ixZDk kpiwd xdRwiy I GKw£Ëkk xbd†Ëlw

 kËYm Ñi¢

GKw£Ëkk AxhjÖ£ß jÖ¦wekwcy, RwiwËZ Bolwiyk Awxik ixZDk kpiwd xdRwiy GKRd gyk iÖx£ßËjw¦wk bwËtk Kkw iwilwk Awowxi„ byNêxbd Uwlgwpwdwk ek AgËmËn xdRwiyk xgkØ˦ bwËtk Kkw ÌiwK¥iwxU Axfxotwxl MÞpY Kkw pËtËQ gËl Rwdw xMËtxQl AwR ÌaËK AìæZ iwo e^wËPK AwËM„ xKìç gwþæËg GLËdw gÉ xKQÖ ÌbLwk AwËQ„ KwkY eÞgl RdiZ oË£òI okKwk AwR ejêìæ jÖ¦wekwcyËbk xgPwËkk Rdø kwÄÛythwËg AwËtwRd KkËZ Ggv ÌoB lËqø owvxgcwxdK xgcwd AdÖjwty jÖ¦wekwcyËbk xgPwk KkËZ GKxU xgËmn UÛwBgÖødwl MVd KkËZI GxMËt AwËoxd„ jÖ¦wekwcyËbk xgkØ˦ xgPwËkk bwxgËZ RdiZ MVd KkËZ MZ gQËkk Ìmn xbËK MxVZ iÖx£ßjÖ˦k Ìoƒk Kiw«woê Ìfwkwi eÞgl RdiZ MVËd oqi pËlI AwRZK okKwk ÌoxbËK AwËb# KYêewZ KËkdxd„ Ìo KwkËYB iËd oËëbËpk DËbÛK NËU Ìj, H gøx£ß DËbøwËM bwËtk Kkw iwilwxUk hwËMø Ìmn ejêìæ Ky NUËg„

owËgK xgGdxe-RwiwZ ÌRwU okKwËkk xmùeiìèy GB xdRwiyËK MøwUËKw bÖdyêxZ iwilwt ÌMÞ®wk Kkw pËtxQl MZ 18 Ìi„ ÌbËmk mynê kwRdyxZKkw jLd ÌRËlk Nwxd UwdËQd ZLd 2 iwoI KwkwËhwM KkËZ pËlw dw RwiwZ ÌdZwËK„ MZ iŠlgwk RwxiËd iÖx£ß ÌeËt ÌgxkËt GËld xZxd„ gŠg¬× ÌixWËKl xgmðxgbøwlt ÌaËK iŠlgwk o¬øwt Zwk f×Ëlk iwlw ÌmwxhZ ÌdZwKiêy exkËgxÄZ pËt ÌgxkËt Awowk bÙmø xixWtwk LgËk ÌbLËZ ÌKid ÌlËMËQ Ìo Kaw glwB gwÉlø„ mynê kwRdyxZKËbk iËcø xdRwiyk eÞai Rwxid lwh, GB RwxiËdk xgkØ˦ okKwËkk eq ÌaËK Awxel dw Kkw, Zwk iÖx£ßk GB NUdwËK GKxU Kl‰RdK Acøwt xpËoËg oŠZ KwkËYB xPxpßZ KËkËQd iÖx£ßjÖ˦k þñeËqk kwRdyxZKkw„ gZêiwd okKwk GKxbËK glËQ jÖ¦wekwcyËbk xgPwËkk Kaw, bÖdêyxZgwRËbk eÞxZpZ Kkwk Kaw, AaP AwiwËbk xgxþôZ KËk G oiËt RwxiËd Qwrw ÌeËld bÖdyêxZk bwËt AxhjÖ£ß þñyKÚZ jÖ¦wekwcy ixZDk kpiwd xdRwiy„

