|
xRtw exkgwËkk Mìægø ÌKwawt?
xgËmönK
ipwd þñwcydZw I RwZyt xbgËo gyk mpybËbk þôÙxZk eÞxZ mÞ¦w
RwxdËtËQd xgGdxe ÌPtwkewkod LwËlbw xRtw gËlËQd, xbgoxU
AwiwËbk RwZyt RygËdk ÌM#kËgwŒòl xbd„ þñwcydZwk ÌNwnK mpyb
kwÄÝexZ xRtwDk kpiwdop oKl RwZyt ÌdZwk eÞxZ Awxi Mhyk mÞ¦w
RwdwB„ mÞ¦whËk þôkY Kxk iw-ÌgwdËbk Kaw, jwkw iwZÚhÓxik
þñwcydZwk Rdø Pki AwZôZøwM þñyKwk KËkËQd„
xZxd AwËkw gËld, 26 iwPê RwZyt RygËd HxZpwxoK xbd„ GxbËd
mpyb kwÄÝexZ xRtwDk kpiwd gwvlwËbËmk þñwcydZw ÌNwnYw
KËkxQËld„ fËl byNê dt iwo GK htvKk k£ßqty jÖ˦k ek Awikw
þñwcydZw ARêd KkËZ oqi pB„ ÌmwnY, gédwpyd MYZwxìèK Ìbm Mrwk
eÞZøt xdËt ÌbËmk iwdÖn GKw£Ëk þñwcydZw jÖ˦ Avm xdËtxQl„
dwdw KwkËY ÌbËm Ìo lqø ARêd ptxd„ gwk gwk føwxogwby,
ÑþñkwPwky mx£ß lqø eÔkY pËZ Ìbtxd„ Ìbxm-xgËbxm P¢ßwËìZk fËl
MYZwxìèK eaPlw gøwpZ pËtËQ„ xgxNíZ pËtËQ AaêÐdxZK oiÙx¦
ARêËdk eÞËPÄw„ AwiwËbk oit 25 iwPê|
ÈwcydZwk
PxÁm gQËk ËgMi xRtwk GB dZÖd g£ßgø eËr pwoËZ BâQw KkËlI
pwoËZ ewklwi dw| Kwkd GZxbd RwdZwi ÌiRk xRtwDk kpiwd 27 iwPê
KwlÖkNwU ÌgZwk ÌKë© ÌaËK ÈwcydZwk ÌNwndw ewV KËkxQËld Ggv
ÌKwdxbd KwËkw KwËQ Âxdxd Ìj xRtwDk kpiwd 26 iwPê ÈwcydZwk
ÌNwndw xbËtËQd| AaP ÈwcydZwk PxÁm gQk eËk ÌgMi xRtw glËld “26
iwPê RwZyt RygËd HxZpwxoK xbd„ GxbËd mpyb kwÄÝexZ xRtwDk
kpiwd gwvlwËbËmk þñwcydZw ÌNwnYw KËkxQËld„”
gwvlwËbËmk
ipwd iÖx£ßjÖ˦k oit Awiwk gto xQl GK ÌaËK Ìbr gQk| iÖx£ßjÖ¦
xVKiËZ ÌbxLxd| xKìç iÖx£ßjÖ˦k eÞxZxU ÌPZdw AìæËk lwld KËk
awxK| gwvlw Awk gwOwly Qwrw AìæËk Awk xKQÖB L^ÖËR ewBdw|
gwvlw hwnw, gwOwlyZñ GB cwkd KËk ÈwcydZwk GB PxÁm gQËk
gwvlwËbËmk BxZpwo xgËmönd KËk ÈwcydZwk BxZpwËok ÌKwawI
xRtwDk kpiwËdk AxþæZñ L^ÖËR ewBxd| 1948 ÌaËK 1970 owl
gwOwlyk ÈwcydZw Awk ovMÞwËik BxZpwo| gwOwlyËbk byNê 23 gQËkk
GB ovMÞwiy RygËd xRtwDk kpiwd ÌKwawt xQËld?
ËiRk xRtwDk kpiwd| 1975 owËlk
eÔËgê gwvlwËbmyËbk KwËQ ÌiRk xRtwDk kpiwd GxU AexkxPZ dwi xQl| 1947 owËlk 14
AwMÄ ewxKþæwËdk ÈwcydZw lwËhk ek ÌaËKB gwvlw hwnw, dwxK D¥êÖ GB xdËt ÂkØ gwOwly
Awk ewxKþæwdyËbk iËcø ÂkØ pt iZxgËkwc| 1948 owËl hwnw AwËëbwlËdk iËcø xbËt gyR
ged pt gwOwlyk ÈwcyKwk AwËëbwld| GB AwËëbwlËdk cwkwgwpyKZwt gwOwlyËbk RygËd AwËo
52 owËlk 21Ëm Ì°gÞØtwxk| hwnwk Rdø GBxbd eÞwd Ìbt kxfK, Rgµwk, owlwi, gkKZ op
AwËkw AËdËK| 21 bfw bwgy xdËt 1954 owËlk 8 iwPê ÌaËK 12 iwPê AdÖxÅZ xdgêwPËd
AwItwiy iÖoxli
lyM, KÚnK mÞxiK ewxUê I ÌdRwi-B Bolwi HKøg¦ hwËg xdgêwPËd AvmMÞpd
KËk| 21 bfw bwgyMÖËlwk iËcø AdøZi xQl kwÄÛhwnw gwvlw| GB xdgêwPËd 237xU xoËUk
iËcø 215 ÌhwU lwh AwItwiy iÖoxli
lyM,
KÚnK mÞxiK ewxUê I ÌdRwi-B Bolwi HKøËRwU| xdgêwPËd AwItwiy iÖoxli lyM ewt 142
xoU, KÚnK-mÞxiK bl ewt 48, ÌdRwi-B Bolwi ewt 19 xoU Ggv NYZìèy ewxUê 13xoU op
ogêËiwU 222 xoU xdËt AwItwiy iÖolyi lyËMk ÌdZÙZñwcyd j֣߰ëU eÔgê gwvlwt okKwk
MVËdk oÖËjwM lwh KËk| 1954 owËlk 15 Ìi oiËSwZwk xhx£ËZ okKwk MVd KËk| xKìç xgxhÒ
AxhËjwËM ewxKþæwËdk ÌoëUÝwl MhêËiëU 1954 owËlk 29Ëi GB okKwkËK gwxZl KËk xbËt
xdRÈ KZêÙZñ þÿwed KËk|
1955 owËl
AwItwiy iÖolyi lyM ÌaËK iÖolyi m²xU gwb xbËt jw¢w ÂkØ pt AwItwiy lyËMk| AwItwiy
lyM ÌdZw ÌmL iÖxRgÖk kpiwd gwvlw, gwOwly Awk gwvlw hwnwk AwËëbwlËd ÌdZÙZñ xbËZ
xMËt 1958 ÌaËK 1962 owËlk eÞwt eÖËkwUw oit ewxKþæwdy owixkK Rwìæwk KwkwMwËk ÌRl
LwËUd| 1963 owËl ÌmL iÖxRgÖk kpiwËdk kwRÐdxZK MÖkØ ÌpwowBd mpyb ÌowpkItwbêyk
