hwnw AwËëbwld I iÖx£ßjÖ¦ xdËt RwiwtwËZ Bolwiyk ÌhlxKgwxR

 g b kØ ¥y d D i k

gwvlwËbËm Bolwiy Ìi#lgwby dwËi exkxPZ RwiwtwËZ Bolwiy ovMVd I Gk ÌdZwËbk oËŠ AwfMwxdþæwËdk ZwËlgwd I icøeÞwËPøk Bolwiy Ìi#lgwbyËbk GKUw gr ewaêKø GB Ìj, ÌmwËnw£ßkw ciyêt Ìi#lgwby xpËoËg eÞxZx¢ßtwmyl pËlI Zwkw GKUw bÙs AwbmêMZ xhx£k Iek b^wxrËt AwËQ Ggv GxbK xbËt Zwkw ou„ xKìç gwvlwËbËm RwiwtwËZ Bolwiy Ggv GËbk iËZw ciyêt ovMVd†Ëlwk ÌokKi ÌKwd bÙs Awbmê ÌdB„ ÌNwxnZ Awbmê AgmøB AwËQ, xKìç gwþægZ ÌokKi xKQÖ ÌdB„ Gkw oÖxgcwgwby Ggv Ìo KwkËY GËbk §wkw AËdK xKQÖB oºg Ggv AËdK xKQÖB pËt awËK jwk fËl ÌgwSw jwt Ìj, Gkw oÖxgcwgwby Ggv Aou„ xdËRËbk þñwËaêk KwkËY Gkw Gid og KwR KËk awËK jwk oËŠ GËbk ÌNwxnZ AwbmêMZ AgþÿwËdk oóeKê owiwdø Aagw ÌdB glËlB PËl„

Gkw xiaøwgwby„ GËbk xiaøwgwxbZw I eÞZwkK Pxk¢ Gkw xdËRkwB RdMËYk KwËQ GLd Z×Ël ckËQ hwnw AwËëbwld Ggv GKw£Ëkk iÖx£ßjÖ˦k oit GËbk xdËRËbk hÓxiKw xdËt Ìj eÞPwkYw Gkw ÂkØ KËkËQ Zwk iËcø„ xgntxU PxkË¢k xbK xbËt GZ Kbjê Ìj Gk DËÁL Kkw GK gr owiwxRK I kwRÐdxZK bwxtZò„

dgµB bmËKk eÞaixbËK jLd jÖ¦wekwcy xpËoËg ÌMwlwi AwjËik mwxþæk bwxgËZ Rwpwdwkw BiwËik ÌdZÚËZò AwËëbwld PlxQl, ZLd XwKwk ÌbtwËl ÌbtwËl ÌMwlwi AwjiËK ‘hwnwÐoxdK’ xpËoËg AwLøwxtZ KËk xPKw iwkw pËtxQl„ Ìo oit Awikw Gk xgkØ˦ eÞxZgwb KËk Gk xiaøw Pxk¢ RdMËYk KwËQ Z×Ël cËkxQlwi„ Awikw gËlxQlwi, ÂcÖ BolwËik dwi xdËt GLd xdËRËbk kwRÐdxZKhwËg kqw Kkw oºg dw pItwk KwkËY Zwkw hwnw AwËëbwlËdk iËZw GKxU MYZwxìèK I ciêxdkËeq AwËëbwlËd ZwËbk xdËRËbk oóeKê Rwxpk KËk g^wPwk ÌPÄw KkËQ„
G KwR Zwkw GLd Awgwk dZ×d KËk ÂkØ KËkËQ„ oóeÞxZ Zwkw ‘hwnw AwËëbwlËdk BxZpwo’ dwËi GKxU xhxWI KøwËoU eÞKwm KËkËQ„ GËZ xoxWk KhwËk ÌlLw AwËQ ‘iwZÚhwnw gwvlw hwnw ÌLwbwk Ìokw bwd’„ ogxKQÖ ÌQËr xbËt Gkw GLd iwZÚhwnwËK ÌLwbwk ‘Ìokw bwd’ xpËoËg RdMËYk KwËQ DexþÿZ Kkwk ÌPÄw KkËQ„ GËbk ÌdZwËbk g£ßÚZwt Ggv GËbk oiËMw¢yk ÌlwKËbk ItwËRk iËcø ÌLwbwk ‘Ìokw bwd’ gËl Ìjog xgnËtk DËÁL Kkw pt Zwk oËŠ gwvlw hwnwk ÌKwd oóeKê awËK dw„ Gk ÌKwd DËÁL Kkw pt dw„

