËK eÞiwxYZ pt- Kwkw pwItw hgËdk ÌlwK„ ZËg Awxi GBU×K× glËZ ewxk- Awxi KLËdw pwItw hgËdk ÌlwK xQlwi dw Ggv kwRÐdxZhwËg ptZgw gwvlwËbËmk 15 ÌKwxU iwdÖËnk iZ AwiwkI ÌKwd kwRÐdxZK bËlk eÞxZ Awiwk bÖgêlZw awKËZ ewËk„ ZËg bwxtZò ewlËdk oit Awxi oÖÅ×hwËg bwxtZò ewld KËkxQ xK dw- ÌoB eÞmí ÌZwlw ÌjËZ ewËk„ Awedwkw RwËdd- jLd pwItw hgd eÞxZÅw Kkw pt ZLd Kwkw xQËld, kwRdyxZ KËkËQd Ggv ekgZêyËZ ÑgCiwdy KËkËQd„ ÌgMi LwËlbw xRtw Ggv ÌmL pwxodwop oKl bËlk kwRÐdxZK ÌdZÚgÙËëbk owËa Awiwk GKUw oÖþeKê AwËQ„ ZwËbk oËŠ Awxi KwR KËkxQ„ Awiwk jxb ÌKwd kwRÐdxZK iZgwb ÌaËKI awËK- Awxi Awiwk KwËRk iËcø Zw Awxdxd„ kwÄÛexZ Aw²Ök kpiwd xgmðwËok oit 1996  owËl AwItwiy lyM qiZwt GËoËQ. 2001 owËl xgPwkexZ mwpwgÖx¥d AwpËib jLd kwÄÛexZ ZLd xgGdxe qiZwt GËoËQ„ xgmðgøwey kwRÐdxZK xgcwd AdÖjwty Ìj ÌKwd kwRÐdxZK bËlk ÌdZÚgÙëbB kwÄÛyt bwxtZò ewld KkËgd„ kwÄÛexZ BtwRDx¥d AwpËibËK xgGdxeB iËdwdtd xbËtËQ Ggv xZxd ÌoBhwËgB kwÄÛexZ pËtËQd„ BtwR Dx¥d AwpËib KwËK Zwk ÌeÞo oxPg xdËtwM KkËgd- GUw Zwk gøx£ßMZ gøwewk„ xZxdB Ìoxbd AwiwËK Zwk ÌeÞo oxPg I DeËbÄw xdËtwM KËkxQËld„ xKìç Ìodw eÞcwd ËRdwËkl i BD AwpËib ZLd Ìl: ÌRdwËkl xQËld„ eÞcwd DeËbÄw W. fLkØx¥d AwpËib xQËld gwvlwËbm gøwvËKk Mhêdk Ggv ekgZêyËZ xeËKGoGf (eÁyKiê opwtK fwDË«mËdk Gixek bwxtZò ewld KËkd)„ W. BfËZLwk AwpËib ÌP#cÖky RwxZovËN þÿwty eÞxZxdxc xQËld„ W. BfËZLwk Ggv fLkØx¥dËK bfwt bfwt PÖx£ß xbËt eÞcwdiìèy ÌgMi LwËlbw xRtw kwRÐdxZK xo¦wìZ xdËt xgGdxek ÌlwK iËd KËk ZwËbk ÌoB og eËb gxoËt xQËld„ Ìodw eÞcwd 10 Rd xoxdtk AxfowkËK xWxŠËt eÞcwd iìèy LwËlbw xRtwk kwRÐdxZK AwdÖK×løMÞpY KËk Ìodw eÞcwd pËtxQËld„ Awxi GLd Awk bwxtËZò ÌdB, gwvlwËbËmk RdMY ÌbLËZ ewËâQ Kwkw Ñgc Kwkw AÐgc, Kwkw owvxgcwxdK, Kwkw AowvxgcwxdK„ Kwkw Ìbm Ggv RwxZk Rdø RygËdk xgxdiËt KwR KËkËQd, Kwkw ÌbËm MYZìè eÞxZÅw KkËZ ÌPËtËQd Awk Kwkw AwRËK MYZìèËK pZøw KkËZ PwËâQd„ Kwkw gwvlwËbËm Z£òwgcwtK okKwËkk Dek hk xbËt kwRÐdxZK mx£ßËK cµvo KkËZ GËoËQd„

xVKwdw: gwvlwËbËm eÞwtmB ÌbLw jwt Z£òwgcwtK okKwËkk eÞcwd gwdwËdwk Rdø xgPwkexZËbk gto gwxrËt Ìbtw„ ogêËmn xgGdxeI G KwRxU KËkËQ- G xgnËt Awedwk iìZgø Ky?