iÙZÖøk ek ÌmL iÖxRgÖk kpiwd AwItwiy lyËMk ÌdZÙZñ MÞpd KËkd Ggv ÌmL iÖxRgÖk
kpiwËdk ÌdZÙËZñ AwItwiy lyM ewxKþæwËdk gÙp£i kwRÐdxZK bËl exkdZ pt| 1964 owËlk
xdgêwPËd eÔËgê ewxKþæwdy owixkK Rwìæw AwgwËkw ÌmL iÖxRgÖk kpiwdËK ÌMÞfZwk KËk|
cyËk cyËk
gwOwlyk AwËëbwld bwdw g^wËc| gwOwlykw Èeí ÌbLËZ ÂkØ KËk Èwcyd owgêËh#i
gwvlwËbËmk| 1966 owËl ÌmL iÖxRgk kpiwd Zwk HxZpwxoK 6 bfwk AwËëbwlËdk WwK Ìbd| ÌmL iÖxRgÖk
kpiwËdk GB 6 bfw eÖËkw eÔgê gwvlwt gwOwlyËbk iËcø RwMkËdk oÙxÄ KËk| GKxbËK
gwOwlykw ÂkØ KËk ” xo… eËtëU iÖhËiëU”| AdøxbËK ewxKþæwdy owixkK Rwìæw gwOwlyk
KªËkwc Kkwk Rdø AwgwËk ÌmL iÖxRgÖk kpiwdËK ÌMÞfZwk KËk| eÖËkw bÖB gQk xZxd ÌRËl
KwUwd| ewxKþæwdy owixkK Rwìæw owixkK AwBËd ËmL iÖxRgÖk kpiwËdk xgPwk ÂkØ KËk jw
ekgxZêËZ “AwMkZlw nrjìè” xpowËg owkwxgËmð exkxPZ lwh KËk|
xKìç gwOwlyk
AxgovgwbyZ ÌdZw “gŠg¬×” dwËi exkxPZ ÌmL iÖxRgÖk kpiwËdk Rdø gwOwlyËbk AwËëbwlËdk
ZygÞZw ÌbËL ewxKþæwdy owixkK Rwìæw 1969 owËl ÌmL iÖxRgËK iÖx£ß xbËZ gwcø pt| ÌmL
iÖxRgÖk kpiwd ÌRl ÌaËK ÌgxkËt GËo ËpwËod mpyb ÌowpkwItwbêyk iÙZÖø xbgËo AwËtwxRZ
GK RdoiwËgËm ZuKwlyd eÔgê ewxKþæwdËK “gwvlwËbm” xpowËg dwi Ìbd| oiwËgËm xZxd
ÌNwndw KËkd, “AwR ÌaËK eÔgê ewxKþæwdËK “gwvlwËbm” dwËi WwKw pËg| gŠg¬×k GB
ÌNwndwt owkw ewxKþæwËd Sr IËV| gwOwlykw RwxZk RdK gŠg¬× ÌmL iÖxRgÖk
kpiwËdk ÌdZÙËZñ GKxU Èwcyd owgêËh#i gwvlwËbm Mrwk Èeí gÖdËZ awËK|
1970 owËl
ZuKwlyd eÔgê ewxKþæwËd owBËKõwd “Ìhwl” AwNwZ pwËd Ggv GB owBËKõwËdk AwNwËZ eÞwt 5
lq Rygd pwkwt| AwËkw lq lq gwOwly pwkwt Nk gwryop xdZø eÞËtwRdyt ©gøwxb|
owBËKõwËdk AwNwËZ qxZMÞþÿ gwOwlyËbk eÞxZ ZuKwlyd ewxKþæwd okKwËkk ÌKwd xKQÖ dw
Kkw gwOwlyËbkËK ZwËbk ÈwcyKwËkk AwËëbwlËd D§Ö¦ KËk ÌZwËl Ggv GkB cwkwgwxpKZwt
AwËo 1970 xdgêwPd| GB xdgêwPËd xdjêwxZZ xdxeryZ gwOwlykw gŠg¬×k eÞxZ AKת oiêad
Rwdwt| xdgêwPËd gŠg¬× I Zwk bl xgeÖl ÌhwËU xdgêwPËd Rt lwh KËk|
xdgêwPËd
Rtlwh KËk iÖxRg gwOwlyk ÈwcyKwk AwËëbwlËd eÔgê ewxKþæwËdk mwtZñmwnd bwgy KËk|
xKìç iÖxRËgk bËlk xhZËk bwgy IËV gwvlwËbËmk ÈwcydZwk| ewxKþæwdy owixkK mwnK
gwOwlyËbk AxaKwËkk ÌKwd iÔlø dw xbËt ÂkØ KËk gwOwlyËbk Dek xdiêi AZøwPwk Awk GkB
cwkwgwxpKZwt AwËo gŠg¬×k HxZpwxoK 7B iwPê Gk hwnd “.....GgwËkk ovMÞwi AwiwËbk
iÖx£ßk ovMÞwi, GgwËkk ovMÞwi AwiwËbk ÈwcydZwk ovMÞwi”| gŠg¬×k 7B iwËPêk GB
hwnËdk ekekekB gwOwlykw
ÈwcydZwk AwËëbwld RxrËt eËr Ggv jwk jw xKQÖ AwËQ ZwB xdËt ewxKþæwdyËbkËK
xgZwkrËdk Rdø eÞþçxZ MÞpd KkËZ ÂkØ KËk|
25Ëm iwËPêk
KwËlw kwËZ ewxKþæwdy pwdwbwk gwxpdyk Aw¢ßiËdk owËa owËa gŠg¬× ZuKwlyd BxeAwk
ItwkËlo Gk iwcøËi ÈwcydZwk ÌNwndw Ìbtwk ekekB ewxKþæwdy owixkK gwxpdyk pwËZ
ÌMÞfZwk pd| ÂkØ pt gwOwlyk ipwd iÖx£ßjÖ¦ Ggv byNê 9 iwo jÖ˦k icø xbËt 1971
owËlk 16 xWËo¹k Èwcyd gwvlwËbm iÖ£ß pt|
xKìç Èwcyd gwvlwËbËm gQk dw
ÌjËZB
iÖx£ßjÖ˦ AvmMÞpdKwky bÖB kwRÐdxZK mx£ß AwItwiy lyM I RwoËbk iËcø
ÌbLw Ìbt qiZw Awk kwRÐdxZK §ëb| oxiôxlZhwËg xm kwÄÛxUËK Mrwk KwËR ly® dw pBtw
iÖx£ßjÖ˦k ÈeËqk mx£ßk iËcø ÂkØ pt kwRÐdxZK Awk qiZwk xgËkwc| GKxbËK kwÄÛyt
qiZwt Awoyd AwItwiy lyËMk MYZìè eÞxZÅw Awk AdøxbËK qiZwk gwBËk awKw RwoËbk
oiwRZwìèyK oiwR eÞxZÅwk §Ëëbk fËl bÖB iÖx£ßjÖ˦k mx£ßk iËcø ÌbLw Ìbt xgËkwc| Awk
GB xgËkwËbk iËcø AwMÖd Ìbt ËbËmk AhøìæËk ewxlËt awKw GëUwB xlgwËkmd Ìfwoê xpowËg
