ÌmL pwxodw xK Aweo KËk KwkwiÖ£ß pËtËQd?

 AwgbÖl Mwfzfwk ÌP#cÖky

†RËg gwvlwËbËmk gwRwk hËk ÌMËQ„ MwËŠt DeZøKw ÌaËK gÉ bÔËk Bvxlm PøwËdlxgËc#Z Ìj BvløwË« gwo Kxk, ÌoLwËdI GB †RËgk ÌXD GËo Ìe^#ËQËQ„ kwZxgkwËZ ÌUxlËfwËdk SvKwk ÂdËlB iËd pt, GLdB exkxPZ Aagw AexkxPZ KËŸ GKxU eÞmí Ìmwdw jwËg, ‘ÌmL pwxodw xK gZêiwd okKwËkk oËŠ Aweo KËk xgËbËm PËl GËoËQd? Zw dw pËl xZxd ÌKwd Kaw glËQd dw ÌKd? xZxd ÌZw Kaw dw glwk iwdÖn dd„’

‘Kwbx¹dyËK ixktw eÞiwY KxkËZ pBtwxQl xZxd iËkd dwB„’ okKwËkk oËŠ ÌmL pwxodwk Aweoov¢ßwìæ xbgwkwx¢RÖËr GB eÞËmík ek eÞmí ÂËd iËd pt, ÌmL pwxodwËKI oºgZ AoÖþÿ Agþÿwt xgËbËm gËo Awgwk kwRÐdxZK dwdw ckËdk Kaw gËl Ìbm-xgËbËm xgZËKêk AdwgmøK Sr Z×Ël eÞiwY KkËZ pËg Ìj, xZxd Aweo KËkdxd„ Zw dw pËl †RgxeÞt ÉRÖËM gwOwxl oìçÄ pËg dw Ggv XwKwk Ìjog ex¢Kwk eÞcwd gøgow plÖb owvgwxbKZw, ZwËbk gøgowI kikiw awKËg dw„

ÌmL pwxodw Kwkwgxëb awKwKwËl Zwk eÖkËdw AoÖL†Ëlw (KwËd ÌMÞËdW pwilwk RLi, ÌPwËLk M­ÖËKwiw BZøwxb) Ìj †kØZk pËt IËV Zw ogêRdxgxbZ gøwewk„ fËl ÂcÖ Zwk bl dt, ÌbËmk AxcKwvm iwdÖnB bwxg Z×ËlxQl, ZwËK xd:mZê iÖx£ß Ìbtw ÌpwK„ G bwxgxU LwËlbweìÿy xgGdxeI Z×ËlxQl„ mZêwcyËd iÖx£ß ÌeËZ pËl ÌmL pwxodw gÉ AwËM iÖx£ß ÌeËZ ewkËZd„ GidxK Zwk ÌRËl jwItwkI eÞËtwRd pËZw dw„

GMwËkw RwdÖtwxkk eUexkgZêËdk ek iwPê (2007) iwËok xbËK pwxodw jLd xgËbËm jwd, ZLdB ZwËK xgËbËm AgþÿwËdk Rdø gZêiwd okKwk KËVwk Pwe oÙxÄ KËkxQl Ggv xZxd jwËZ ÌbËm dw ÌfËkd ÌoRdø Zwk xgkØ˦ dwdw iwilw bwËtk Kkw QwrwI ÌMÞfZwxk eËkwtwdw­ GidxK ÉxltwI Rwxk Kkw pËtxQl„ ZwkekI jLd ÌbLw ÌMl ZwËK ht ÌbLwËdw jwËâQ dw Ggv xZxd ÌbËm xfËk Zwk xgkØ˦ AwdyZ owRwËdw iwilw†Ëlw ÌiwKwËglw KkËZ Pwd, ZLd xgËbmy GtwklwBËëok KwËQ okKwxk xdËbêm ewVwËdw pËtxQl, pwxodwk KwËQ ÌbËm Ìfkwk xUxKU Ìjd xgx¢ß Kkw dw pt„ GKxU xgËbmy GtwklwBëo G xdËbêm ÌiËd xdËtxQl„

