ÌRdwËkl iBËdk xgPwk bwxg Kkwt Axhdëbd, ZËg xKQÖ eÞmí

Ñotb Ìgwkpwd Kgyk

ÌRdwËkl iBd D AwpËib MZ 15 RÖd Agok MÞpY KËkËQd„ ÌodweÞcwd xpËoËg Zwk Agok MÞpËYk ekekB ÌbËmk eÞcwd xgËkwcy bl xgGdxe ÌRdwËkl iBËdk xgPwk bwxg KËkËQd„ xgGdxek oËŠ KŸ xixlËt AwItwiy lyËMk KËtKRd ÌdZwI iBËdk xgPwk PwBËQd„ AwItwiy lyËMk jwkw xgPwk PwBËQd Zwkw ZwËbk gøx£ßMZ Ìqwh ÌaËK G xgPwk PwBËQd, GUw þeÄ„ Itwd BËlËhËdk ek xdjêwxZZ pËtËQd, xdMÙpyZ pËtËQd­ GRdøB Ìqwh ÌaËK W. ixpDx¥d Lwd AwliMyk ÌRdwËkl iBËdk xgPwËkk bwxgËZ ÌowâPwk„ xKìç xgGdxe-RwiwtwZ ÌRwU okKwËkk AwiËl W. AwliMykËK ewmxgK Kwtbwt xdjêwZd Kkw pËtxQl, Zw xK xZxd h×Ël ÌMËld? xgPwk PwBËl ÌZw Zwk xgGdxe-RwiwtwËZkI xgPwk PwItw DxPZ„ W. AwliMyËkk ÌqwËhk AwtÖ GZ ÌQw› ÌKd?

Awxi Aw²Öl RxlËlk g£ßgø AwiËl xdËZ PwB dw, KwkY 30 GxeÞËlk UÛwóeKwWê ÌaËK ÂkØ KËk G ejêìZ xZxd KLd Ky gËlËQd, Zw xdËRI ptËZw glËZ ewkËgd dw„ xZxd gËld, AËdøk xdËbêËm ÌZwZw ewxLk iËZw„ Aw²Öl Rxll MZ KËtK gQk gwvlwËbËmk kwRdyxZËZ GKiw¢ xgËdwbd„ Zwk Kaw ÂËd Awikw ogwB AwËiwxbZ pB„ xZxdI DËexqZ pItwk gbËl GkKi gwYy xbËt eÞiwY KËkd xZxd AwËQd„ ZwB ZwËbk xgPwËkk bwxg Ggv xgGdxek xgPwËkk bwxg GK DË¥Ëmø dt„

xgGdxe xgPwk bwxg KkËQ blMZhwËg, HKiËZøk xhx£ËZ„ xgGdxek ovobyt bËlk ohwt PwKxk xgxc Ggv ovxgcwd lvNËdk AxhËjwËM ÌRdwËkl iBdËK xgPwËkk iÖËLwiÖxL Kkwk bwxg Kkw pËtËQ„ xgPwËkk bwxgËZ xgGdxek ÌPtwkewkod ÌgMi xRtwop mynêþÿwdyt GKwxcK ÌdZw xgxhdí g£ßgø ÌkËLËQd, Zwkw ÌRdwËkl iBdop KËtKRËdk xgkØ˦ iwilw KkwkI ÌNwnYw xbËtËQd„ owËgK G ÌodweÞcwËdk xgkØ˦ AxhËjwM†Ëlw pËlw GkKi­ ÌRdwËkl iBd ovxgcwd láNd KËkËQd, xZxd Zwk PwKxkk Ìitwb GKgQk gwxrËtËQd, bÖ’gQk RkØxk AwBd Rwxk KËk dwMxkK AxcKwk pkY KËkËQd BZøwxb„