xPxpßZ iÖx£ßjÖ˦k ekwxRZ mx£ß RwiwZ xmxgk kwRwKwk Awl gbk Awl mwioz gwxpdy| ÂkØ
pt RwoËbk omþè xgeög| RwoËbk GB omþè xgeöËgk oÔPdwk ewmwewxm iÖx£ßjÖ˦k ek
ewxlËt awKw ekwxRZ NwZKkw ovNxUZ pËZ ÂkØ KËk| jÖ£ß pt Ìbmy xgËbmy jrjìè| oiwRZìè
eÞxZÅwk lËqø KËdêl AwgÖ ZwËpkËK owiËd ÌkËL ÂkØ pt RwoËbk omoÞ xgeöËgk dyldKmw|
iÖx£ßjÖ˦ AvmMÞpdKwky KËdêl AwgÖ ZwËpk 1972 owËl lÖøUwËdëU KËdêl xpowËg eÞËiwmd
lwh KËkd| xKìç KËdêl AwgÖ ZwËpk Rwob xhx£K owiRZìè eÞxZÅwk owËa GKyhÔZ pgwk fËl
Ìodwgwxpdy ÌaËK ebZøwM KËk KËdêl AwgÖ ZwËpk RwZyt oiwRZwxìèK bl Rwob Gk Èeí
gwþægwtËd gøþæ pËt eËrd|
KËdêl AwgÖ ZwËpk Gk ox¢ßt Rwob G ÌjwMbwd
ÌodwgwxpdyËZ xgxhÒ hwËg gxéZ dd KximdWz Axfowk I owcwkd ÑoxdKËbkËK DŒygyZ KËk
Ggv ewmwewxm ÌbËm oiwRZìè eÞxZÅwt RwobËK DŒygyZ KËk ÌZwËl|
GKxbËK KËdêl AwgÖ ZwËpkËK owiËd ÌkËL Rwob
Awk Ìodwgwxpdyk gxéZ Ìodw Axfowk I ÑoxdKËbk GKx¢Kkd Awk AdøxbËK RwbËok oiwRZìè
eÞxZÅwk dyldKmw Awk GB dyldKmwk iËcø DÆwdy Ìbt ewxlËt awKw ÌbmxgËkwcy mx£ß RwiwZ
xmxgk kwRwKwk Awlgbk Awl mwio gwxpdyk oboøkw Awk Ìbmy xgËbmy nrjìèKwkykw| RwoËbk
omþè xgeög, Ëodwgwxpdyk gxéZ Axfowk ÑoxdKËbk owËa ekwxRZ mx£ßk nrjËìè owËa Ëbmy
xgËbmyËbk P¢ßwìæKwkyËbk ox¢ßt exkKùedwt qiZw bLËlk Avm xpowËg Ëodwgwxpdyk GKxU
qש Avm ZuKwlyd Ìodw Axfowk xRtwDk kpiwËdk ox¢ßt oiôxZk xdËt KËdêl fwkK kmyËbk
ÌdZÙËZñ 1975 owËlk 15 AwMÄ xdiêi hwËg pZøw Kkw pt RwxZk RdK gŠg¬× ÌmL iÖxRgÖk
kpiwd Awk Zwk eÖËkw exkgwkËK|
gŠg¬×ËK ÈexkgwËk pZøw Kkwk ek iÖx£ßjÖ˦k
ÈeËqk mx£ßËK qiZw ÌaËK PykZËk pUwËdwËkw dyldKmwk cwkwgwxpKZwt NUwËdw pt 3
dËh¹Ëkk ÌRl pZøwKw«| pZøw Kkw pt RwZyt Pwk ÌdZwËK| RwoËbk owiRìè eÞxZÅw Awk
ÌbmxgËkwcyËbk dyldKmwt GËKk ek GK iÖx£ßjÖ˦k ÈeËqk mx£ßk ÌdZwËbk pZøwKwË«k fËl
qiZw bLl KËk Ìdt iÖx£ßËjw¦w LwËlb Ìiwmwkf| gëby Kkw pt ÌRdwËkl xRtwDk kpiwdËK|
1975 owËlk 7 dËh¹k Ìodwgwxpdyk gxéZ Ìodw Axfowk Awk ÑoxdKËbk
AdÖhÔxZËK KwËR lwxMËt omþè xgeöËgk iwcøËi KËdêl AwgÖ ZwËpk xRtwDk kpiwdËK
gëbybmw ÌaËK iÖ£ß KËkd| KËdêl ZwËpk Gk GB omþè xgeöËgk iwcøËi pZøw Kkw pt
Ëodwgwxpdyk mZmZ Axfowk I ÑoxdK| gëby Agþÿw ÌaËK iÖ£ß pËt xRtwDk kpiwd eÞcwd
xgPwkK AwgÖ owCb Ìiwpwiôb owËtiËK owËa xdËt iwmêwl l Rwkyk iwcøËi ÌbËmk ogêit
qiZwk AxcKwky pd|
1975 owËlk 7 dËh¹k xRtwDk kpiwËdk qiZw bLËlk eËk KËdêl ZwËpk
gÖSËZ ewËkd, Ìj DË¥Ëmø xZxd omþè xgeög NxUËtËQd Zw xgfl pËtËQ| ofl pËtËQ xRtwDk
kpiwËdk eÞxZ xgeög| xKìç KËdêl AwgÖ ZwËpk Gk oiwRZìè eÞxZÅwk ÌmöwMwd
ÌodwgwxpdyËZ cyËk cyËk RdxeÞtZw ËeËZ ÂkØ KËk Ggv KËdêl AwgÖ ZwËpk xRtwDkk
kpiwdËK owiwRZìè eÞxZÅwk Rdø ÉixK xbËZ ÂkØ KkËl xgeb ÌUk ÌeËt 1975 owËlk 24
dËh¹k xRtwDk kpiwd KËdêl ZwËpk Gk xgkØ˦ ÌbmË©wpyZwk AxhËjwM GËd ZwËK ÌMÞfZwk
KËkd Ggv ÌKwUê iwmêwl Gk iwcøËi XwKw ÌoëUÝwl ÌRËl 1976 owËlk 21 RÖlwB fw^xoËZ
SÖxlËt pZøw KËk|
qiZw bLËlk ek xRtwDk kpiwd 1971 owËlk ekwRZ mx£ß
RwiwZ-xmxgk-kwRwKwk-Awlgbk-Awl mwio gwxpdyk oboøËbkËK kwRdyxZ Kxkgwk oÔËjwM KËk
Ìbt Ggv 1978 owËl gwvlËbm RwZytZwgwby bl (xgGdxe) MVd KËk Dbêy ËQËr xRtwDk kpiwd
ox¢ßt kwRdyxZ Kkw ÂkØ KËkd| xRtwDk kpiwËdk GB kwRdyxZk QwtwZËl ÌbËmk xhZËk NexU
ÌiËk awKw ÈwcydZw xgËkcykw RËrw pËZ ÂkØ KËk| GKxbËK xRtwDk kpiwËdk ciêxhx£K
kwRdyxZ PwlÖ, Ìbm xgËkwcy RwiwZ-xmxgk-kwRwKwk-Awlgb-Awl mwioz gwxpdyk kwRdyxZk