jwB ÌpwK, KøwËoUxUËZ hwnw AwËëbwlËdk Iek xKQÖ KawgwZêw awKËlI xgËmnhwËg lqYyt pl RwiwtwËZ Bolwiyk ÌdZw ÌMwlwi AwjËik bÖ’bfw owqwuKwk, jwËZ xZxd xdËRËK hwnw AwËëbwlËdk GKRd ox¢ßt ÌdZw xpËoËg Rwxpk Kkwk ÌPÄw KËkËQd„ GB eÞËPÄw Ìj KZ Aou I pyd Gk GKUw eÞiwY pËâQ, G KøwËoU ÑZxkk oit Zaø opwtZw jwkw KËkËQd ZwËbk iËcø Awiwk dwi DËÁL„ G KwR Kkwk DË¥mø Ìj GB eÞZwkYweÔYê gøwewkxUk eÞwiwYøZw xdxúPZ Kkw GËZ ÌKwd oËëbp ÌdB„ xKìç Awiwk Zaø okgkwp Kkwk xgntxU oÐgêg xiaøw Qwrw Awk xKQÖB dt„ GK g¬× KøwËoUxU ÌbLwk Rdø AwiwËK Ìbtwk AwËM G xgnËt Awxi xKQÖB RwdZwi dw„ hwnw AwËëbwlËd ÌMwlwi AwjËik hÓxiKw oóeËKê eÞPwk KwËR Awxi Zaø xbËt RwiwtwËZ BolwiyËK opwtZw KËkxQ GUw eÞPwk Kkw ÌaËK gr cÙÄZw Awk xK pËZ ewËk? KZLwxd ÑdxZK Ac:eZd NUËl G KwR ÌKwd gøx£ßk eËq oºg, ÌoUw glwB gwÉlø„

Awxi Awiwk hwnw AwËëbwlËdk gBxUk eÞai LË¡ GKgwkB iw¢ ÌMwlwi AwjËik DËÁL KËkxQ„ 1948 owËlk dËh¹k iwËo ewxKþæwËdk eÞcwdiìèy xltwKZ Awly Lwd eÔgê ewxKþæwd ofËk AwËod„ 27 dËh¹k xZxd XwKw xgmðxgbøwlËtk Qw¢Ëbk GK oiwËgËm hwnY Ìbd„ ÌoLwËd XwKw xgmðxgbøwlËtk Qw¢ BDxdtËdk eq ÌaËK ZwËK GKxU iwde¢ xbËt ZwËZ gwvlw hwnwËK ewxKþæwËdk AdøZi kwÄÛhwnw Kkwk bwxg RwdwËdw pt„ G iwde¢xU ewV KËkd BDxdtËdk ZuKwlyd ÌoË¢ßUwxk ÌMwlwi Awji„ AwoËl GxU ewV Kkwk Kaw xQl BDxdtËdk hwBo ÌeÞxoËWëU Akxgëb ÌgwËok„ xKìç xltwKZ AwlyËK hwnw AwËëbwlËdk bwxg ovgxlZ iwde¢ ewV GKRd xpëbÖ Qw¢ËK xbËt KkwËl Zwk iËd xgkÕe eÞxZx¢ßtw pËg Ggv iÖoxli lyM okKwk G xdËt dwdw eÞKwk xgkÕe eÞPwk ÂkØ KkËg­ G AwmvKw ÌaËKB GKRd iÖoliwd Qw¢ xpËoËg ÌoË¢ßUwxk ÌMwlwi AwjiËK ÌoUw ewV KkËZ Ìbtw pËtxQl„ GB pl hwnw AwËëbwlËd ÌMwlwi AwjËik ‘xgkwU’ hÓxiKw„