ovxgcwd GKxU kwËÄÝk exg¢ bxll„ ovxgcwdËK oiÖdíZ kwLw eÞxZxU kwRÐdxZK bËlk exg¢ bwxtZò„ xgGdxe G bwxg KËk oxVK KwR KËkËQ„ xgGdxeËK GRdø Axhdëbd„ gwvlwËbËmk eÞcwd eÞcwd kwRÐdxZK bl jxb ovxgcwd oiÖdíZ ÌkËL KwR KËk ZwpËlB ÌbËmk MYZwxìèK cwkw xgKxmZ pt„ ZwB, xgGdxe jLd ÌRdwËkl iBdËK ovxgcwd láNdKwky xpËoËg xPxpßZ KËk Zwk xgPwËkk bwxg KËk ZLd Awikw xgmðwo KkËZ PwB, xgGdxe AwbxmêKhwËg oKl AowvxgcwxdK ZuekZwk xgkØ˦„ xKìç AwiwËK Mhyk bÖ:ËLk oËŠ glËZ pËâQ, G Agþÿwd xgGdxek dyxZMZ Agþÿwd dt„ gøx£ßk xgkØ˦ Agþÿwd„

GKiwo AwËM xgGdxe 5i ovËmwcdy iwilwt Awxel xghwËM eqh×£ß pËtËQ„ ipwiwdø pwBËKwUê oóeÞxZ GK kwËt ovxgcwËdk 5i ovËmwcdyËK ovxgcwËdk iÔl ÌPZdwk oËŠ Aowi™oøeÔYê Ggv AowvxgcwxdK gËl AxhxpZ KËk H ovËmwcdyËK ‘AÐgc’ ÌNwnYw KËkËQ„ 1979 owËl ovxgcwËdk 5i ovËmwcdy ewo Kkw pt„ 5i ovËmwcdy gZêiwd ovxgcwËdk 4aê ZfxmËl, 150 AdÖËâQb AìZhê֣߄ Gk 3 (K) De-AdÖËâQb Ggv 18 De-AdÖËâQb AdÖjwty, 1975-Gk 15 AwMýU ÌaËK 1979 owËlk 9 GxeÞl ZwxkËLk iËcø oKl fkiwd, fkiwd AwËbm, owixkK AwBd eÞxgcwd, owixkK AwBd AwËbmop ogxKQÖËK ÑgcZw Ìbtw pt„

ovxgcwdËK láNd KËk gÖËlËUk iwcøËi qiZw bLl, qiZw bLl KËk eÞxZeqËK pZøw, ÌodwgwxpdyËK gøgpwk KËk kwRÐdxZK bl MVd Ggv qiZwt ÌaËK xdgêwPd KËk kwgwk ýUøwËóek ewlêwËiËëUk iwcøËi og AÐgc ZuekZwËK ÑgcZw Ìbtwk oÔ¢ewZ pËtxQl ovxgcwËdk 5i ovËmwcdyk iwcøËi„ ’79-k GxeÞËl RwZyt ovoËb H 5i ovËmwcdy xgl ewo pt„ iw¢ 39 Rd oboø xdËt Ìoxbd AwItwiy lyM H KwËlw ovËmwcdyk xgËkwxcZw KËkxQl„ iRwk gøwewk pËlw, GB ovxgcwd ovËmwcd xgl 1979-Gk 4 GxeÞl D¤wxeZ pt, 5 GxeÞl GxU ewo pt, 6 GxeÞl kwÄÝexZ GËZ þñwqk KËkd„ AwItwiy lyËMk eq ÌaËK xgËkwcy bËlk ÌdZw AwowbÖŒwiwd Lwd, xglxUk ZygÛ xgËkwxcZw KËk gËld, ‘Gk iwcøËi MYZËìèk Kgk kPdw Kkw pËg„ Gk fËl Ìj ÌKD gëbÖËKk ÌRwËk kwÄÝqiZw bLl KkËg, ovxgcwd láNd KËk AÐgc KwR KkËg„ ek Zw ÑgcZw xbËt Ìbtw pËg„ GB xgl MYZìèËK xgedí KkËg„’

ovLøwk ÌRwËk Ìoxbd xgGdxe AwItwiy lyËMk ItwK AwDUËK ew£w dw xbËt H xglxU ewo KËk„ Gk fËl LëbKwk iÖmZwK Ggv xRtwDk kpiwËdk AÐgc owixkK mwodËK ÑgcZw Ìbtw pt„ xRtwDk kpiwd ÌodweÞcwd ÌaËK eÞcwd owixkK AwBd eÞmwoK Ggv kwÄÝexZ pËtxQËld„ xgGdxek ex¡Z gøwxkýUwk iIbÖb AwpËib jxb AdÖMÞp KËk glËZd, xZxd H AowvxgcwxdK mwoËdkI eweËiwPd Pwd xKdw, ZwpËl LÖxm pZwi„