Gog dwUËKk Kaw ÌbËmk iwdÖËnk hwËlwhwËg Rwdw„ Zwkek pwxodw Ìj Aweo KËk ÌbËm ÌfËkdxd, gkv xgÛËUd, fÝwëo, oÖBËWd, Rwiêwxdop BDËkweyt Ìbm†Ëlwk eÞP¡ KÓUÐdxZK PwËek iÖËL gwvlwËbËmk DeËbÄw okKwk ZwËK ÌbËm Ìfkwk AdÖixZ xbËZ gwcø pËtxQl, Ìo KawI GLd ogêRdxgxbZ„ oÖZkwv byNê GMwËkw iwo ek pwxodwk owóeÞxZK RwxiËd iÖx£ßk gøwewËkI Zwk †kØZk AoÖþÿZw Ggv Ìo KwkËY ZwËK xgËbËm DdíZ xPxKuowk oÖËjwMbwËdk Rdø exúPiw Ìbm†Ëlwk eÞgl KÓUÐdxZK Pwe I ÌbËm Zwk iÖx£ßk bwxgËZ AwËëbwld MËr IVwk oºwgdw Ìj KwR xbËtËQ Zw ÌZw þeÄhwËgB ÌgwSw jwt„ ZwpËl Rdbwxg Ggv xgËbmy KÓUÐdxZK PwËek iÖËLB iÔlZ pwxodw iÖx£ß ewItwk ekI xZxd okKwËkk oËŠ ÌMwed Aweo KËk ÌRl ÌaËK ÌgxkËtËQd gËl †RËgk DB«xil oËRwËk ÌNwkwËdw pËâQ ÌKd?

GKU× lqø KkËlB ÌbLw jwËg, pwxodwk xgkØ˦ Ìj †Rg QrwËdw pËâQ Zwk iÔl Duo bÖxU„ GK, plÖb owvgwxbKZwk KwMR†Ëlw, jwk iËcø ÌKwd ÌKwd KwMR Awgwk xgËmn ipËlk eÙÅËewnKZwcdø„ IB ipËlk pËt ÌbËmk iwdÖnËK xg¸wìæ Kkwk Rdø Zwkw dwdw ÌK#mËl xWRBdfkËimd Qrwt„ bÖB, xgGdxe-RwiwtwZ xmxgk„ ZwËbk qiZwP×øZ Ìd¢yËK Awgwk ‘Aweopyd Ìd¢y’ eÞiwY KËk e^wP gQËkk Aemwod, bÖdyêxZ I oìèwËok KlvK ÌaËK iÖ£ß KkËZ pËg, GB lËqø pwxodwËK Aweoeìÿy Ìd¢y eÞiwËYk GB ÌPÄw„ G gøwewËk AwItwiy lyËMk xQtwxm owËlk h×lxU ZwËbk pwËZ eÞPwkYwk GKiw¢ Aþè„ bÖ’xbd AwËM jwkw pwxodwk iÖx£ß bwxg KËkËQd, GLd pwxodw iÖ£ß pËZB ZwËbk KËŸ Adø oÖk„

NwZK RwiwtwZËK ÌKwËl xdËt qiZwt gËo 2001 ÌaËK 2006 owl ejêìæ ÌgMi LwËbw xRtw ÌbËm AemwoËdk Ìj htwgp exkxþÿxZ oÙxÄ KËkxQËld Ggv ÌbËm Zwk †Yck eÖ¢ I eÖË¢k Pøwlw-PwiÖ¡wËbk bÖdyêxZ I ¢wËok kwRZò eÞxZÅw KkËZ xbËtxQËld, ZwËZ AZyËZk AËdK ÑþñkwPwky mwoËKk iËZw ZwkI kwRdyxZ ÌaËK KlvËKk Wwxl iwawt xdËt xgbwt Ìdtwk Kaw xQl„ xKìç xgbwt Ìdtwk exkgËZê Zwk Ìj GLd Awgwk owkhwBh Kkwk lqY ÌbLw xbËtËQ, ÌoRdø ÌmL pwxodw I AwItwiy lyËMk KwËQ Zwk xPkKÚZš awKw DxPZ xQl„ xKìç KÚZš awKwk exkgËZê xZxd Awgwk Zwk eÔgêþñhwËg xfËk ÌMËQd„