jwB ÌpwK, G xgntxU Awxi Awiwk hwnw AwËëbwlËdk Iek ÌlLw gBxUËZ þñwhwxgKhwËgB DËÁL KËkxQ„ gBxU ÌaËK Adøwdø ZËaøk iËZw G ZaøI Ìj ÌKwd ÌlwK gøgpwk KkËZ ewËk„ xKìç Zwk Aaê GB dt Ìj, Awxi ÌMwlwi AwjiËK hwnw AwËëbwlËdk GKRd dwtK xpËoËg DexþÿZ Kkwk Rdø RwiwtwËZ Bolwiyk GB eÞZwkYweÔYê eÞËPÄwk ÌqË¢ ÌKwd Zaø opwtZw eÞbwd KËkxQ„ iwdÖn xpËoËg GËbk Pxk¢ KZ KlÖxnZ­ GB eÞZwkYw Zwk GK eÞwiwYø bÙÄwìæ„

G ÌZw ÌMl xgntxUk GKxU xbK„ Gk AdøxbK pl, ipwiwdø ÌMwlwi Awji owËpg hwnw AwËëbwlËd gykZòeÔYê I dwtËKwxPZ hÓxiKw ewld Kkw oË£òI ZwËZ xdËRk GB AvmMÞpYËK oÖxgcwgwby KwkËY AþñyKwk KkËZI x§cwËgwc KËkdxd„ AwR dt, ewxKþæwxd AwiËl 1970 owËlk RÖd iwËo, exúPi ewxKþæwËdk Â~×k mpËk GK g£ßÚZw eÞoËŠ GB RwiwtwZ ÌdZw ‘ÌLwbwk Ìokw bwd’ gwvlw hwnw I hwnw AwËëbwlËdk xgËkwxcZw KkËZ xMËt gËld, 1952 owËlk hwnw AwËëbwld GK iwkwZôK kwRÐdxZK h×l Ggv xZxd xdËR GB AwËëbwlËdk oËŠ RxrZ awKwk Rdø bÖ:xLZ„ ÌMwlwi Awji hwnw AwËëbwlËdk xgkØ˦ xgËnwbMwk KkËZ xMËt gËld, DbêÖ pËâQ Gid GKUw hwnw jwk iwcøËi Bolwiy xmqwk DejÖ£ß eÞPwk I eÞowk oºg„ KwkY ‘DbêÖ ewK-hwkZyt DeipwËbËmk iÖoliwdËbk owcwkY hwnw Ggv GËZ ZwËbk owvÆÚxZK I ciyêt oóeb ovkxqZ kËtËQ„’ xdËRk ¸wìæ hÓxiKw oóeËKê ÌLËbwx£ß KkËZ xMËt ÌMwlwi Awji AwkI gËld, gwvlw hwnw AwËëbwld ewxKþæwd eÞxZÅwk bÙxÄËKwY ÌaËK ÌiwËUB oxVK KwR ptxd„ (ÑbxdK AwRwb, 20 RÖd, 1970) Â~×Ëk Ìbtw ÌMwlwi AwjËik GB g£ßÚZw ex¢Kwt eÞKwËmk ek Awxi Awiwk oóewxbZ ow®wxpK ‘MYmx£ß’ ex¢Kwt Gk Iek xlËLxQlwi„ (21.6.1970) ÌMwlwi Awji Gog Kaw glxQËld Gid GK oiËt jwk AËdK AwËM hwnw AwËëbwlËdk bwxg AdÖjwty 1956 owËlk ewxKþæwd ovxgcwËd gwvlw AdøZi kwÄÛhwnw xpËoËg þñyKÚZ pËtxQl„