AdÖixZ eÞbwd ogxKQÖ xixlËt jw¢w ÂkØ pt GK dZÖd gwvlwËbËmk| GB dZÖd gwvlwËbËmk
qiZwk myËnê PËl AwËod ÈwcydZw xgËkwcy mx£ß|
1978 owËlk xdgêwPËd xRtwDk kpiwd
5 gQËkk Rdø kwÄÛexZ xdgêwxPZ pd| 1979 owËlk xdgêwPËd xRtwDk kpiwËdk dgNxUZ
gwvlwËbm RwxZtZwgwby bl xgGdxe 3mZ xoËUk iËcø 207 xoU ÌeËt xgRt lwh KËk| xRtwDk
kpiwËdk qiZw MÞpËdk ekekB gwvlwËbm GKxU dZÖd eËa jw¢w ÂkØ KËk Ggv GB jw¢wt
xRtwDk kpiwËdk owËa ewËtewËt pwËZpwËZ PlËZ ÂkØ KËk ciêyt kwRdyxZ| cËiêk dwicwky
ÌbmË©wpy RwiwZ-xmxgk-Awlgbk-Awl mwioz gwxpdy cËiêk dwi xdËt cyËk cyËk oiwËR
eÞxZxÅZ pËZ ÂkØ KËk Ggv 80 bmËK GB ciêyt kwRdyxZ gwvlwËbËmk ogê¢ GK htwgp
exkxþÿxZk oÙxÄ KËk| ÂkØ pt kM KwUwk kwRdyxZ|
xKìç ÌbmË©wpy
RwiwZ-xmxgk-Awlgbk-Awl mwioz gwxpdyËK owËa xdËt ciêyt kwRdyxZ Awk Ìodw xgË©wËpk Ddôwbdw pËZ
xRtwDk kpiwdI ÌkpwB ewtxd| 1981 owËl 30Ëm Ìi Ìodwgwxpdyk GKxU xgË©wËp xRtwDk
kpiwdËK eÞwd pwkwËZ pt| Ìj nrjËìèk iwcøËi gŠg¬×ËK pZøw KËk xRtwDk kpiwd qiZw bLl
KËkxQËld ÌoB qiZw bLËlk Qt gQËkk iwawt ZwËKI ÌoB nrjËìèk gly pËZ pt| xeQËd ÌkËL
jwd xgcgw þèy, bÖB oìæwd Awk hwŠw GKxU gÞyfËKo| pZøwk GB cwkgwxpKZwt ZuKwlyd owikxK eÞcwd ÌpwËoBd Ìiwpwiôb
Gkmwb GK k£ßewZpyd owikxK AhÖø¤wËdk iËcø xbËt 1982 owËlk iwPê iwËo qiZw bLl KËkd|
qiZw bLl KËk ÌpwËoBd iÖpwiôb GkmwbI ÌbmË©wpy RwiwZ-xmxgk-Awlgbk-Awl mwioz
gwxpdyËK owËa xdËt ciêyt kwRdyxZk owËa GKw£Zw ÌNwndw KËkd Ggv ÌbËm ciêyt kwRdyxZ
PwlÖ kwËLd|
1983 owËl xRtwDk kpiwËdk xgcgw
þèy hwkËZk gykhÖËi RdôMÞpdKwky ÌgMi LwËlbw xRtwËK xgGdxe"k hwBo ÌPtwkiøwd xpowËg
xdËtwM eÞbwd KËkd xgPwkexZ AwgbÖo ow£wk Ggv 1984 owËlk 14 AwMÄ ÌgMi xRtw xgGdxek
ÌPtwkewoê xpowËg xdgêwxPZ pd| kwRÐdxZK AwËëbwlËdk fËl 1990 owËlk xWËo¹k iwËo
ÌpwowBd Ìiwpwiôb Gkmwb kwÄÛqiZw ÌaËK ebZøwM KËkd Ggv 1991 owËlk 27 ÌfgÞØtwxk
AdÖxÅZ RwZyt xdgêwPËd ÌgMi xRtw I ÌZwk ÌRwU kwÄÛyt qiZwt AxcxÅZ pd Ggv ÌgMi xRtwI
ÌbmË©wpy RwiwZ-xmxgk-Awlgbk-Awl mwioz gwxpdyËK owËa xdËt ciêyt kwRdyxZk Qwtwt
kwÄÛ exkPwldw ÂkØ KËkd|
1991 owËlk xgGdxe I RwiwZ-xmxgk
ÌRwU qiZw MÞpËdk ekekB GKxbËK Ìjid ÂkØ pt ciêyt kwRdyxZk xdiêi Ddôwbwd AdøxbËK
ÂkØ pt ÌgMi xRtwk gr ÌQËl ZwËkK kpiwËdk htvKk D¤wd| okKwËkk ibËb GB oit ZwËkK kpiwd ÌU…UwBl
xil, xmxev gøgowop xgxhÒ ckËdk gøgowt RxrËt eËrd| qiZwk myËnê PËl AwËod xZxd| cyËk cyËk ÌbËm AwBd mÙvLwl
exkxþÿxZk AgdxZ pËZ awËK| ÌbËmk ogê¢ QxrËt eËr bÔYêyxZ, pZøw, cnêd I lÖUewU op
dwdw Aekwc| xgGdxe"k NwËr PËr ÌbmË©wpy RwiwZ-xmxgk-Awlgbk-Awl mwioz gwxpdy dÙmvo
hwËg S^xeËt eËr ÌbËmk ovLøwlÖNÖ I iÖx£ßjÖ˦k ÈeËqk mx£ßk| 1991 ÌaËK 1996 owl
ejêìæ RwiwZ xmxgËkk htwgp GB D¤wËdk ewmwewxm gwvlwËbËmk BxZpwËo htwgp hwËg D¤wd NËU ZwËkK kpiwËdk|
xgxhÒ bÔYêyxZ Awk ciêyt kwRdyxZk
Ddôwbdwk iËcø xbËt 1996 owËlk 15 ÌfgÞØtwxk AdÖxÅZ xdgêwPËd AwgwËkw xdgêwPËd
KwkPÖxe KËk qiZwt AxcxÅZ awKËlI kwRÐdxZK AËëbwlËdk fËl Aùe xKQÖxbËdk iËcøB qiZw
QwrËZ gwcø pt Pwkblyt ÌRwU Ggv ZZñwgcwtK okKwËkk AcyËd AdÖxÅZ 12 RÖd 1996 owËlk
xdgêwPËd qiZwt AwËo AwItwiy lyM Ggv eÞcwdiìèy pd ÌmL pwxodw| 1975 owËl RwxZk RdK
gŠg¬× ÌmL iÖxRgÖk kpidwËK ÈexkgwËk pZøwk ek GB eÞaigwËkk iZ gwvlwËbËm iÖx£ßjÖ˦k
ÈeËqk Ggv gwvlwËbËmk ipwd iÖx£ßjÖ˦k ÌdZÙZñbwdKwky bl AwItwiy lyM gwvlwËbËmk
kwÄÛyt qiZwt AwËo|
1975 ÌaËK 1996| byNê eÞwt 20 gQk ek gwvlwËbËmk