ÌiwLËlo: GUwËK bÖBhwËg ËbLw jwt„ xgPwkexZ ÌK Gi pwowd Ggv xgPwkexZ Ðotb xR Awk ÌiwbwËâQk ÌpwËodËK AwItwiy lyËMk AwiËl oÖewkxoW KËk Adø xgPwkexZËbk gwvlwËbËmk eÞcwd xgPwkexZ gwdwËdw pËtxQËlw„ ekgZyêËZ xgntxUËK eÞxZKwËkk Rdø Ggv ÌjwMøZw AdÖjwty iÔløwtËdk Rdø gtooyiw gwrwËdw pËtxQËlw gËl ZuKwlyd AwBdiìèy gøwxkýUwk iIbÖb AwpËib RwxdËtxQËld„ ZwQwrw GB eÞþZwgUw ÌZw xgGdxek xQËlw dw„ ZuKwlyd eÞcwd xgPwkexZ iwpiÖbÖl Awxid ËP#cÖky okKwËkk KwËQ xlxLZ AwËgbd KËkxQËld xgPwkexZËbk gto xZd gQk gwrwËdwk Rdø„ okKwk ÌoUwËK MÞpY KËk xgPwkexZËbk gto bÖB gQk gwxrËtxQËld„ ÌoUw Ky xgGdxe xdgêwPËd ewk pItwk Rdø gw ÌK Gi pwowdËK Z£òwgcwtK okKwËkk eÞcwd Kkwk Rdø KËkxQËlw xKdw ÌoUw Awxi glËZ ewkËgw dw„ ZËg Ìj KawxU glËZ ewxk ÌoUw pËâQ- xgPwkexZ ÌK Gi pwowd owvxgcwxdKhwËg gwvlwËbËmk Z£òwgcwtK okKwËkk eÞcwd DeËbÄw pItwk Rdø AËeqiwd xQËld„ AwItwiy lyM jxb ÌK Gi pwowdËK Z£òwgcwtK okKwËkk eÞcwd xpowËg ÌiËd xdËZd ZwpËl ZwËbk Rdø hwl pËZw kwRÐdxZKhwËg Ggv ÌbËmk owvxgcwxdK cwkw Aq×dí awKËZw„ Awxi iËd Kxk xgPwkexZ ÌK Gi pwowËdk KwQ ÌaËK AwItwiy lyM Ìgxm oÖËjwM xdËZ ewkËZw Ggv ZwËK PwËe kwLËZ ewkËZw„ AdøxbËK xgPwkexZ Gi G AwxRR xoBxo xQËld„ xgPwkexZ AwxRËRk Ky Ìbwn xQËlw? KËtKRd owvgwxbK Ggv oóewbK Zwk xgkØ˦ BâQw iZ xlËL jwxâQËld„ Gk KwkY xQËlw xZxd jLd oÖeÞyi ÌKwËUêk xgPwkexZ xQËld ZLd owvgwxbK Ggv oóewbKËbk xgkØ˦ kwt xbËtxQËld„ GB ÌqwËh- bÖ:ÌL owvgwxbKkw Zwk xgkØ˦ Kli cËkxQËld„

xVKwdw: 1/11 Gk eÔgê exkxþÿxZ xK exkKxùeZ gw KÚx¢ihwËg oÙxÄ Ggv Gk ÌdeËaø Kwkw xQËlw?

ÌiwLËlo: gwvlwËbËm jLd xgGdxe okKwËkk Ìmn xbËK Ìj AkwRMZw gw cµvoZK KwjêKlwe ÂkØ Kkw pËtxQËlw- gZêiwd Kwjê¢ßi ÌbLwk ekËZw glËZ pt dw Gk ÌdeËaø Kwkw xQËlw„ GUw ÌZw GLd exkûKwk„ ÌoBxbd lxM-ÑgVw Kkwk xeQËd B¬d Ìbtw pËtxQËlw„ H oit okKwËkk bwxtZò xQËlw AwBd mÙáLlw kqw Kkw„ þñkwÄÛ eÞxZiìèy xQËld lÖuf׌iwd gwgk Ggv eÖxlËmk AwBxR xQËld AwËdwtwkØl BKgwl„ Zwkw ÌKd Ìoxbd ÌoLwd ÌaËK eÖxlm DxVËt xdËt GËoxQËld? ÌKd Ìoxbd RwiwËZk xixUv G AwItwiy lyËMk ÌlwKRd pwilw KËkxQËlw, iwdÖn ÌiËk lwËmk Dek dÙZø exkËgmd Kkw pËtxQËlw? Ìj xhxWI gw xoxW ÌbxLËt gZêiwËd jwkw qiZwt AwËQd ZwËbk Ìdeaø mx£ß GLwd ÌaËK fwtbw lÖËUËQd„ Ìoxbd Kwk BxŠËZ þñkwÄÛ eÞxZiìèy I eÖxlËmk AwBxR ÌoLwd ÌaËK eÖxlm oxkËt xdËtËQd Zwk ZbìZ pItw eÞËtwRd„ ZËg 1/11 Gk NUdw NUwËdwk eöU AËdK AwËM ÌaËKB Kkw pËtËQ Ggv GUw eÔgê exkKxùeZ„

xVKwdw: GLd jwkw qiZwt AwËQd Zwkw eÞËZøËKB xgGdxek ÌgxdËfxmtwxk„ Zwkw GB KwRxU ÌKd KËkËQd?