2007 owËlk ogêwxcK AwËlwxPZ K×LøwZ kwRwKwk iIlwdw ixZDk kpiwd xdRwiyk oóeËKê 1971-Gk ipwd iÖx£ßjÖ˦k dt iwogøwey Zwk htwgp gwOwxl I gwvlwËbm xgËkwcy KiêKwË¡k GKxU L¡xP¢ GB xdg¬xUk iwcøËi Awiwk xeÞt ewVK-ewVKËbk Rdø Z×Ël ckxQ„ 1971 G AwiwËbk iÖx£ßjÖ¦ PlwKwËl GB RwiwxZ ÌdZw gwvlwËbËmk þñwcydZwk xgkØ˦ jwgZyt KiêZuekZw AxZmt DuowËpk oËŠ exkPwxlZ KËkd„ iÖx£ßjÖ˦k oitKwËl GB RwiwZ ÌdZw RwiwËZ Bolwiyk Qw¢ ovMVd Bolwiy ovËNk (gZêiwËd jw Bolwiy Qw¢ xmxgk dwËi exkxPZ) ÌKëbÛyt KxixUk ohwexZ xQËld„ Zwk eÞZøq Z£òwgcwËd iÖx£ßjÖ¦ËK eÞxZpZ I iÖx£ßËjw¦wËbk xdiêÔl Kkwk Rdø Awl-gbk gwxpdy MVd Kkw pt„ ixZDk kpiwd xdRwiy GB Awl-gbk gwxpdyk eÞcwd xQËld„ xdRwiyk GB gbk gwxpdyk DË¥mø xQl ewxKþæwxd Ìodwgwxpdyk opËjwxMZwt kwRÐdxZK I owvÆÚxZK bÙxÄËKwY ÌaËK þñwcydZw jÖ¦kZ gwOwxl RdËMwÅyËK ewxKþæwxd Zaw RwiwxZ gøwLøw ÌiwZwËgK Bolwiy ‘Rygd bmêËd’ xgmðwoy RdËMwÅyËZ exkYZ Kkw„ Awl-gbk gwxpdyk ÌdZwkw gÖxz¦Rygy pZøwk dyldKmw eÞYtd KËk Ggv ZwËbkB xdËbêËm ’71 owËlk xWËo¹k iwËo XwKwop owkw ÌbËm gËkYø gÖx¦RygyËK pZøw Kkw pt„ xdRwiyk ÌdZÚËZò exkPwxlZ Awl-gbk gwxpdyk pwËZ xdiêihwËg gwOwxl gÖx¦Rygy pZøwk ÌlwipnêK xggkY eÞxZ gQk gwvlwËbËmk Zwgu ovgwbeË¢ xgþæwxkZhwËg xWËo¹k iwoRÖËr eÞKwxmZ Ggv xUxh PøwËdl†ËlwËZ eÞbxmêZ pËt AwoËQ„

1971-Gk 23 xWËo¹k ZwxkËL Awl-gbk gwxpdyk eÞcwd Køwóe XwKwk Awxltw iwbÛwow eÞwŠËY Bolwiy Qw¢ovN AwËtwxRZ GK PwlP袧 ixZDk kpiwd xdRwiy gËlxQËld, omþè hwkZyt AdÖeÞËgmKwky I ZwËbk G Ìbmyt bwlwlkw Ìj oìèwoy ZuekZw PwlwËâQ GKiw¢ eÔgê ewxKþæwËdk ÌbmËeÞxiK iÖoxli jÖgKkwB Zw KwjêKkhwËg ÌiwKwxglw KkËZ oqi„ jwkw BolwiËK hwËlwgwËo ÂcÖ ZwkwB ewxKþæwdËK hwËlwgwËo„ GgwËkk DbNwxUZ G oZøxU jwËZ AwiwËbk kwRÐdxZK gÖx¦Rygykw hÖËl ÌjËZ dw ewËkd Ìo Rdø ogêwZôK eÞËPÄw PwlwËZ pËg„ Agmø ewxKþæwxd gwxpdyk eÞZøq opwtZwt AovLø gÖx¦RygyËK xdiêihwËg pZøw KËk Zwkw Ìo eÞËPÄw ofl KËkËQd „ RwiwËZ Bolwiyk iÖLe¢ ÑbxdK ovMÞwËi 14 dËh¹k, 1971-G eÞKwxmZ ovLøwt iIlwdw xdRwiyk ÌlLw GK xdgˬ glw pËtËQ, ‘AwiwËbk eki Ìo#hwMøB glËZ pËg, ewKgwxpdyk opwtZwt G ÌbËmk Bolwi-xeÞt ZkØY oiwR gbk jÖ˦k þôÙxZËK owiËd ÌkËL Awl-gbk gwxpdy MVd KËkËQ„ Ìoxbd Awk LÖg bÔËk dt, Ìjxbd Awl-gbk gwxpdyk ZkØY jÖgKkw AwiwËbk omþè gwxpdyk ewmwewxm b^wxrËt xpëbÖ gwxpdyËK ejêÖbþæ KËk xpëbÖþæwËdk AxþæZòËK LZi KËk owkw xgËmð BolwËik xgRt eZwKw Dœyd KkËg’„ xdRwiyk GB þñeí Agmø ofl ptxd„