ipwd iÖx£ßjÖ˦k ÌdZÙZñbwdKwky bl AwItwiy lyM qiZw MÞpËdk ekekB hwkËZk owËa gÉl
AwËlwxPZ fwkw~w g^wc xdËt PÖx£ß Èwqk KËk Ggv GB PÖx£ßk iwcøËi gwvlwËbËm 33 pwRwk
xKDxgK ewxd eÞxZ ÌoËKË« ewgwk xdúPtZw xgcwd pt| GQwrw epwry AwbygwoyËbk oÈþè
xgË©wp biËdk Rdø “mwxìæ PÖx£ß” KËk| GB PÖx£ßk fËl ewpwry GlwKw mwxìæ þÿwexZ pt
Ggv xgË©wpykw ZwËbk Aþè okKwËkk KwËQ Riw Ìbt| GQwrwI AwItwiy lyM qiZwt Awowk ek
1975 owl ÌaËK 1996 owl ejêìæ gwvlwËbËmk oxZøKwËkk BxZpwo ewËùU Ìbtw pËtxQl Zw
oxVK KkËZ DËbøM Ìdt|
2001 owËlk eËplw A˃wgËkk
xdgêwPËd AwgwËkw qiZwt xgGdxe"k ÌdZÙZñwcyd Pwkblyt ÌRwU| eÞcwdiìèy pd ÌgMi
LwËlbw xRtw| 2001 owËlk xdgêwPËd Pwkblyt ÌRwËUk qiZw MÞpËdk ekekB owkw gwvlwËbËm
ciêyt kwRdyxZk xgxhnyKw QxrËt eËr| ovLøwlÖN xpëbÖ I AwpËibyt oóeÞbwËtk Dek
xgxhun hwËg S^wxeËt eËr ÌbmË©wpy RwiwZ-xmxgk-Awlgbk-Awl mwioz gwxpdy| pZøw,
kwpwRwdy, cnêd, P^wbwgwRy, ÌU«wkgwRy, ovLøwlÖNÖËbk Dek ewmxgK AZøwPwk, gwryNk
lÖUewU Ggv eÞxZeËqk ÌdZwKiêyËbkËK pZøw BZøwxb ogxKQÖ xixlËt ÌbËm GK AkwRK
exkxþÿxZk oÙxÄ pt|
GKxbËK ÌRwU okKwËkk kwRÐdxZK
ÌdZÙgÙËëbk KwËlw Qwtw, AdøxbËK ÌbmË©wpy RwiwZ-xmxgk-Awlgbk-Awl mwioz gwxpdyk
kwMKwUw kwRdyxZk ewmwewxm htwgp hwËg D¤wd NËU gÉl AwËlwxPZ pwItw hgd| ÌgMi xRtwk
okKwËkk ewmwewxm PwlÖ pt ZwËkK kpiwËdk ÌdZÙZñwcyd pwItw hgd eÞmwod| ËgMi xRtwk
ÌRwU okKwËkk ewmwewxm ZwËkK kpiwËdk pwItw hgd mwnËd 2001 ÌaËK 2006 ejêìæ ÌbËm PËl bÖBxU
ewmwewxm okKwËkk Kwjê¢ßi| oÙxÄ pt GK htwgp exkxþÿxZk Ggv GK ejêøwËt okKwËkk oKl
Kwjê¢ßiËK QwxrËt AwËlwPdw, qiZw Awk mwnËdk myËnê DËV AwËo pwItw hgd|
Pwkblyt ÌRwU okKwk, pwItw hgd,
Awk ÌbmË©wpy RwiwZ-xmxgk-Awlgbk-Awl mwioz gwxpdyk ciêyt Ddôwbdwt exkPwxlZ 2001
owl ÌaËK 2006 owl ejêìæ ÌbËm GËKk ek GK dwkKyt pZøwKw« NUwËdw pt| iÖx£ßjÖ˦k
ÈeËqk mx£ßËK xdiêÖl Kkwk Rdø GËKk ek GK pwilw PwlwËdw pt| 2001 ÌaËK 2006 owl
ejêìæ owkwËbËm xgËkwcy blyt eÞwt 30
pwRwk ÌdZwKiêyËK pZøw Kkw pt| gwryNk AwMÖd xbËt RwxlËt Ìbtw| GBog pwilwt xgËmn
hwËg GËK GËK pZøw Kkw pt Go Gi xKgxktw, Awpowd DÁøwp iwÄwk, ÉiwtÖd AwRwbop gÖp
kwRdyxZgyb, owvgwxbK I gÖ¦yRygy| oÙxÄ Kkw pt gwvlw hwB| AwItwiy lyMËK ÌdZÙZñ
mÔdø Kkwk lËqø ÌmL pwxodwËK pZøwk lËqø PwlwËdw pt 19gwk pwilw| 2004 owËlk 21Ëm
AwMÄ ÌmL pwxodwËK pZøwk lËqø eùUd itbwËd PwlwËdw oôkYKwËlk htwgp Awk dwkKyt ÌMÞËdW pwilw|
GB pwilwt AËùek Rdø ÌmL pwxodw Ìg^ËP ÌMËlI AwBxh kpiwdop AwItwiy lyËMk 21Rd
ÌdZwKiêy GB pwilwt xdpZ pt Ggv gÉ pZwpZ pt| Pwkblyt ÌRwU okKwk, pwItw hgd, Awk
ÌbmË©wpy RwiwZ-xmxgk-Awlgbk-Awl mwioz gwxpdyk ciêyt Ddôwbdwt owkw gwvlwËbËm
GKBowËa owËr PwkmZ Ìgwiw pwilw NUwËdw pt| Ìbm ÌaËK ewPwk Kkw pt ÌKwxU ÌKwxU
UwKwk oóeb| owËr PwkmZ lwËMR xdËt LwËlbw xRtwk Ìo#xb Awkg ofk ÌbËmk RdMËdk KwËQ
GLËdw xia pËt AwËQ|
Pwkblyt ÌRwU okKwk, pwItw hgd,
Awk ÌbmË©wpy RwiwZ-xmxgk-Awlgbk-Awl mwioz gwxpdyk ciêyt Ddôwbdwt exkPwxlZ 2001
owl ÌaËK 2006 owl ejêìæ owËbK ÌpwËod ÌLwKw, xiRêw Awgµwo, lwËMR gwgk, ÌiwowË¥K
ÌpwËod fwlÖop ÌRwU okKwËkk gÉ ÌdZw bÔYêyxZk iwcøËi ÌKwxU ÌKwxU UwKwk iwxlK gËd jwt| pwItw hgdËK
xNËk ËbËm xgËbËm ÑZky pt Lw¹w iwiÖËdk iZ pwRwËkw iwiÖd| ÌRwU okKwËkk AwiËl
xdBtËKêk W. xeUwk ÌoíwiøwËdk
xpowg iËZ Pkblyt ÌRwU okKwËkk ËdZw iìèy dwRiÖl Ébw pwf xgltd
Wlwk, xiRêw Awgµwo 43 xixltd Wlwk, ÌgMi LÖkmyb Rwpwd