ÌiwLËlo: AwxiËZw AwËMB gËlxQ 2007 owËlk 11 RwdÖtwky gwvlwËbËm Ìj NUdw NUwËdw pËtËQ- GUw pËlw ÌgCiwdyk BxZpwo, xgmðwoNwZKZwk BxZpwo„ ZwËbk jwkw xdËtwM xbËtxQËld ZwËbk owËaB ÌgCiwdy KËkËQd, ÌPwL DxùUËt xbËtËQd„ NËk ÌaËKB iÔl ÌKËU xbËtËQd„ W. BfËZLwk AwpËib ÌP#cÖky ZwËkK kpiwdËK (jwk ÌKwd okKwxk gw kwÄÛyt eb xQËlw dw) ItwxmvUd ÌaËK xdDBtKê ejêìZ bÖB bfwt ZwËK KyhwËg ovgcdw xbËtxQËld, owkwqY ewËm ewËm xQËld, GtwkËewUêop xgxhdí RwtMwt QÖËU xMËtxQËld„ ZwËK ÌZw kwÄÛythwËg G bwxtZò Ìbtw ptxd„ xZxd ZwËkK kpiwdËK LÖxm Kkwk Rdø G KwRxU KËkxQËld„ W. fLkØx¥d AwpËib, W. BfËZLwk AwpËib, gZêiwd Ìodw eÞcwd i BD AwpËib okwoxk xgGdxe okKwk KZÚêK Ìgxdxfxmtwxk„ GLd eÞmí pËlw ÌKD jxb Zwk xdËtwMKwkyk owËa ÑgCiwdy KËk ZwpËlËZw KwËkw xKQÖ glwk ÌdB„ xgGdxek qiZwk Ìmn oiËt KwdwWwk pøwxlføwË… GKxU oËóild pËtxQËlw„ ÌoB oËóilËd xMËt W. BfËZLwk AwpËib ÌP#cÖky ÌlwKRdËK gËlxQËld- AwMwiy 10 ÌaËK 15 gQk gwvlwËbËm ÌgMi xRtw I ÌmL pwxodwËK gwb xbËt GKxU okKwk MVd KkËZ pËg Ggv jawþÿwËd GB Lgk†Ëlw xMËtxQËlw xKìç Zwkw ÌKd GøwKmd Ìddxd ÌoUw Awxi glËZ ewkËgw dw„ ZËg GU×K× glËZ ewxk Zwkw qiZwk ÌlwËh Ìbm, RdMY, kwRÐdxZK bl, ovxgcwd, MYZËìèk owËa ËgCiwdy KËkËQd„ BxZpwo GKxbd GB og ËgCiwdËbk ÌjwMø AwoËd gowËg„ Awedwkw RwËdd dgwg xokwRDË¥#lwpk owËa iyk Rwfkkw KyhwËg ËgCiwdy KËkxQËlw„ NËnxU ÌgMi, kwt bÖlêh, Dxi Pw^Ëbk Kaw ogwB RwËdd„

xVKwdw: AwedwËK AËdËKB iËd KËkd xgGdxek oiaêK owvgwxbK Ggv Awexd jLd gŠhgËd xQËld ZLd AËdËKB iËd KkËZd Awexd pwItw hgd, RwiwZ Ggv xgGdxek ewkewo owhê KËkËQd- Awedwk iìZgø Ky?