11 RwdÖtwxkk eUexkgZêËdk ek ÌmL pwxodw jxb iwBdwo U× xaËtwxk ofl Kkwk KwËR gZêiwd okKwkËK opwtZw xbËZ kwxR pËt xgËbËm PËl ÌjËZd, ZwpËl LwËlbw xRtwËKI AwR bÖB †Yck eÖ¢ËK ÌbËm ÌRËl ÌkËLB Ìo#xb AwkËg PËl xMËt xktwËb ewxKþæwËdk dItwR mxkËfk exkZø£ß gwxrxUËZ Ìo#xb kwRexkgwËkk MlMÞp pËt gwo KkËZ pËZw„ gþçZ MZ gQk iwPê-GxeÞl iwËo ÌoB gøgþÿwB pËt xMËtxQl Ggv LwËlbw xRtwËK þñËbm ZøwËM †WgwB RwdwËZ XwKw xgiwdgëbËk owvgwxbKkw KËtK bfw KøwËikw pwËZ AËeqw KËkËQd„ Aweopyd Ìd¢y ÂcÖ Aweo Kkw dt, xZxd D£kewrwk xKõËKk KwËQ GLd exkZø£ß pËtËQd ÌRËd ZwËbk BâQwk KwËQ AwZôoieêYI KËkxQËld„ ZwËK ZLd ÌRËl dw Ìdtw oË£òI bËlk ÌKwd ÌdZwKiyêB Zwk KwËQ h×ËlI ÌjËZd dw„ ZwËbk xhr RËi DËVxQl ovÆwkeìÿy Aagw okKwkeìÿy iwdíwd hÓ^Btwk gwxrk oÖoxŒZ ÑgVKLwdwt„ xdgêwPd KximdI LwËlbweìÿyËbk AwËlwPdwt WwKËZ kwxR xQl dw„

ÌmL pwxodwk owpoy Ggv Aweopyd hÓxiKwk Rdø GgwkI Ìg^ËP jwd ÌgMi LwËlbw„ Awxi AwËMI AwËkK xdgˬ xlËLxQ AwItwiy lyM eÞËZøKxU AwËëbwlËdk, ovMÞwËik gyR ÌgwËd, xKìç Zwk fol Lwt cÔZê xgGdxe„ GgwkI Zwk Adøaw pËâQ dw„ ÌmL pwxodw bÙsZwk oËŠ Ìbm ZøwËM AoóixZ RwdwËZB LwËlbw xRtwk Kewl LÖËl ÌMl„ xZxd ÌZw Ìg^wPKwg^ÖPxK Ìg^Ëc ÌbmZøwËM eÞþçZB xQËld„ xKìç pwxodwk AxQlwt ÌbËm awKwk gwtdw ckwk oÖËjwM ÌeËld„ MYoixaêZ bl AwItwiy lyM hwOwk gøwewËk okKwk gøaê pItwt ZwkI ÌgxdxfU ÌeËld LwËlbw xRtw„ qiZwoydkw ÌmL pwxodwk ÌdZÚËZò HKøg¦ AwItwiy lyËMk WwËK AwËëbwlËdk hËt ÌoB AwËëbwld xgGdxe-RwiwtwZ §wkw AZyËZk iËZw ÌiwKwËglw Kkwk lËqø xgGdxeËK Awgwk LwËlbw xRtwk ÌdZÚËZò ÌRwrw lwMwËld„ iwdíwd hÓ^BtwËbk KewËl NUl Kwkgwlw Kwxpdyk x§PwxkYy iwtiÖdwk exkYxZ„

GLd ÌmL pwxodwk AoÖþÿZwRxdZ iÖx£ßËKI LwËlbw xRtw Zwk kwRÐdxZK I ewxkgwxkK fwtbw ÌlwUwk KwËR gøgpwk KkËZ DËVeËr ÌlËMËQd„ GKxbËK AZøìæ PZ×k Kwtbwt ÌbËmk iwdÖnËK RwdwËâQd, xZxd xPxKuowk Rdø xgËbËm ÌjËZ Pwd dw (Zwk †kØZk AoÖLxU xK Ìj xZxd xgËbËm jwËgd?) AdøxbËK Zwk iwDaxeo ÌbËlwtwk ÌpwËoËdk iwcøËi ÌmL pwxodwk iÖx£ßËK ARÖpwZ xpËoËg Lwrw KËk xdËRk iÖx£ß Ggv Zwk bÖB eÖ¢ kËZík iÖx£ß I xgËbËm xPxKuowk Rdø ewVwËdwk bwxg RwdwËâQd„ DË¥mø pwxoËlk lËqø KLdI eÞKwËmø Ggv KLdI eËkwËq ÌmL pwxodw okKwËkk oËŠ Aweo KËk xgËbËm ÌMËQd gËl AdgkZ eÞPwk Kkw pËâQ„ pwxodwk †kØZk ÌkwËMk KawxU ÌK#mËl ÌPËe jwItw pËâQ„ Zwk iÖx£ßk ÌeQËd Awol KwkYxU Pwew xbËt Zwk kwRÐdxZK Ì¢ßxWxgxlxU cµvo Kkw Ggv xdËRk pwkwËdw Ì¢ßxWxgxlxU xfxkËt Awdwk lËqø PlËQ †Rg eÞPwk„ Ìmwdw jwËâQ, xgGdxe Ìd¢y Ggv Zwk bÖB eÖ¢ËK iÖx£ßbwËdk ÌeÞwËoo ÂkØ pËt ÌMËQ„ Gkek ÌbËmk kwRÐdxZK bÙmøeU Awgwk Ìj ewùUwËg ZwËZ oËëbp ÌdB„ oeÖ¢ LwËlbw xRtw iÖ£ß pËlB xgGdxe-RwiwtwZ xiËl Aweopyd Ìd¢y Ggv Zwk bÖB gykeÖ¢ËK NUw KËk ovgcêdw Ìbtw pËg„ okKwËkk oËŠ Aweo Ggv ZwËbk lqø owcËd owpwjøbwËd hÓxiKw MÞpËYk AŠyKwk Kkwt Ìj ZwËbk iÖx£ß Ìbtw pËtËQ G Kaw AwrwËl Pwew xbËt iwZw-eÖ¢Ëbk jÖ¦RËtk iËZw ovgcêdw Ìbtw pËg Ggv bÖB eÖ¢ xPxKuowk dwËi xKQÖxbËdk Rdø xgËbËm ÌMËlI iwZw ÌbËm ÌaËK jwItwk gøgþÿw iøwËdR KËk ÌflËgd„