40 xixltd Wlwk, ZxkK×l Bolwi 38 xixltd Wlwk, Aw²Öl iwÒwd h^ÖBtw
35 xixltd, owlwD¥yd AwpËib 32 xixltd, gøwxkÄwk AwxidÖl pK 31 xixltd, ËP#cÖky
Kwiwl BgËd BDoÖf 30 xixltd, AwlZwf ÌpwowBd 28 xixltd, BKgwl pwowd iwpiÖb UÖK× 26
xixltd, W. LëbKwk Ìiwmwkf ÌpwowBd 25 xixltd, gwkwKwZ DÁøwp hÖlÖ 24 xixltd,
AwgbÖÁwp Awl Ìdwiwd 23 xixltd, ikÉi KËdêl AwKgk ÌpwowBd 22 xixltd, ËiRk KwikØl
Bolwi 21 xixltd, mwpRwpwd xokwR 20 xixltd, ËM#Zi P¢ßgZêy 17 xixltd, AwiwdDÁøwp
Awiwd 15 xixltd, xRtwDl pK xRtw 14 xiltd, RwfkØl Bolwi ÌP#cÖky 13 xixltd,
GpQwdÖl pK xild 11 xixltd, AwowbÖl pwxgg bÖlÖ 10 xixltd, fRlÖk kpiwd eUl 9
xixltd, kØÉl K×¥Öo ZwlÖKbwk bÖlÖ 8 xixltd, lÖuf×k kpiwd L^wd AwRwb 6 xixltd
WlwËkk iwxlK pËtËQ|
ËRwU okKwËkk
AwiËl iwxftw Wd bwDb pwtbwËkk owËa pwItw hgËdk xdxgr oóeKê, 10 UÝwK Aþè
ÌPwkwPwlwdop owkwËbËm ËjhwËg Aþè QxrËt Ìbtw pËtËQ ZwËZ eÖËkw RwxZ pZgwK pËtËQ|
ÌRwU okKwËkk 5 gQËkk bÔYêyxZ bwËt ekek e^wPgwk mêyþÿwd bLl KËkËQ| ËRwU okKwËkk
AwiËl owkw gwvlwËbËmk iwdÖn ÌbËLËQ xKhwËg kwÄÛexZ BtwRD¥yd AwpËib GKRd BËto D¥yËd
exkdZ pËtxQËld| xKhwËg xZxd AwRwg D¥yËd exkdZ pËtxQËld| xKhwËg xZxd owkwËbËmk
RdMdËK Ìc^wKw xbËt pwItw hgËdk xdËbêËm xdËRk pwËZ qiZw K×xqMZ KËkxQËld| ÌRwU
okKwËkk AwiËl pwItw hgdËK xNËk ÑZky Lw¹w iwiÖËdk iZ gÉ ÌbËmk AwdwËP KwdwËP op
eÛgwËoI etbw pËtxQl| Zwkw KLdI ZwËkK kpiwËdk owËa Qxg ZÖËl ÌoB Qxg eËKËU xdËt
ÌbËm eÞgwËo ZwËkK kpiwËdk dwi xdËt P^wbwgwRy KËkËQ| ÌKwxU ÌKwxU UwKwk iwxlK
pËtËQ| xRtwDk kpiwd iËk jwgwk ek xRtwDk kpiwËdk
gÞyfËKo Awk ÌQ^rw ÌMx™k iwxlK
Qwrw Awk xKQÖB ewItw jwtxd| xKìç ÌoB gÞyfËKo Awk ÌQ^rw ÌM™y pËZ AwR ÌgMi xRtw
Awk Zwk exkgwk xgxltd WlwËkk iwxlËK exkdZ pËtËQd ÌlwËKk iÖËL iÖËL eÞPxlZ AwËQ|
jÖ¦wekwcy
RwiwZ-xmxgk-kwRwKwk Awlgbk Awl mwioz gwxpdyk owËa ÌRwU Ìg^Ëc ÌgMi xRtwk okKwk
ÌbËmk BxZpwo xgKÚZ KËk ikÉi xRtwDk kpiwdËK ÈwcydZwk ÌNwnK gwxdËtxQËld| ÌbËmk
ÈwcydZwk BxZpwo ÌaËK RwxZk RdK gŠg¬×k dwi xdmwdw iÖËQ Ìflwk xK K×uxoZ eÞËPÄw
PwlwËdw pËtxQl jw xRtwDk kpiwd ÌLwb qiZwt awKËZ KkËZ owpn ewtxd| xRtwDk kpiwd
qiZwt awKËZ Ìj ÈwcydZwk bxll xZxd kPdw KËkxQËld ÌoLwËdI xZxd xdËRËK ÈwcydZwk
ÌNwnK xpowËg xdËRËK bwgy KËkdxd| xKìç 200¾ owËl xRtwDk kpiwd KZêÙK kxPZ ÌoB
ÈwcydZwk bxll ovËmwcd KËk xRtwDk kpiwdËK ÌgMi xRtw ÈwcydZwk ÌNwnK gwdwgwk AeËPÄw
PwxlËtËQd|
hwkËZk gykhÖi G
RdôMÞpdKwky ÌgMi xRtw KZUÖK× ÌlLwerw KËkËQd Zwk ÌKwd Zaø ÌKwawI ÌdB| xKìç RdiÖL
ÌaËK Rwdw jwt Ìj xZxd Kõwo GBU ÌaËK ÌixUÝK ejêìæ erwËlLw KËkËQd| 1960 owËl
xbdwReÖk gwxlKw xgbøwlËt erwÂdwk oit iw¢ 15 gQk gtËo xRtwDk kpiwËdk owËa Zwk
xggwp pt| 1960 owËl ZuKwlyd ewxKþæwËd “Aw«wk iøwËkR ÌkoËUÝBëU Aøwƒ 1929 glgu xQl
Ggv H AwBËd xggwËpk Rdø ÌiËtËbk ogêxdií gto 16 pËZ pËg gËl DËÁL Kkw pËtxQl|
xKìç iw¢ eËdk gQk gtËo xgËtk ek ÌgMi xRtwk Awk eÖrwÂdw pËt DËVxd| ZwB ptZ ËgMi
xRtwk Rwdw ËdB Ìj ÂcÖ iw¢
KlËik ÌL^wPwt gwOwlyk BxZpwo kPdw Kkw jwtdw| gwOwlyk BxZpwo pwRk gQËkk BxZpwo|
GB BxZpwËok cwkwgwxpKZw AwËQ| GB cwkwgwxpKZwt 1975 owËlk eÔËgê ËbËmk owcwkd
iwdÖËnk KwËQ xRtwDk kpiwd xQl GKxU AexkxPZ dwi| RwxZk RdK gŠg¬×ËK ÈexkgwËkk
pZøwk ek 1975 owËlk 7 dËh¹k owcwkd iwdÖn xRtwDk kpiwd Gk dwi eÞai ÂdËZ ewt| 1947
owËlk ewxKþæwd ÈwcydZw lwËhk eËkk 23 gQk gwvlw, gwvlw hwnw, Ggv gwvlwËbËmk Rdø