ÌiwLËlo: Awxi AwÁwp Qwrw Adø KwDËK eËkwtw Kxk dw„ Awxi AwÁwpk KwËQ Rgwgxbxp Kxk„ xgËgËKk KwËQ Rgwg xbxp Kxk„ Awxi GLËdw gwvlwËbËmk ÌKwd kwRÐdxZK bËlk eÞawxiK oboø ptxd„ ZËg Awxi kwRÐdxZK oËPZd„ ÌbËmk Adø ÌlwËKk iZ Awxi ÌhwU xbB„ ÌKD jxb gËld Awxi ÌKwd kwRÐdxZK bËlk oiaêdeÖÅ owvgwxbK ZwpËl GUw pËg ZwËbk id Mrw GKxU Kaw„ Awxi xbdKwËl KwR KkZwi„ Adø ex¢KwËZI KwR KËkxQ„ xgGdxek ex¢Kw ÑbxdK xbdKwËl AwItwiy lyËMk ÌlwKRdI owvgwxbKZw KkËQd, Awgwk ÑbxdK RdK£ß AwItwiy lyËMk ex¢Kw, ÌoB ex¢Kwt xgGdxek ÌlwKRd owvgwxbKZw KkËQd„ Awxi GKRd iÖoliwd„ Awxi e^wP Itw£ß dwiwR exr- ÌoB xpowËg AwiwËK jxb RwiwËZk owËa jÖ£ß Kkw pt ZwpËl xKQÖ glwk ÌdB„ ZËg GKUw Kaw glËgw- xgPwkexZ owpwgÖx¥d AwpËib Ggv xgPwkexZ gbkØl pwtbwk ÌP#cÖkyk iZ xgPwkexZkw ÌMwlwi AwjiËK gwvlwËbËmk dwMxkK xpowËg kwt xbËtxQËld- Zwkw xK RwiwËZk ÌlwK pËt xMËtËQd? Gid xK xgPwkexZ gbkØl pwtbwk ÌP#cÖky AwItwiy lyËMk oiaêd xdËt ÌeÞxoËWëU ebeÞwayê pËtxQËld„ ZwpËl ÌmL pwxodw xK RwiwZËK eÞwayê xbËtxQËld? xgPwkexZ owpwgÖx¥d AwpËibËKI ÌmL pwxodw kwÄÛexZ gwxdËtxQËld„ ZwpËl ÌmL pwxodw xK RwiwËZk ÌlwKËK kwÄÛexZ gwxdËtxQËld? Awxi kwRdyxZ Kxk ZËg ÌKwd kwRÐdxZK bËlk oboø dB„

xVKwdw: gwvlwËbËm gwk gwk Ìodw gwxpdy MYZËìèk Dek AwNwZ pwdËQ„ Awexd xK iËd KËkd GB ckËdk Ìodw gwxpdy gwvlwËbËm awKw DxPZ?

ÌowLËlo: GKxU þñwcyd- owgêËh#i ÌbËmk Rdø Ìodw gwxpdy awKËg þñwcydZw I owgêËh#iZò kqwk Kkwk Rdø„ ÌbËmk oyiwËìZ Zwkw AZëbÛeÞpkyk iZ bwxtZò ewld KkËg„ 1971 owËlI iÖx£ßjÖ˦k oit GB Ìodw gwxpdy RdMËYk ÌdZÚËZò KwR KËkËQ„ Ìodw gwxpdy awKËg- RdMËYk ÌdZÚËZò KwR KkËg, bwxtZò ewld KkËg„ eÙxagyk eÞxZxU ÌbËm ÌbLw jwt Zwkw kwRÐdxZK ÌdZÚËZòk eÞxZ AdÖMZ ÌaËK bwxtZò ewld KËk„ Ìodw gwxpdy kwÄÛ qiZw bLl Kkwk xK exkYxZ pt- Awikw xK ewxKþZwËdk xbËK ZwxKËt ÌbLËZ ewxk dw„ Awiwk iËd pt Ìodw gwxpdyk ÌlwKRd iËd KËk dw KwËkw LwËtm eÔkËdk Rdø Ìodw gwxpdyk gbdwi ÌpwK„ Ìodw gwxpdyËZ AËdK ÌbmËeÞxiK ÌlwKRd AwËQd„ Zwkw ZwËbk bwxtZò Ggv KZêgø oóeËKê RwËdd„ Ìodw gwxpdyk ÌlwKRd GI RwËdd BDxdfiê eËk ÌKwd kwRÐdxZK g£ßgø Ìbtw jwt dw Ggv ÌeÞxoËWëU pËâQd ogêwxcdwtK„ eÞxZkqw iìèy AwËQd Zwk ewkximd Qwrw iÖLI ejêìZ ÌLwlw jwt dw„ GKRd xoxhl owËhêëU ptZ bÖB GKUw Kaw glËZ ewËkd xKìç xixlUwky owËhêëU ÌoB KawI glËZ ewËkd dw„ gwvlwËbËm Ìodw gxpdyËK hwl GKxU ejêwËt xdËt Awowk Rdø gŠg¬× ÌmL iÖxRgÖk kpiwd, mpyb ÌeÞxoËWëU xRtwDk kpiwd, ÌgMi LwËlbw xRtw Ggv ÌmL pwxodw eÞËZøËKk Agbwd kËtËQ„ GB Ìodw gwxpdyËK Zwkw pÕÄeÖÄ KËkËQ G Rdø dt Ìj- GB Ìodw gwxpdyk eq ÌaËK KwËkw AÐgc LwËto ÌiUwËdwk Rdø, ÌKwd GKK gøx£ßk Rdø, Ìodw gwxpdy gøgpÕZ pËt RdMËYk Dek ÌQwgl ÌbËg„ Ëodw gwxpdy kwLwk bkKwk AwËQ Ky dw- GB eÞmí AwR AËdËKB KkËQd„ Awxi iËd Kxk Ìodw gwxpdyk oboøkw, omþè gwxpdyk oboøkw jZ ZwrwZwxr gÖSËZ ewkËgd MYZwxìèK kwRÐdxZK ËdZÚgÙËëbk ÌdZÚËZò ZwËbk KwR KkËZ pËg, ZZ ZwrwZwxr ZwËbk iŠl pËg„ ZwdwpËl Ìodw gwxpdyk qxZ pËg, Ìodw gwxpdyk qxZ pËl ÌbËmk qxZ pËg Ggv RwxZk qxZ pËg„ AwR 18 iwo ejêìZ Ìodw gwxpdy KøwëUdËiËëUk gwBËk AwËQ, GUw Âh lqY dt„ hwkZËK Awikw KwkËY AKwkËY MwlwMwl Kxk xKìç G ÌqË¢ hwkZ ÌaËKI xmqdyt AËdK xKQÖ AwËQ„ RdMËYk oËŠ jxb Ìodw gwxpdyËK xi…W Kkw pt ZwpËl Ìodw gwxpdyk qxZ pËg„ AwR GK gøx£ßk AÐgc LwËto ÌiUwËdwk Rdø Ìodw gwxpdyk AËdK AxfowkËK xgxhdí KwkËY xgxhdíhwËg AaêdyxZ ovxmþíÄ xgxhdí xgnËt gw bÖdêyxZk oËŠ RxrËt Ìflw pËtËQ Ggv iËd Kkw pËâQ ZwËbkËK GB eÞx¢ßtwt RxrZ Kkwk icø xbËt Zwkw Awdëb ewËg, iRw ewËg Ggv jwk flmÛiíxZËZ Ìj Ìd¢y Zwk LwËto ÌiUwËZ Pwd xZxd ZwËK xRËšo KkËZ ewkËgd„ Awiwk iËd pt oit GËoËQ Ìodw I omþè gwxpdyk KiêKZêw I oboøËbk xPìZw Kkwk, MYZËìèk iËcøB ZwËbk iŠl xdxpZ AwËQ„