ikÉi AwowbÖŒwiwd Lwd ’79-k GxeÞËl Ìj Awm‰w eÞKwm KËkxQËld, Gk oZøZw ÌeËZ RwxZËK Ìgxm xbd Ìbxk KkËZ ptxd„ ’82-k 24 iwPê ZuKwlyd ÌodweÞcwd ÉËoBd iÖpóib Gkmwb GKB eËa owixkK AwBd Rwxk KËkd„ byNê 4 gQk AÐgchwËg Ìbm exkPwldw KËk ’86 ÌZ o®i ovËmwcdyk iwcøËi Gkmwb Zwk oKl AeKiêËK ÑgcZw Ìbd„

5i ovËmwcdy iwilwk gyR ÌkwxeZ pËtxQl Agmø 1989-90 owËl„ G oit Gkmwb ovxgcwËdk 100 AdÖËâQb ovËmwcd KËk XwKwk gwBËk pwBËKwUê þÿwed KËkd„ ovxgcwËdk G AÄi ovËmwcdyËK PøwËl™ Kkw pt„ ipwiwdø Awxel xghwM GK HxZpwxoK kwËt GkmwËbk pwBËKwUê xghwRdËK AowvxgcwxdK gËl AxhxpZ KËkd„ Awxel xghwËM G HxZpwxoK kwt jwkw xbËtxQËld, ZwËbk AdøZi GKRd xQËld, xgPwkexZ owpwgÖx¥d AwpËib„ xgPwkexZ owpwgÖx¥d AwpËib Zwk kwËt gËlxQËld ‘ÌKgl ovLøwMxkÅZwk xhx£ËZ ovxgcwËdk iÔl ÌPZdw (F^pfcogp:cn sukpeksng) exkeìÿy ÌKwËdw ovËmwcdy MÞpYËjwMø dt„ xgPwkexZ pwxggÖk kpiwdI Zwk byNê kwËt ovxgcwËdk jËaâQ KwUwËQ^rwËK AowvxgcwxdK gËlxQËld„ H kwËt GUwI glw pËtxQl, Gog ovxgcwd ovËmwcdyËK ÌKD PøwËl™ KËkxd gËlB GLËdw G†Ëlw xUËK AwËQ„’

eÞtwZ AwBdRygy gøwxkýUwk BmxZtwK AwpËib GB kwtËK ‘ovxgcwd kqwt AwËlwKgxZêKw’ gËl DËÁL KËkxQËld„ H eËaB AËdK eËk 5i ovËmwcdyËK PøwËl™ Kkw pËl pwBËKwUê, 5i ovËmwcdyËK AÐgc ÌNwnYw KËk„ Gkek W. fLkØ¥yd AwpiËbk ÌdZÚËZò Z£òwgcwtK okKwk GB kwËtk xgkØ˦ Awxel KËkd„ AwItwiy lyM qiZwt GËo GB iwilwt pwBËKwËUêk kwtËK xmËkwcwjê ÌiËd Ìdt„ GUxdê ÌRdwËkl Awxel xghwËM gËld, ‘5i ovËmwcdy GKxU AÐgc AwBd„ okKwk iËd KËk GB ovËmwcdy MYZìè Ggv ovxgcwd exkeìÿy ZwB Zwkw GB iwilw dw PwlwËdwk xo¦wìZ xdËtËQ„’

AwxelKwky iwilw dw PwlwËZ PwBËlI GKxU KwËlw AwBËdk eËq b^wrwt xgGdxe„ xgGdxe ipwoxPg iwilwk eqh×£ß pItwk GKxU AwËgbd KkËl Awxel xghwM Zw MÞpY KËk„ GB eqh×x£ßk iwcøËi xgGdxe blMZhwËg ZwËbk Agþÿwd þeÄ KËkËQ„ Zw pËlw, Zwkw AÐgc eÞx¢ßtwt qiZw bLËlk eËq, Zwkw owixkK AwBd Rwxkk eËq„ Zwkw owixkK mwoËdk iwcøËi dwMxkK AxcKwk pkËYk eËq„ Zwkw kwRÐdxZK eÞxZeqËK pZøwk eËq, Zwkw eÞpoËdk xgPwËkk dwËi kwËZk A^wcwËk KwkwMwËk MYf^wxok eËq„

5i ovËmwcdyk eËq Agþÿwd xdËt Awgwk ovxgcwd láNËdk AxhËjwËM ZwËbk xdjÖ£ß ÌodweÞcwd Ggv kwÄÝexZk xgPwk bwxg xK gøwËOk oxbêk iËZw gøwewk pËt ÌMl dw?