kwReËa AwËëbwld KËkËQ| GB AwËëbwlËd GËoËQ 1952 Gk k£ßqty AwËëbwld, 1966 6bfw,
1969 MY AwËëbwld, 1970 Gk xdgêwPd, 1971 Gk 7 iwPê, 1971 owËlk 26 Ìm iwPê I byNê 9
iwËok k£ßqty ÈwcydZwk ovMÞwi| GB cwkwgwxpKZwt gŠg¬× xQËld oóiÖL owxkËZ, ÌdZÙZñ
xbËtxQËld xZd kwReËa, gwOwlyk AxcKwk AwbwËtk Rdø RygËdk Ìgmyk hwM oit xZxd ÌRl
ÌLËUËQd, HxZpwxoK 6 bfw AwËëbwlËdk WwK xbËtxQËld, gŠg¬× pËtxQËld Ggv eËk RwxZk
RdK pËt Zwk ÌdZÙËZñ gwvlwËbm dwiK ÌbmxU Èwcyd pËtxQl|
BxZpwo Zwk Awed
MxZËZ PËl| BËâQ KkËlB ÌKD gblwËdw jwt dw| BËâQ KkËlB ÌgMi xRtw gw Zwk ÌRwU okKwk
gwvlwËbËmk ÈwcydZw xbgo 27 iwPê KkËZ ewkËgddw| ÈwcydZwk ÌNwndw ewV Awk ÈwcydZwk
ÌNwndw Ìbtw GK Kaw dt GUw gwvlwk iwdÖn RwËd| ÈwcydZw ÌNwndw ewV KkËlB ÈwcydZwk
ÌNwnK pItw jwtdw| ikÉi xRtwDk kpiwd Zw RwdËZd| ZwB xZxd Zwk xRg¥owt KLËdw gËldxd
xZxdB ÈwcydZwk ÌNwnK| xRtwDk kpiwd jÖ˦ owpnyKZwk oxpZ jÖ¦ KËkxQËld| gŠg¬× ZwËK
gykD£i ÌLZwËg hÔxnZ KËkxQËld| ÈwcydZw jÖ˦k oit ÌgMi xRtw ewxKþæwdy ÌodwKøwËóe
xQËld| jÖ¦ ÌmËn ÌgMi xRtwËK xZxd xdËZ xfxkËt xdËZ Pwdxd| xKìç gŠg¬×k xdËbêËm
xRtwDk kpiwd ÌgMi xRtwËK NËk xfxkËt xdËtxQËld|
2001 owËlk qiZw MÞpËdk ek
ÌRwU okKwk owkw gwvlwËbËm Ìj cµvËok Zw«g lylw PwxlËtxQl ÌbËmk owcwkd RdMd Zw
KLËdw hÖlËZ ewkËgdw| ÌRwU okKwËkk AwiËl xgGdxek gZêiwd ipowxPg LëbKwk ÌbËlwtwk
ÌpwËod Gk bÔYêyxZ Awk Zwk oìæwdËbk Mwry PÖxkk Kaw AwËRw iwdÖËnk iÖËL iÖËL|
gøwxkÄwk Rxik D¥yËdk bÔYêyxZ ex¢Kwk ewZwt xlxeg¦ kËtËQ| ÌRwU okKwËkk AwiËl ÌgMi
xRtwk iwawk PÖl f×Ël Ìf^Ëe AwKwm Q^ÖËtËQ| xKìç ÌoB AwKwm ÌQ^wtw PÖl Awgwk
ZZñwgcwtK okKwËkk oit iwxUËZ
MrwMxr ÌLËZI gwvlwk iwdÖn ÌbËLËQ| ÌRwU okKwËkk eZËdk ek BËto D¥yd dwËi exkxPZ
BtwtR D¥yËdk AwRwËg jLd 1/11 Gk oÖ¢ewZ pt ZLd xgmwl qiZwck ÌgMi xRtwËK Zwk greÖ¢
ZwËkK kpiwdËK RxrËt cËk KwÒwk bÙmø iwdÖn ÌKwdxbdI hÖlËgdw| ÌgMi xRtw gw Zwk
exkgwËkkI Zw KLËdw hÖËl jwItw DxPu pËgdw| ËgMi xRtw I Zwk exkgwkËK BxZpwo ÌaËK
xmqw xdËZ pËg| ewe gweËKI QwËrdw| KawxU ÌgMi xRtwk exkgwËkk jxb dw hÖËl jwd
ZwpËl xRtw exkgwËkk Rdø iŠl gËt AwdËg|
gZêiwd xgGdxe"k AwËmewËm
GLËdw oÖxgcwgwby bÔYêyxZgwRkw mwLw eÞmwLw xgþæwk KËk AwËQ| xgGdxeËK GLËdw xNËk
AwËQ RŠygwby RwiwZ-xmxgk-kwRwKwk-Awl gbËkkw| AwËk AwËQ ËbËm eÞgwËo Lw¹w iwiÖËdk
iZ gÉ Lw¹w iwiÖd| BxZpwo ÌaËK xmqw xdËt GBog
bÔYêyxZgwRËbkËK bl ÌaËK gxpÆwk AxZg RkØxk| ZwËkK kpiwËdk DxPZ xgËbËm ÌaËK xKQÖ
erwÂdw Kkw| oìèwo RŠygwb xbËt ÌbËmk iwdÖËnk id Rt Kkw jwtdw| iwdÖn xexQËt erËZ
Pwtdw| AwiwËbk kwRdyxZgwRkw bÔYêyxZgwR| GB bÔYêyxZgwR kwRdyxZgybËbk pwZ ÌaËK
ÌbmËK iÖ£ß KkËZ pËg| AwMwiyxbËdk gwvlwËbm pËg ZkØYËbk| Ìicwgy ZkØYkw AwMwiyxbËdk
gwvlwËbËmk ÌdZÙËZñ AwoËg| GBog ZkØYËbkËK xiaøw BxZpwo xbËt hÖxlËt kwLw jwËgdw|
xiaøwk ÌgmwxZ KËk xKQÖxbd “UÖ ewBo” KwiwËdw jwt| xKìç AZ:ek AwþæwK×ËrB exZZ pËZ
pt| gwvlwËbm xexQËt jwËgdw| ÌbËmk ZkØY oiwR, ÌbËmk KÚnK oiwR ÌbmËK oiþæ bÔYêyxZ
Awk xiaøwk ÌgmwZy ÌaËK iÖ£ß KËk DÒxZk ÌowewËd xdËt jwËg| AZGg oit GËoËQ xo¦wìæ
Ìdtwk| xiaøw dw oZø| oZøËK oZø gËl ÌiËd Ìdtwk iwËS ÌKwd lŒw dwB| xiaøw xbËt
Ìgmyxbd xUËK awKw jwtdw| xRtw exkgwËkk oxVK MìæËgøk Rdø oKl xiaøw, RŠygwb,
bÔYêyxZ Awk oÖxgcwgwbyËbk eÞxZ gÙ¦wŠÖly eÞbmêd KËk ZwËkK kpiwd Èxmqwt xmqyZ pËt ÌbmËK GxMËt xdËt
twgwk KwËR gÞZy pËZ pËg| Awk jxb Zw dw pt ZwpËl AwËkw GKxU 1/11 ptZ Ìgmy bÔËk dt!