xVKwdw: Ìodw gwxpdy QwrwI xgxhdí ËMwËtëbw ovþÿw gwvlwËbËm kËtËQ„ ZwËbk KwR pËlw ÌbËm Ky NUËQ okKwkËK RwdwËdw, okKwkËK eÞËUƒ Kkw xKìç gwvlwËbËmk ÌqË¢ ÌbLw jwt GkwI nrjìèKwkyËbk owËa jÖ£ß awËKd- Gk KwkY Ky?

ÌiwLËlo: Ìodw gwxpdyk GKxU ÌMwËtëbw ovþÿw AwËQ„ Gk KwR Ìodw gwxpdyk iËcø oyiwg¦ awKw DxPZ RdMËYk iËcø ZwËbk bwxtËZò xdËtwxRZ dw KËk xoxhl Ìj ÌMwËtëbw ovþÿw kËtËQ ZwËK mx£ßmwly Kkw DxPZ Ggv eÞËtwRËd ÌbËmk þñwËaê ZwËbk KwËR lwMwËdw ÌjËZ ewËk„ Awk Ìodw gwxpdyk ÌMwËtëbw ovþÿw og oit oxVK Zaø Ìbt dw„ Zwkw gËlxQËlw 1991 owËl AwItwiy lyM qiZwt AwoËQ, 1996 owËl ZwËbk Zaø xQËlw xgGdxe qiZwt AwoËQ, 2001 owËl ZwËbk Zaø xQËlw AwItwiy lyM eÖdkwt qiZwt AwoËg„ iwËS iËcø Zwkw xKQÖ hwl ZaøI Ìbt„ bÖB blËK xdgêwPËd Awdwk Rdø Awxi kwÄÛexZk bÔZ xpowËg jLd ÌgMi xRtw I ÌmL pwxodwk owËa oiËSwZw Kkwk ÌPÄw KkxQ ÌoUw Ìodw gwxpdyk ÌMwËtëbw ovþÿw hwl ÌPwËL ÌbËLxd„ Awiwk KwR†Ëlw ZwËbk eQëb pxâQËlw dw„ bÖ’bËlk KwËQ Zwkw bÖ’ckËdk Kaw glxQËld„ ÌoB Rdø glw pËtxQËlw Awxi dwxK GKUwk ek GKUw oioøw oÙxÄ KkxQ„ Zwkw oioøwk oÙxÄ KkËQd, Awk Awikw hwŠwk ÌPÄw KkxQ eÞxZxdtZ„ DËùUwhwËg Awiwk DekB Ìbwn PwewËdwk ÌPÄw Kkw pËlw„ GËZB gÖSw jwt ÌoB oit Zwkw Ky bwxtZò ewld KËkxQËld„ xdti pËâQ- ÌMwËtëbw ovþÿwËK kwLw pt- Ìodw eÞcwdop jwkw qiZwxlãÖ ZwËbk ÌPK Ìbtwk Rdø„ 1996 owËl ÌRdwËkl dwxoi jLd Ahפwd NUwd Ìo xbd xWËRGfAwB ÌPK xbËtxQËlw Ggv dgi ebwxcK xWxhmd ZwËbk oiaêd RwxdËtxQËlw„ xKìç 2007 owËl ÌbLw ÌMl ogwB GK pËt xMËtËQd„ Ìj ÌMwËtëbw ovþÿw kwËÄÛk qxZKk pËt b^wrwt ZLd iwdÖn eÞmí KËk GB ÌMwËtëbw ovþÿw kwLwk bkKwk AwËQ Ky dw„ ËKD jxb xdËRk qxZ xdËR KkËZ Pwt ZwpËl Awexd Ky KËk Zwk DeKwk KkËgd?