ipwgyk ZwËkK iÖ£ß pItwt owkwËbËm Zwk omþè KøwWwk gwxpdy, jwkw GZxbd ewgêZø iÖxnËKk iËZw AwZôËMwed KËk xQl, Zwkw Awgwk iwËV dwiËg Ggv Zuek pËg„ jxb xWËo¹k iwËok xdgêwPd AdÖÅwd xVK awËK ZwpËl AwMwiy KËtK iwËo GB KøwWwk gwxpdy AwItwiy lyM I ÌP#¥ bËlk Rdø iwËV Ky exkxþÿxZ oÙxÄ KkËg Zw pt ÌZw AwItwiy lyM gw ÌP#¥ bËlk ÌdZwkw GLd AdÖiwd KkËZI ewkËQd dw„ jxb AwItwiy lyËMk ÌdZwKiyêkw ÌoB †¡wxi (eÖxlm I xdkwe£wKiyêkw ZLd xdxû¢ßt bmêËKk hÓxiKw MÞpY KkËg) ÌiwKwËglw Kkwk Rdø xdkþèhwËgI GËMwt ZwpËl 2006 owËlk 28 A˃wgËkk Kwtbwt eÞPwk PwlwËdw pËg­ AwItwiy lyM Awgwk oìèwo I AkwRKZw oÙxÄ KËk xdgêwPËd Rty pËZ Pwt„ ÌP#¥ bËlk K^wËc Ìbwn PwewËdwk Rdø Kwtbw KËk Qxg ÌZwlw pËg Ggv Zw gwkgwk xUxh ovgwb xPË¢ ÌbLwËdw pËg„ Ìjid 11 RwdÖtwxkk Ìj#x£ßKZw ÌgwSwËdwk Rdø gZêiwËdI okKwk 28 A˃wgËkk Kwtbw KËk ÌZwlw Qxg†Ëlw xUxh, ÌkxWI I ovgwbeË¢ gwkgwk eÞPwk KkËQ„

GidI pËZ ewËk, xgGdxe-RwiwtwZ §wkw ÌbËm AkwRKZw oÙxÄ KËk ÌoB Ìbwn ÌbËmk ÌMwUw MYZwxìèK kwRdyxZk Iek PwxeËt xbËt xdgêwPd Awgwk þÿxMZ pËt ÌjËZ ewËk„ Awk Zw jxb pt ZwpËl AwËkKxU Z£òwgcwtK okKwk MVËdk §wkw RdiËd oËëbp I Ìqwh oÙxÄ pËZ dw xbËt GKxU ZawKxaZ RwZyt okKwk MVËdk DËbøwM Ìdtw pËZ ewËk„ G gøwewËk W. Kwiwl ÌpwËoËdk iËZw ovxgcwd xgËmnËšk(?) §wkw ÑZxk fiÖêlw ÌZw AwËQB„ AwËMB gËl kwxL, ÌbËmk hxgnøu kwRÐdxZK xodwxkI oóeËKê G†Ëlw Awiwk cwkYw„ ÌKwd ÌeÞxWKmd dt„ G xodwxkI jwËZ ÌbËm KLdI ÌbLw dw Ìbt Zw Awiwk xdËRkI GKwìæ Kwidw„ xKìç ÌbËm Itwd-BËlËhËdk iËZw PwZ×jêeÔYê Ìj ÌKwd eUexkgZêËdk AwmvKw oóeËKê ÌbËmk MYZwxìèK xmxgËkk oZKê I oRwM awKw DxPZ gËl iËd Kxk„ dBËl exkxþÿxZ Zwkw owiwl xbËZ AwgwkI gøaê pËgd„ ZwËbk GB ÌhËg oZKê awKw DxPZ, pwxodw Aweo KËk iÖ£ß pËtËQd­ G eÞPwkYwxU ÌbËmk AÂh MYxgËkwcy mx£ßk GKxU AÂh exkKùedw gwþægwtËdk ÌK#mËlk Avm pËZ ewËk„ AËdK owcwkY iwdÖËnk iËdI eÞmíxU PwZ×Ëjêk oËŠ X×xKËt Ìbtw pËtËQ Ggv ZwkwI eÞmíxU xdËt hwgËQd„ ZwËbk id ÌaËK GB oËëbp bÔk Kkw eÞËtwRd„ AwItwiy lyËMk ÌdZwKiyêËbk DxPZ, Zwkw xdËRkwI Ìjd GB oËëbËp dw ÌhwËMd Ggv owcwkY iwdÖËnk iËdI GB oËëbp X×KËZ dw Ìbd„