mwxìæ KxixU MVËdk ek 12 GxeÞl, 1971 ZwxkËL eÞai XwKËXwl xexUËt xixQl Ìgk Kkw pt„ GËZ ÌdZÚZò Ìbd RwiwËZ Bolwiyk ZuKwlyd Awxik iIlwdw ÌMwlwi Awji, LÖldwk K×LøwZ iÖoxli lyM ÌdZw Lwd G ogÖk, Bolwiy Qw¢ovËNk ohwexZ iIlwdw ixZDk kpiwd xdRwiy eÞiÖL„ xixQl ÌmËn ÌMwlwi AwjËik ÌdZÚËZò ÌiwdwRwZ Kkw pt„ 13 GxeÞl, 1971 ÑbxdK ovMÞwËi G LgkxU flwI KËk Qxgop eÞKwm Kkw pt„ 2 AwMýU P›MÞwi Bolwiy Qw¢ovËNk DËbøwËM ZawKwk iÖoxli BdxýUxUDU xildwtZËd AwËtwxRZ GK oiwËgËm Awl-gbk gwxpdy eÞcwd iwIlwdw ixZDk kpiwd xdRwiy gËlxQËld, ‘ÌbmËeÞxiK RdMY jxb eËplw iwPê, ’71 ÌaËK (Aaêwu AopËjwM AwËëbwlËdk ÂkØ ÌaËK) bÖûKÚZKwkyËbk ÌiwKwxglwt GxMËt AwoËZw, ZËg ÌbËm GËpd exkxþÿxZk oÙxÄ pËZw dw„ AwÁwp Zwk xeÞt hÔxi ewxKþæwdËK kqw Kkwk Rdø Biwdbwk iÖoliwdËbk Iek bwxtZò xbËtxQËld xKìç iÖoliwdkw jLd gøaê pËlw, ZLd AwÁwp Ìodwgwxpdyk iwcøËi ÌbmËK kqw KËkËQd’„
ewxKþæwËdk xgkØ˦ jwkw jÖ¦ KËkËQ ZwËbk cµvo Kkwk Awpµwd ovgxlZ xdRwiyk hwnY I xggÙxZk gÉ xggkY GKw£Ëk RwiwËZ Bolwiyk iÖLe¢ ÑbxdK ovMÞwËi Qwew pËtËQ„ jËmwk kwRwKwk obk b®Ëk oiËgZ kwRwKwkËbk DË¥Ëmø xdRwiy gËlxQËld, ‘RwxZk G ovKU iÖpÔËZê eÞËZøK kwRwKwËkk DxPZ Biwdbwkyk oËŠ ZwËbk Iek AxeêZ G bwxtZò I RwZyt KZêgø oÖÅ×hwËg ewld Kkw Ggv H og gøx£ßËK LZi KkËZ pËg jwkw omþè Agþÿwt ewxKþæwd I BolwËik xgkØ˦ jÖ˦ xl® kËtËQ’„