xVKwdw: Awexd gËlxQËld bÖB Ìd¢yk iËcø LÖg oÖqôhwËg bÔkZò oÙxÄ Kkw pËtËQ„ GB xRxdoUw xK bÖB Ìd¢y gÖSËZd dw?

ÌiwLËlo: gwvlwËbËm kwRdyxZk KÚxÄ Ggv KwlPwËkk Ahwg„ GKxU bl e^wP gQk qiZwt awKËg, Gk ek xdgêwPd pËg„ xdgêwPdËK owiËd ÌkËL AiÖK ÌK iwxd dw, ZiÖK ÌK iwxd dw, xdgêwPd pËl xdgêwPËdk flwfl iwxd dw, oÖqôKwkPÖxk pËtËQ, þÿÔl KwkPÖxe pËtËQ- GUw Ìjd AwiwËbk AhøwËo exkYZ pËtËQ„ ekgZêyËZ AwËëbwld„ bÖB Ìd¢yk iËcø Ìj oÖq×hwËg nrjìè KËk bÔkZò oÙxÄ Kkw pËtxQËlw- GUw ZwËbk gÖSw Ggv Delx³ Kkw DxPZ xQËlw„ ZwËbk cwkYw xQËlw 1990 owËl ÑþñkwPwxk GkmwËbk eZËdk ek gwvlwËbËm Awk owixkK mwod pËg dw„ Zwkw ÌPËtxQËld Ìodw I omþè gwxpdyËK gøgpwk KkËgd„ xKìç ZwËbk gÖSw DxPZ xQËlw omþè gwxpdyk og oit og AwiËl ogwB GK kKi pd dw„ gwvlwËbËmk BxZpwËo ÌjhwËg ÌRdwËkl Ìiwpwóib AwZwDl Mxdk Agbwd AxgþôkYyt pËt AwËQ„ Ël: ÌRdwËkl dÔkØx¥d Lwd ÌjhwËg MYZËìèk Rdø hÓxiKw ÌkËLxQËld- DdwËbk iZ og ÌRdwËkl GK kKi pËgd dw„ ÌoB xbd bÖB Ìd¢yËK Awikw gËlxQlwi G og Kaw„ LwËlwbw xRtw xgmðwo KkËZ Pwdxd, Awk ÌmL pwxodw RwdËZd 12 RwdÖtwxkk iËcø ÌbËm iwmêwl l’ Rwxk pËg„ Zwkw jxb glËZd ZwpËl Awikw gøgþÿw xdËZ ewkZwi„

xVKwdw: ÌeÞxoËWëUËK kqw Kkwk Rdø xexRAwk kËtËQd„ Zwkw xK Ìoxbd ÌeÞxoËWëUËK kqw KkËZ ewkËZd dw?

