ÌkwWiøwËek MxZ exkgZêd I kwRdyxZk Qwre¢ 

 fxKk Bxltwo

pVwu KËkB NÖkËZ ÂkØ KËkËQ gwvlwËbËmk kwRdyxZk PwKw„ AwItwiy lyM ohwËd¢y ÌmL pwxodw jÖ£ßkwËÄÛ Ìe^#ËQ gËlËQd, gwvlwËbm AwItwiy lyM ÌbËm MYZìè eÞxZÅwk Rdø AZyËZ Ìjid KwR KËkËQ, hxgnøËZI ÌZixd KwR KËk jwËg„ ÌmL pwxodw Ìbm ÌQËr Awowk AwËM gZêiwd DeËbÄw exknËbk KËtKRd obËoøk oËŠ ÑgVK KËk GËoËQd„ okKwk gËlËQ, Zwk GB iÖx£ß bÖB iwËok Rdø„ ZËg eÞËtwRËd Zw gwrËZ ewËk„ eÞwt GKBhwËg AwItwiy lyM owcwkY oóewbK AwgbÖl RxlËlk iÖx£ßk Ìitwb gwrwËdw pËâQ xPxKuowk Rdø„ ÌmL pwxodwk iÖx£ßk ÌitwbI xPxKuowk eÞËtwRËd gwrËZ ewËk„

ÌmL pwxodwk iÖx£ßk ek Ìgm xKQÖ AovlMí Kaw glËZ ÂkØ KËkËQ RwiwtwZ-xgGdxe ÌRwU„ ÌhËg AgwK pËtxQ, xgGdxek hwkeÞw® ipwoxPg ÌLwëbKwk ÌbËlwtwk gËlËQd, xK ÌMwed P×x£ßk iwcøËi ÌmL pwxodw iÖx£ß ÌeËtËQd Zw kwËÄÛk RdMY GKxbd RwdËg­ RwdËZ ewkËg„ GB ÌLwëbKwk ÌbËlwtwkB KËtK o®wp AwËM pwxodwk iÖx£ß bwxg KËkxQËld„ GLd pVwu KËkB gÖxl ewËùUËQd xZxd„

xgGdxe iËd KËkxQl ÌmL pwxodw iÖx£ß ewItwk KËtKxbËdk iËcøB LwËlbwËK iÖx£ß xbËt ÌbËg gZêiwd okKwk„ ZËg okKwk gËlËQ, LwËlbwËK iÖx£ßk Rdø AwËgbd KkËZ pËg„ Zwkek Zw xgËgPdw KkËg okKwk„ LwËlbw xRtw xdËRk iÖx£ß dw PwBËlI Zwk bÖB ÌQËlk iÖx£ß bwxg KËkËQd Awk xgGdxek ÌdZwkw glËQd, Ìj eÞx¢ßtwt ÌmL pwxodw iÖx£ß ÌeËtËQd, xVK GKBhwËg LwËlbw-ZwËkK I ÌKwËKwËK iÖx£ß xbËZ pËg„ xgGdxe-RwiwtwZ BËZwiËcø GKwìæ ÑgVKI KËkËQ KËtK bfw„ RwiwtwËZk þñwaê AdøLwËd„ ZwËbk eÞcwd lqø pËâQ, LwËlbwk ek ek xdRwiyËKI iÖ£ß KËk Awdw„

og xixlËt Agþÿw Ìgm RxUlZwk xbËK GxMËt jwËâQ„ GxbËK gZêiwd okKwËkk oiwËlwPdwt iwËV ÌdËiËQd W. Kwiwl ÌpwËod, ÌfkËb#o ÌKwËkmyk iËZw ÌdZwkw„ Zwkw glËQd, gZêiwd okKwk ZwËbk dyxZ ÌaËK oËk GËoËQ„ Ìbm Awgwk Itwd-BËlËhËdk eÔgêgZyê exkxþÿxZËZ xfËk ÌjËZ ewËk„ ÌfkËb#o ÌKwËkmyk ovgwb oËóilËd Ìbtw g£ßËgø þáÄ ÌgwSw ÌMËQ, ÌmL pwxodwk iÖx£ßËK xZxd opRhwËg ÌiËd xdËZ ewËkdxd„ eÞwt GKB Kaw gø£ß KËkËQd W. Kwiwl ÌpwËodI„