ÌbLw jwËâQ, RwiwtwZ ÌdZw ÌMwlwi Awji owËpËgk KawgwZêwk Ìhx¿gwxR I ÑdxZK Ac:eZËdk Z×ldw ÌdB„ hwnw AwËëbwlËd Zwk AvmMÞpËYk Kwxpdy, Zwkek 1970 owËl ZwËZ AvmMÞpËY bÖ:L eÞKwm I hwnw AwËëbwldËK ÌgxVK KwR xpËoËg AwLøwxtZ Kkw, 1992 owËl xdËRËK ‘hwnwÐoxdK’ xpËoËg eÞPwk Kkw Ggv GLd Awgwk gwvlw hwnwËK ‘ÌLwbwk Ìokw bwd’ xpËoËg ÌM#kgwxìñZ Kkwk Rdø xiaøwt exkeÔYê KøwËoU Ìgk Kkw­ ogB pl RwiwtwËZ Bolwiyk RwbÖk ÌLlw„ Gk oËŠ Ìj eÞKÚZ Bolwiy ÑdxZKZwk ÌKwd oóeKê ÌdB GKaw glwB gwÉlø„

ÂcÖ hwnw AwËëbwldB dt, 1971 owËlk iÖx£ßjÖ¦ xdËtI RwiwtwËZ Bolwiy GLd GKUw RwbÖk ÌLlw ÌbLwËâQ„ 1971 owËl Zwkw þñwcydZw jÖ˦k oóeÔYê xgËkwxcZw KËk ewxKþæwd owixkK gwxpdyk oËŠ dwdw P¢ßwËìæ xl® xQl„ Zwkw owixkK gwxpdyk opwtK mx£ß xpËoËg Gid x¢ßxidwl KwR ÌdB jw KËkxd, xWËo¹k iwËo Zwkw GËbËmk AËdK †Yy gÖx¦RygyËK xdiêihwËg pZøw KËkxQl„ Ìo oiËt GËbk AeKyxZê I MYm¢ØZwk Ìmn ÌdB„ AaP GkwB GLd iwËV ÌdËiËQ xdËRËbk GKw£Ëkk þñwcydZw jÖ˦k ÑoxdK xpËoËg eÞiwY Kkwk Rdø„ G DË¥Ëmø Gkw xKQÖovLøK ÌgBiwdËK xbËt MVd KËkËQ GK iÖx£ßËjw¦w ovob„

GB ovxq® ÌlLw Ìmn Kkwk AwËM GUw AgmøB glw bkKwk, RwiwtwËZ Bolwiy GLd ‘xg¦ Bolwiy lwBËdk’ gwBËk GËo hwnw AwËëbwld I þñwcydZw AwËëbwlËd xdËRËbk hÓxiKw eÞiwY Kkwk ÌPÄwk iÔl KwkY, Bolwi xbËt GLd Awk ZwËbk gr Ìgxm oÖxgcw pËâQ dw„ GRdø G ÌbËmk eÞMxZmyl I MYZwxìèK AwËëbwlËdk oËŠ xdËRËbk oóeKê, xiaøwk xhx£ËZ pËlI eÞPwk KËk, Gkw xdËRËbk ewËtk xdËP iwxU ÌL^wRwk ÌPÄw KkËQ„ xKìç Ìj iwxU ZwËbk ewËtk Zlwt ÌdB, ÌoUw ÌL^wR KËk ÌKwd lwh ÌdB„ RwiwtwËZ Bolwiyk iËZw eÞxZx¢ßtwmyl ciyêt kwRÐdxZK bËlk hxgnøu gwvlwËbËm AËdK AwËMB HxZpwxoKhwËg xdcêwxkZ pËt ÌMËQ„

 g b kØ ¥y d D i k : KlwxiÄ