ÌiwLËlo: xexRAwk gw ÌeÞxoËWËëUk MwWê ÌkxRËiëU jwkw ZwkwI Ìodw gwxpdy ÌaËK GËoËQd„ Ìodw gwxpdyk KiêKZêwËbk xdËtB xexRAwk MxVZ„ og oitB ÌbLw ÌMËQ xexRAwk ÌeÞxoËWëUËK kqwk Rdø og oitB b^wxrËtxQËld GgwËkw Zwkw b^wxrËtxQËld, xKìç xgntUw pËâQ- xZd gwxpdyk eÞcwd, dgi xWxhmËdk eÞcwd, xWxRGfAwBop xhZËk gwBËk ogwB GK pËt ÌMËl xexRAwk- Gk Awk xKBgw Kkwk xQËlw„ xexRAwkËZw ÌoB xbd gŠhgËdk ÌMBËU xZd gwxpdyk eÞcwdËK AwUxKËtB xbËtxQËld„ xKìç ekgZyêËZ Ìodw gwxpdyk KiêKZêwkw jLd pþZËqe KËkd ZLd xexRAwk- Gk xKQÖB Kkwk xQËlw dw„

xVKwdw: gZêiwd oiËt ÌbLw jwËâQ Ìj Ìodw eÞcwd bÖB xbd ek ek kwÄÛexZk owËa ÌbLw KkËQd- Gk KwkYUw Ky?

ÌiwLËlo: Ìodw eÞcwd eÞËtwRdËgwËc omþè gwxpdyk eÞcwd kwÄÛexZk owËa ÌbLw KkËZ ewËkd„ Nd Nd Ìj owqwu Kkw pËâQ- Zwk lqø pËâQ xixWtwËZ Awow„ xZxdB GLd jw glËQd Zw pËâQ gwvlwËbËm Ggv Zwk KawËZB Ìbm exkPwxlZ pËâQ„ xKìç bÖ:LRdK gøwewk pËâQ- xZxdB og xKQÖ KkËQd xKìç glËZ ewkËQd dw- GB iËdk KÄ xZxdB gÖSËZ ewkËQd Awk jwkw ZwËK RwËdd xPËdd Zwkw gÖËSd„ 1/11 G xZxdB og xKQÖ KËkËQd„ Zwk KwkËYB AwiwËK ÌeÞxoËWËëUk DeËbÄwk eb ÌQËr xbËt AwoËZ pËtËQ„ Ìodw gwxpdyk bÖB Rd ÌRdwËkl ÌiRk ÌRdwËkl mxkf Dx¥d Ggv ÌiRk ÌRdwËkl AwKgk Aw£ßwkËK xZxd PwKxk ÌaËK gkLwþZ KËkËQd„ ÌiRk ÌRdwËkl ËkŒwK×l pwtbwk ÌP#cÖkyËK ÌPK KËkËQd„ ÌeÞxoËWëUËK xZxd gøgpwk KkËQd„ xdti pËâQ ÌeÞxoËWëU ZwËK gøgpwk KkËgd„ ÌeÞxoËWëUËK xbËt xdËRk þñwËaê 1 gQk Ìitwb gwxrËt xdËtËQd„ ÌoB fwBËl ÌlLwËdw pËtËQ RdþñwËaê Zwk Ìitwb gwrwËdw pËtËQ„ GKRd gøx£ß Aexkpwjøê pËZ ewËkd dw„ xKìç AwiwËbk Ìodw eÞcwd xdËRk KwR KkËQd RdþñwËaêk ÌbwpwB xbËt„ xZxd kwÄÛ exkPwldw KkËQd, xZxd ovxgcwd lvNd KkËQd„ ovxgcwd AdÖjwty kwÄÛexZ pËâQd ogêwxcdwtK, kwËÄÛk oËgêwâP gøx£ß gw eÞxZÅwd„ Zwk AWêwËk PlËg omþè gwxpdyk ogêwxcdwtK„ xKìç GLd ÌbLËZ ewxâQ- jwËK xZxd AWêwk xbËgd xZxd DËùUw ZwËK xbËt AWêwk gwþZgwtd KxkËt xdËâQd„ G†Ëlw GLd ÌMwed xKQÖ dt„ AwxiËZw owvxgcwxdKhwËg ÌeÞxoËWËëUk DeËbÄw xpowËg bwxtZò ewld KkxQlwi„ Awxi kwÄÛexZk eËq xWxomd xdËZ ewkZwi, Ìodw gwxpdyk eÞcwd oóeËKê Awxi xWxomd xbËZ ewkZwi DeËbÄw xpowËg­ kwÄÛexZËK gËl gw ekwimê xbËt„ xKìç Awxi ÌoUw Kxkxd„ kwÄÛexZËZw GLd Aopwt„ ZwËK eÖZ×Ëlk iZ gøgpwk Kkw pËâQ„ xKQÖ ËlwK bÖdêyxZ KËkËQ ZwËbk xgPwk pËg„ xKìç kwÄÛËK awxiËt xbËt, ovxgcwdËK awxiËt xbËt, kwËÄÛk AMÞjw¢w AMÞMxZËK awxiËt xbËt, MYZìèËK gøwpZ KËk jxb bÖdyêxZ Ìkwc KkËZ pt ZwpËlËZw Ìbm GKgwËkB ÌaËi jwËg„ AwexdËZw ÌbmËK awiwËZ ewËkd dw, ovxgcwËdk Dek pwZ kwLËZ ewËk dw„ ovxgcwËd pwZ Ìbtw Ggv ovxgcwd dw iwdw, lvNd Kkw pËâQ ogËPËt gr bÖdêyxZ„ GUwk mwxþZ pËâQ iÙZ×øb«„ omþè gwxpdyk ÌKwd ÌlwK jxb Gk owËa RxrZ pt ZwpËl Zwk ÌKwUê iwmêwl pgwk Kaw„ bÖdyêxZ KkËl ÌRl pt, Awk ovxgcwd lvNd KkËl Zwk xgPwk pËâQ f^wxo„ ovxgcwd lvNd KkËZ pËg ÌKd? MYZìè awKËg xK awKËg dw, bÖdêyxZk xgPwk pËg xK pËg dw,- GUw xK owixkK gwxpdyk ÌKwd KiêKZêwk xgnt?