Ìj jwB glÖK dw ÌKd, KËtKRd DeËbÄwk eÞËPÄwt gZêiwd qiZwoydkw ZwËbk ÌkwWiøwËek GKxU gøweK exkgZêd owcd KkËZ PwBËQd Zw ¢ßim þáÄ pËâQ„ DeËbÄw GiG ixZd gËlËQd, okKwk LwËlbw xRtwk iÖx£ßk xgntI xgËgPdw KkËQ„ xKìç ZwËK AwËgbd KkËZ pËg„ G xgnËt ‘ÌM^w’ cËk gËoËQd ‘Aweopyd’ Ìd¢y LwËlbw xRtw„ Zwk Kaw pËâQ, xZxd AwËgbd KkËgd dw„ ZwËK iÖx£ß okKwkËK xbËZ pËg GixdËZB„ okKwk BxZiËcøB RkØxk xgxciwlwk Ìgm xKQ× AwBËdk ovËmwcdy Kkwk DËbøwM xdËtËQ„ GB ovËmwcdyk eÞKÚZ Ìgxdxfxotwxk Kwkw pËgd Zw þáÄ pËg AwkI xKQ× xbËdk iËcø„ ZËg GB ovËmwcdy eÞx¢ßtwk iwcøËi okKwk Ìj KwDËK KwDËK Qwre¢ Ìbg Zw AdÖiwd KkËQd ÌbËmk RdMY„

bÖB.
ZwËkK kpiwËdk iÖx£ßk Rdø AwËgbd KËkËQd Zwk þèy ÌRwgwtbw kpiwd I Kdøw RwËtiw kpiwd„ Zwkw ZwËkKËK xgËbËm xPxKuowk Rdø ewVwËdwk AdÖËkwcI RwxdËtËQd„ GKxU oÔ¢ RwxdËtËQ, ZwËkK kpiwd iÖx£ß ÌeËlB xPxKuowk Rdø jÖ£ßkwËÄÛ ÌjËZ ewËkd LÖg bÛØZ„ ÌoLwËd blyt mwLwk ÌdZwKiyêËbk gøgþÿwedwt Zwk xPxKuowI ÂkØ pËZ ewËk„ ZwËkK kpiwËdk GKxU NxdÅ ipl xdDBtËKê Ìo gøgþÿw xdËt ÌkËLËQd„

AdøxbËK AwkwfwZ kpiwd ÌKwËKwk xPxKuowk og gøgþÿw ÌbËmB oºg gËl RwxdËtËQd þñkwÄÛ DeËbÄw„ ZËg AgþÿwbÙËÄ iËd pËâQ, ÌoUwB Ìmn Kaw dt„ Ìj ÌKwd xo¦wìæ Ìj ÌKwd oitB exkgxZêZ pËZ ewËk„ l«d, xdDBtKêxhx£K eÞgwoyËbk KËtKRËdk DËbøwËM xgËbËm GKxU oixìñZ eöwUfiê MËr ÌZwlwk ÌPÄw Kkw pËâQ gËlI xgxhdí oÔ¢ xdxúPZ KËkËQ„ xgGdxek kwRdyxZËZ xgmðwoy xKQ× eÞgwoyk iËZ, ÌmL pwxodw xgËbËm ÌaËK bl PwlwËZ ewkËl, ZwËkK kpiwd Zw ewkËgd dw ÌKd? Zwkw Pwd ZwËkK kpiwdI eÞËtwRËd byNêËitwËb xgËbËm ÌaËK bl exkPwldw KkØd AwËMk iËZw„ AdøxbËK ÌgMi LwËlbw xRtw ÌZw ÌbËmB awKËQd„

ÌjËpZ× ÌmL pwxodw AwËM iÖx£ß ÌeËtËQd, ZwB GLd kwRdyxZk PwKw NÖkËQ ZwËK xNËkB„ xgGdxe-RwiwtwËZk g£ßgø ÌbËL iËd pËâQ, AwItwiy lyM Ìj Ìj oÖxgcw ÌeËt GxMËt jwËg, Pwkblyt ÌRwU Zw AdÖokY KËkB G†Ëg ¢ßim„ Kaw pËâQ, dwBËKw, MøwUËKw iwilwt jxb ÌmL pwxodw-ÌgMi xRtw ¢ßim Qwre¢ ÌeËt jwd ZËg ÌZw RwiwtwËZk xdRwiyop Adø iìèykwI iÖx£ßk ea L^ÖRËg„ Awk GhwËg ejêwt¢ßËi Itwd-BËlËhd eÔgêgZyê GKxU exkxþÿxZk xbËK Ìbm ¢ßim cwxgZ pËZ gwcø pËg„

xZd o®wp Q×xU KwxUËt bÖbËK xfËk owvgwxbKËbk oËŠ Kaw gËlËQd bÖbK ÌPtwkiøwd pwowd imÉb ÌP#cÖky„ xZxd gËlËQd, bÖbK Zwk xdRþñ MxZ xdËt KwR KËk jwËg„ Adø ÌKwd okKwxk GËRxëo bÖbËKk KwRËK eÞhwxgZ xKvgw gwcwMÞþæ KkËZ ewkËg dw„ GLwËd GKxU eÞmí ÌaËKB jwËâQ„ bÖbK KwkI xgkØ˦ iwilw KËk owqy eÞiwY, bxlle¢ pwxRk Kkwk ekI xgPwk xghwËMk AwBxd eÞx¢ßtwt jxb ÌKD iÖx£ß ÌeËt jwt ZËg xK KkËZ ewkËg bÖbK? gZêiwd Qwre¢ eÞbwËdk eÞx¢ßtw†Ëlw ÌZw ÌoxbËKB G†ËâQ„ GËKk ek GK xo¦wìæ exkgZêËdk AwrwËl awKw DË¥mø†Ëlw ¢ßim Sweow pËt DVËQ RdMËYk KwËQ„