ixZDk kpiwd xdRwiyk xgkØ˦ eËkwq Ggv eÞZøqhwËg Zwk xdR GlwKwgwoyI pZøw, lÖUZkwR, AxMíovËjwM, cnêY, xdjêwZd, AepkY BZøwxbk oÖxdxbêÄ AxhËjwM GËdËQd„ ewgdw ÌRlwk Ìgrw awdwk gÙmwxlKw MÞwËik AwxidÖl Bolwi WwglÖ MYZbìæ KximËdk KwËQ oÖþeÄhwËg RwxdËtxQËld, Zwk xeZw Ìiwpwóib Ìowpkwg AwlyËK xdRwiyk xdËbêËm pZøw Kkw pËtËQ„ xZxd AwËkw Rwdwd, xdRwiyk xdËbêËmB ZwËbk GlwKwk eÞf×Á, xeZw dtdw eÞwiwxYK; hwbÖ eÞwiwxYK Ggv nÅy eÞwiwxYK, xeZw eÞf×Á eÞwiwxYKËK xdiêihwËg †xl KËk pZøw Kkw pt„

G NUdwk KËtKRd eÞZøq owqyI kËtËQd gËl xZxd mpyb Rddy Rwpwdwkw BiwËik ÌdZÚËZò 1992 owËl MxVZ MYZbìæ KximdËK RwxdËtxQËld­ xZxd AwbwlËZ owqy xbËZI kwxR AwËQd„ 1971-G 7dv ÌoƒËkk iÖx£ßËjw¦w AwgbÖl K×¥ÖoËK (xeZw iÙZ Ww. Ñotb Awly ÌmL, owv iwcgeÖk, Ìew: Ìmwlwgwxrtw, awdw I ÌRlw ewgdw) Awl-gbk gwxpdyk oboøkw cËk xdËt ÌMËl xZxd eÞwt bÖo®wp Awl-gbËkk KøwËóe Agþÿwd KËkd„ KøwËóe AgþÿwËdk oit xZxd ÌoLwËd Awl-gbk KZêÙK iÖx£ßËjw¦wËbk pZøw, AxMíovËjwM, xdjêwZd, cnêY BZøwxbk exkKùedw eÞZøq KËkd„ G exkKùedw eÞYtËd ixZDk kpiwd xdRwiy eÞZøqhwËg ÌdZÚZò Ìbd„ 26 dËh¹k RÐdK ow£wk kwRwKwËkk opËjwxMZwt cÔlwDxr (o^wxLtw awdwcyd) MÞwËi ewxKþæwxd Ñodøkw 30 Rd iÖx£ßËjw¦wËK pZøw KËk„ ixZDk kpiwd xdRwiyk exkKùedw I xdËbêm AdÖjwty ow£wk kwRwKwk Zwk Kwjê¢ßi exkPwldw KkËZw gËl xZxd RwxdËtËQd„ iÖx£ßËjw¦w K×¥Öo Awl-gbk gwxpdyk GKxU oiwËgËm GKxU ÑgVËK ZwËbkB g¬× GB hwd KËk DexþÿZ xQËld gËlI Rwdwd„ G ÑgVËK ixZDk kpiwd xdRwiyI DexþÿZ xQËld„ xdRwiy Zwk g£ßËgø iÖx£ßjÖ¦ËK eÞxZpZ Ggv iÖx£ßËjw¦wËbk oiÔËl cµvo Kkwk xdËbêm Ìbd„ ÑgVËK ÌKwawt ÌKwawt iÖx£ßgwxpdyk N^wxU Ggv AwItwiy lyMwËbk gwxr AwËQ Zw xPxpßZ Kkw pt„ xZxd AwËkw Rwdwd, xdRwiy H ÑgVËK iÖx£ßËjw¦wËbk pZøw, N^wxU cµvo Ggv AwItwiy lyMwkËbk Ìmn Kkwk xdËbêm Ìbd„ ÑgVËKk ekxbdB gÙmwxlKw MÞwixU xNËk Ìflw pt, gøweK ÌMwlw†xl PwlwËdw pt, xdjêwZd, lÖUZkwR Ggv gwxrNËk AxMíovËjwM KËk htwgp cµvojš exkPwldw Kkw pt„