Awk jxb ÌoBxbd NxdËt AwËo ZËg ZLd xRtw exkgwËkk xK pËg Zw ÂcÖ ipwd kwgµÖl
AwlwiydB RwËdd|
ËbËmk iwdÖn AwËëbwld Pwtdw|
ÌbËmk iwdÖn pkZwl Pwtdw| ÌbËmk iwdÖn ÌbËm oÖþÿø kwRÐdxZK PPêw Pwt| xmqyZ ÌdZÙZñ
Pwt| gwvlwËbm xexQËt ÌjËZ ewËkdw| Zaø eÞjÖx£ß Awk KwËdKxUxhxUk iwcøËi xgmð AwR
GxMËt jwËâQ| xgËmðk owËa Zwl xixlËt KwËdKxUxhxU Awk oÖoóeËKêk iwcøËi xdRÈ ÈKytZw
gRwt ÌkËL Zaø eÞjÖx£ßËZ oiÙ¦mwly pËt gwvlwËbmËKI GxMËt ÌjËZ pËg Ggv gwvlwËbm
GxMËt jwËg| gwvlwËbËmk GB AMÞjw¢w ÌKwd bl gw gøx£ß gw exkgwËkk KwËQ xRiôy pËt
awKËgdw| kwþæwk AwËëbwlËdk exkgËZê LwËlbw xRtwk ÌdZÙZñwcyd xgGdxeËK ovoËb GËo
iwdÖËnk Kaw glËZ pËg| okKwËkk hÖl ¢ßxU ÂcËk xbËZ pËg| BxZpwo xgKÚxZk kwþæw ÌaËK
oËk AwoËZ pËg| RwiwZ-xmxgk-kwRwKwk AwlgbkËbk oŠ ZøwM KkËZ pËg| ÌbËmk AwBËdk mwnd
KwËti KkËZ pËg| oKl pZøwKwË«k xgPwk KËk ÌbmËK GKxU oÖLy oiÙ¦mwly gwvlwËbËm exkdZ
Kkwk KwËR okKwkËK opËjwMyZw pËg|
bêÔgÙ£wxtZ kwRdyxZ exkpwk
KËk bÔgÙ£wtËdk owËa RxrZ kwRdyxZgybËbk bl ÌaËK Ìgk KËk xbËt GKxU xmqyZ ohø Ggv
ÌbmËeÞxiK kwRdyxZgybËbkËK xgGdxeËK AwgwËkw ÌXËl owxRËt GKxU DÒZ gwvlwËbm Mrwk
lËqø ÌgMi LwËlbw xRtwk ÌdZÙZñwcyd xgGdxe KwR KkËZ ewkËl ptZ gwvlwËbËm xRtw
exkgwËkk dwi oÖdwËik oxpZ Aq×Ò awKËg| xKìç Zw dw pËl ÌKwd GK ewxKþæwd gw
RwiwZ-xmxgk-kwRwKwk-Awl gbk-Awl mwioËbkËK K^wËc gxoËt xRtw exkgwkËK xUxKËt kwLw
jwËgdw| oìæwËdkw iwaw RxrËt cËk ÌgMi xRtwËK AwËkw KZgwk K^wbËZ pËg ÌK RwËd| ZwB oit
awKËZ m£ß pwËZ xgGdxe"k lwMwi ÌUËd ckØd| ZwËkK kpiwdËK ÌbËmk gwBËk ÌkËL erwÂdw
KkËZ xbd| bÔYêyxZgwR Lw¹w iwiÖdËbk KwQ ÌaËK bÔËk ÌkËL bÔËk kwLÖd Ggv oxZøKwËkk
GKRd xmqyZ iwdÖn pËt DVËZ owpwjø KkØd| ËbËmk iwdÖn, Ìbm Awk xexQËt jwËgdw|
kwþæwt AwËëbwld KËk ÌbmËK cµvËok eËa xdËt jwgwk ÌPÄw KkËl ÌbËmk iwdÖn AwgwËkw
AwþæwK×Ër xdËqe KkËg| 1/11 Gk GK SËr xRtw exkgwËk xK Zw«glylw gBËt xbËtxQl Zw
iËd ÌkËL GB Sr jwËZ Awk xRtw exkgwËk dw AwËo ÌoBxbËK iËdwËjwM xbËZ pËg| dZÖgw
gwvlwk iwdÖËnk id ÌaËK xRtw exkgwËkk dwi iÖËQ ÌjËZ AwËkw GKxU 1/11 AwoËZ Ìgmy
Ìbky pËg gËl iËd ptdw| 1/11 Gk Ìj bÙmø GKgwk ÌbËLxQ ÌoB bÙËmøk AwgwËkw eÖdkwgÙx£
NUÖK Zw Awik ÌKD PwBdw|
ËgMi
LwËlbw xRtw, Awedwk xZdxU Rdô ZwxkL awKw oËZñI Awexd gwOwly
RwxZk KlvxKZ GKxU xbËd Awexd AwdËëbk oxpZ Rdôxbd ewld KËk
awËKd| Awedwk AwËmewËm GLËdw LëbKwk ÌbËlwtwk, Awgµwo Gk iZ
ÌPwk gbiwm Qwrw hwl ÌKwd iwdÖn ÌbxLdw| Awedwk oyiwpyd
xiaøwPwk Awk bÔYêyxZ Awedwk ÌQËl Ggv ZwËbk exkgwkËK ZQdQ KËk
xbËtËQ| ÈwcydZwk PxÁm gQËk Awexd xdlêËŒk iZ AwgwËkw GKxU gr
ckËdk xiaøwPwk KËkËQd| Awedwk Awk Awedwk bËlk GB ¢ßiwMZ
xiaøwPwk lÖUwewËUk BxZpwo bÔYêyxZ GKgwk AwedwËK gr KkØd Awk
htwgp Agþÿwt xdËt xMËtxQl jw owkw eÙayxgËZ gogwoKwky
gwOwlykw AgËlwKd KËkËQ| H Agþÿwk AwgwËkw ÌKwd eÖdkwgÙx£ NUÖK
Zw Awikw ÌKD Zw PwBdw| Awikw GKxU oÖëbk gwvlwËbm PwB| Awikw
AwiwËbk eÞRËdôk Rdø oxZøKwËkk ÈwcydZwk BxZpwo ÌkËL ÌjËZ PwB|
BxZpwoËK ÌKwdxbd ewùUwËdw jwtdw| BxZpwoËK owixtK hwËg
xKQÖxbd þÿxMZ KkËlI BxZpwo oit iZ Zwk Awed ixpiwt ÌgxkËt
AwËo| oÖZkwv GLËdw oit AwËQ| oit awKËZ lwMwi ÌUËd ckØd|
xgËmönK
- xdDBtKê ÌaËK|
|
E-mail to a Friend 