xZd.
gwvlwËbËm eÞcwd bÖxU kwRÐdxZK bËlk xmKr ZÚYiÖl ejêwËt MhykhwËgB xgþæÙZ Ggv ogËPËt lqøYyt xgnt pËâQ, ZwËbk eÞËtwRËd eÞcwd bÖxU bl GËK AekËK owpwjø KËk, AwItwiy lyËMk Ìjog iìèy Pki bÖdyêxZ KËkxQl xgGdxe qiZwt xMËt ZwËbk xgkØ˦ bÖB GKUw ‘AwB Itwm’ iwKêw iwilw Qwrw xgËmn xKQ×B KËkxd„ GKB eÞx¢ßtw AdÖokY KËkxQl 1996 owËl AwItwiy lyM xgGdxek KwQ ÌaËK qiZw ewItwk ek„ ÌiwUwiÖxU GKUw oiwìækwl oóeKê bÖxU bl og oitB gRwt ÌkËL GËoËQ„ ciyêt Ìi#lgwby bl I ÌiwPêwk oËŠ bÖxU blB dwdw P×x£ß, A^wZwZ KËkËQ xdËRËbk oÖxgcw iËZw„ Awgwk bkKwk iËZw Zwkw GËK AdøËK MwxlI xbËtËQ ÌlwK ÌbLwgwk Rdø„ ÌjidxU ÌLwëbKwk ÌbËlwtwk pwxodwk iÖx£ßk ekB xgxhdí eÞmí Z×ËlËQd„ GidxK gøx£ßMZ ejêwËtI LwËlbw-pwxodwk gwKjÖ¦ lqø KËkËQ Ìbmgwoy„ Aw¢ßiËY ÌmL pwxodw og oit GxMËtB ÌaËKËQd Zw ÌKwd bÖiÖêL I þñyKwk KkËgd AKeËU„ Itwd-BËlËhËdk eUexkgZêËdk okKwËkk og KwËRk ÑgcZw Ìbtwk Kaw gËl ÌmL pwxodw oiwËlwxPZ pËtxQËld eUexkgZêËdk ek ekB„

LÖgB exkZwËek xgnt pËâQ, RwiwtwZ dwËik ARMkxU GB ÌbËm Zwk xgn b^wZ gwxrËtËQ GB eÞcwd bÖxU bËlk Q¢Qwtwt„ GLdI Zwkw ÌoÛwËZ ÌhËo oÖxgcw Ìdtwk Rdø ixktw pËt ÌPÄw KkËQ„ ÌMl KËtK o®wp AwËM xdDBtËKê GËoxQËld RwiwtwZ ÌdZw KwikØŒwiwd„ xZxd GK owqwuKwËk gËlËQd, ‘RwiwtwZ ÌdZw ÌMwlwi Awji gËlËQd, RwiwtwËZk ÌKwd iìèy-Gixe bÖdyêxZk Rdø Ìbwny owgøþæ pËl bl ZwËbk xgkØ˦ KËVwk gøgþÿw ÌdËg„’

Awiwk eÞmí pËâQ, ÌMwlwi Awji gZêiwËd RwiwtwËZk ÌKwd eËb AwËQd? Ìdeaø Zwx£òK xdtìèK xZxd? dw pËl ÌMwlwi AwjËik dwi cËk ÌKd ÌbwpwB xbËld KwikØŒwiwd? RwiwtwZ Ìj GLdI K×LøwZ kwRwKwkËbk bLËl G owqwuKwk ZwkB eÞiwY KkËQ„ GUw eÞwt xdxúPZ Ìj ÌKwd oit iÖx£ß ewËkd LwËlbw, ZwËkK, ÌKwËKw„ ZwËbk ea cËk AwkI ÌKD ÌKD xK iÖx£ßk ZwxlKwt AwËQd? Zw ÌgwSw jwËg ¢ßim„ Itwd-BËlËhËdk ÌkwWiøwe Zwk MxZ exkgZêd KËkËQ„ GLd Zw PlËQ AËdKUw UËdêËWwk iËZw„ g^wK ÌKwd xbËK xfkwËg, ÌKwawt AwNwZ pwdËg Zw ÌgwSw jwËâQ dw xKQ×B„ Qwre¢ Ìbtwk dwËi GB MxZ exkgZêËdk iÖl DË¥mø GLdI AþáÄB ÌaËK jwËâQ

fxKk Bxltwo : Kxg, owvgwxbK„