iÖx£ßËjw¦w K×¥Öo AwËkw Rwdwd, xdRwiy Zwk xdRMÞwËik K×xU owpwk ÌQËl gËUmðk owpw dwËik GKRd ZwkØY iÖx£ßËjw¦wËK ÌgËtwËdU xbËt L^ÖxPËt pZøw KËkd„ xdRwiyk xgkØË˦ eÞwt AdÖkÕe AxhËjwM GËdËQd o^wxatw awdwt xitweÖk MÞwËik Ìiwpwóib mwRwpwd Awly, xeZw Rwiwl Dx¥d„ jÖ˦k oit pVwu kwRwKwkËbk pwËZ ckw erËl AwËkw KËtKRd AwUK iÖx£ßËjw¦wk oËŠ Zwk MlwtI QÖxk PwlwËdw pËtxQl„ GKB oËŠ AwUK AdøËbk RgwB KËk pZøw KkËZ kwRwKwk gwxpdy oqi pËlI mwRwpwd Awly NUdwP袧 Ìg^ËP jwd„ xKìç Zwk opËjw¦w bwkw, P^wb, ÌiwoËli AwLZwk, mwRwpwd eÞiÖLËK ÌgËtwËdU xbËt LÖ^xPËt LÖ^xPËt MkØ RgwB Kkw l¹w cwkwËlw QÖxk xbËt xdiêihwËg RgwB KËk pZøw Kkw pt„ Ìoxbd eÞwt 10-12 Rd iÖx£ßËjw¦wËK Ikw RgwB KËkxQl„ iÖx£ßËjw¦w KgyËkk MwËt ÌeUÛl ÌXËl Aw†d lwxMËt xbËt eÖxrËt dÙmvohwËg pZøw Kkw pt„ G og pZøwKwË¡k dyldKmw ixZDk kpiwd xdRwiy xdËR eÞYtd KkËZd gËl mwRwpwd Awly RwxdËtËQd„

iIlwdw ixZDk kpiwd xdRwiy I Zwk opËjwMy Awl-gbkËbk dÙmvo ggêkZwk Kwxpdy ewgdw ÌRlwop owkw gwvlwËbËmk eÞxZxU ÌRlwt AwdwËP-KwdwËP QxrËt xQxUËt AwËQ„ glw gwÉlø, iIlwdw ixZDk kpiwd xdRwiyk Gid gwvlwËbm I gwOwxl RwxZ xgËkwcy Zwgu KiêKwË¡k oËŠ iIlwdw ÌMwlwi Awji, iIlwdw Ìiwpwóib Awl iÖRwxpby, iIlwdw ÌbËlwtwk ÌpwËod owCby, iIlwdw AwgbÖl KwËbk ÌiwÁw, iIlwdw Ìiwpwóib AwgbÖo oÖgpwd, iIlwdw iÖpwóib AwgÖ BDoÖfop AwËkw AËdËK„ okKwk jxb eÞKÚZB jÖ¦wekwcyËbk xgPwk Kwjê¢ßi ÂkØ KËkd ZËg eÞZøq, eËkwq Ggv bwxlxlK owËqøk Ahwg pËg dw„ ZwB, Ìbmgwoyk oËŠ KŸ xixlËt GKRd bwxtZòmyl iÖx£ßjÖ˦k ovMVK xpËoËg GËbk Ggv AwËkw Adø jÖ¦wekwcyËbk xgkØ˦ iwilw bwËtk Kkwk Awpµwd RwdwxâQ„

kËYm Ñi¢ : xoWxd eÞgwoy ÌlLK„