xVKwdw: Awexd xK iËd KËk jwkw ovxgcwd lvNd KËkËQd, gwvlwËbËm ZwËbk xgPwk pËg?

ÌiwLËlo: ÌoUwËZw hxgnøZ gËl xbËg„

xVKwdw: Awexd gwk gwk GK gøx£ß GK gøx£ß gËlËQd„ GB GK gøx£ßUw ÌK?

ÌiwLËlo: GB gøx£ßUw ÌK Zw xdxúPt Awiwk g£ßËgøk iËcø DËV GËoËQ„ GK gøx£ß pËâQd gZêiwd Ìodw eÞcwd i BD AwpËib„ xZxd GB KwR†Ëlw KkËQd„ byNê oit cËk exkKùedw AdÖjwty xZxd KwR KkËQd ÌeÞxoËWëU pgwk Rdø Ggv kwÄÛ qiZwt AxcxÅZ pgwk Rdø„ LëbKwk ÌiwþZwK AwpËib jLd ÌeÞxoËWëU xQËld ZLd ËlfËUdøwëU i BD AwpËib ÌiwþZwK owËpËgk xoxKDxkxUk bwxtZò ewld KËkxQËld Ìgm KËtK xbd gŠhgËd„ Zwk opKiêykw gËld, i BD AwpËib dwxK bÖdyêxZk iwcøËi Ìodw gwxpdyËZ ÌjwM xbËtxQËld„ Zwk Ìj DâPZw ÌoUw ÌbLËlB gÖSËZ ewkËgd GKRd Ìodw gwxpdyk KiêKZêw pgwk DâPZw Zwk ÌdB„ xKìç KyhwËg xZxd Ìodw gwxpdyËZ X×KËld? AËdËKB gËld, xZxd eÞai xbdB X×ËKxQËld bÖdyêxZk iwcøËi Ggv Zwk oóeËKê iwpiÖbÖk kpiwd gËlËQd-Zwk gr hwB BKgwl BD AwpËib UÛwýU gøwvËKk GixW„ Ìodw eÞcwËdk hwBËZw GB kKi ÌewËýU awKËZ ewËkd dw xgxc AdÖjwty„ G gøwvK ÌaËK xZxd gw Zwk AwZyt- þñRd KZ UwKw xdËtËQd, ÌbËm xgËbËm Ky KkËQd, ÌKwd gøgowty GËRËëUk owËa kËtËQd- GB†Ëlw ogwB RwËdd„ xZxd KZ Ìlwd xdËtËQd Ggv ÌfkZ xbËtËQd, ÌKwawt ÌaËK GËoËQ- G ogB e¢ ex¢Kwt GËoËQ„ GLd xdËR bÖdyêxZgwR pËt RwxZËK bÖdêyxZ iÖ£ß KkËgd Gid Kaw jxb ÌKD iËd KËkd- ZwpËl GU×K× glËZ PwB­ AwËM xdËR ou pd Zwkek AdøËK ou pËZ glÖd„ GLd Zwkw qiZwk ÌlwËh A¬ pËt xMËtËQd„ AwÁwp gËlËQd oyiw lvNd KËkw dw, Awxi oyiw lvNdKwkyËbk gkbwþZ Kxk dw„ xKìç Zwkw eÞxZxdtZ oyiw lvNd KkËQd„ jwËbk Ìj KwR Zwkw ÌoB KwR KkËQd dw„

xZxd Itwd BËlËhd oóeËKê AwËkK eÞËmík RgwËg gËld, 1/11 BR dwxav gwU Itwd BDo U× xg bw ÌeÞxoËWëU G« Awbwk BËlËhd Awk xgv BDRW fk xbo ewkewo„