MYZËìè xgmðwoy eÞxZxU dwMxkKB Pwd, MYZìè xdkgxâQdí Ggv xdkìZk cwkwt gpiwd awK×K„ Awk ÌoUw KkËZ ÌMËl AwiwËbk DuËo ÌjËZ pËg„ ’75-Gk 15 AwMýU RwxZk RdKËK oexkgwËk pZøwk iwcøËi AÐgc qiZw bLËlk Ìj ewlwgbl 1990 ejêìZ pËtËQ, Ìo†ËlwËK AwBËdk ÌPwËL ÌgAwBxd, ovxgcwd láNd xpËoËg þñyKwk KËk xdËZ pËg„ ZwpËlB MYZËìèk Rdø kqwgÔøp ÑZxk pËg„ GB eÞx¢ßtwt og AÐgc mwodËK xPxpßZ Kkwk iwcøËiB MYZìèËK kqw Kkw oºg„ ZwB, xgGdxeËK GKU× xexQËt ÌjËZ pËg„

Awikw xgmðwo KkËZ PwB, xRtwDk kpiwËdk xgGdxe Ggv ÌgMi xRtwk xgGdxe GK dt„ GKxUk Rìô KøwëUdËiËëU, ‘iwxd BR Ìdw eÞËg­i’ ZË£òk AwËlwËK, kwÄÝyt ÌKwnwMwk DRwr Kkw UwKwt„ AdøxU GkmwËbk AÐgc mwoËdk xgkØ˦ MYZËìèk ovMÞwËi ÌgËr IVw bl„

ZwB iBd D AwpËiËbk xgPwËkk AwËM, xgGdxeËK AwZÂx¦ KkËZ pËg, AwbËmêk Awtdwt b^wxrËt xdËRk Agþÿwd exkûKwk KkËZ pËg„ KwkY ÂcÖ ’75-G dt 2006 owËlI ‘AowvxgcwxdK’ eÞx¢ßtwk oÔPdw pËtxQl xgGdxek pwËZB„ ÌKwd AxheÞwËt ÌgMi xRtw 6 Rd ÌRøÅ owixkK AxfowkËK xWxOËt Ìoxbd ÌRdwËkl iBdËK ÌodweÞcwd KËkxQËld? ÌKwd AxheÞwËt ‘kwÄÝexZ’ ebËK AoóiwxdZ KËk ovLøwMxkÅZwk ÌRwËk AcøweK gbkØË¥wRw ÌP#cÖkyËK ebZøwËM gwcø Kkw pËtxQl? ÌKd GK gøx£ßËK Z£òwgcwtK okKwk eÞcwd Kkwk Rdø eÞcwd xgPwkexZk PwKxkk gto gwrwËdw pËlw? ÌKd BtwRDx¥dËK Z£òwgcwtK okKwk eÞcwd KkËZ Ìoxbd xgGdxe ixktw pËtxQl? ÌKd xdgêwPd KximËd KËtKRd owKêwËok KõwDdËK gowËdw pËtxQl?

ÌRdwËkl iBËdk xgPwËkk AwËM, xgGdxeËK RwxZk owiËd GB eÞmí†Ëlwk D£k ÌSËr-ÌKËm xbËZ pËg„ xgGdxeËK glËZ pËg, Zwkw xK ZwËbk AwbxmêK Agþÿwd ÌaËK ÌRdwËkl iBËdk xgPwk Pwd, dwxK xZxd AdÖMZ hÚZø pËZ ewËkdxd G Rdø xgGdxek GZ kwM?

exkËeÞxqZ - xdgêwpy exkPwlK„