Aweo Ggv AwZôoieêY GK Kaw dt„ Awk ÌmL pwxodw AËdK h×l¸wxìæ KËk awKËZ ewËkd, xKìç AÂh mx£ßk PwËek KwËQ iwaw ÌdwtwËgd gw AwZôoieêY KkËgd ÌZid cwZ×ËZ ÑZxk Ìd¢y dd„ Zwk eÞiwY xZxd MZ eÞwt xZd bmK cËk xbËtËQd„ ZwËK oËëbp Kkwk ÌKwd KwkY ÌdB„ Awk blËK gwb xbËt ÌRËl gËo GKKhwËg ÌKwd Aweo xZxd KËkdxd Ggv KkËgd dw„ jxb MYZìèËK Zwk þñwhwxgK eÞx¢ßtwt xfËk AwoËZ xbËZ okKwk kwxR pt Aaêwu okKwkB Aweo KkËZ kwxR pt, ZwpËl ÌbËmk gÙp£k þñwËaê GKxU oóiwdRdK AweËo ÌjËZ gwcw ÌKwawt? xKìç ÌoB AweoI pwxodw ÌRËlk gwBËk GËo iÖ£ß iwdÖn xpËoËg KkËZ ewËkd„ ÌRËl gËo KkËZ ewËkd dw Ggv Zwk oËŠ Kaw gËl Awiwk xgmðwo RËìôËQ xZxd Zw KËkdxd„ Awk gŠg¬×k ÌiËt pËt AwZôoieêËYk ÌKwd eÞmíB IËV dw„ GB AwZôoieêY ÌZw LwËlbw xRtw AwËMB KËk gËo AwËQd„ xKìç Zw Pwew Ìbtwk Rdø ÌRËlk gwBËk Zwk iwDaxeoËbk §wkw gr gr Kaw glwËâQd„

pwxodw Ìj okKwËkk oËŠ Aweo gw ÌMwed P×x£ß KËkËQd, Zwk GKUw gr eÞiwY dwxK xZxd xgËbËm xMËt ÌKwd Kaw glËQd dw, GUwB pËâQ GLdKwk gr eÞPwk„ pwxodwk bÖhêwMø xZxd Kaw glËl xgeb, dw glËlI xgeb„ xZxd jxb Kaw gËld, ZLd Zwk bËlk ÌhZk ÌaËKI Kaw IËV, Ìd¢y gr Ìgxm Kaw gËl AwiwËbk xgeËb ÌfËld„ Awgwk GLd xZxd Kaw gËld dw, ZwËZI Ìbwn„ ZwkI Aaê ÌL^wRw pËâQ„

AwiwËK AwItwiy lyM ÌeÞxoxWtwËik GK eÞgyY oboø Itwd-BËlËhËdk KËtK iwo ekB gËlxQËld, ‘Ìd¢y gr Ìgxm Kaw gËl xdËR xgeËb eËrd Ggv AwiwËbkI xgeËb ÌfËld„ xZxd iwPê iwËo (2006) xgËbËm xMËt jxb DeËbÄw okKwËkk xgkØ˦ KawgwZêw dw glËZd, ZwpËl okKwk AoìçÄ pËZw dw Ggv Awikw xgeËb erZwi dw„’ Zwk jÖx£ß ZLd ÌiËd xdËtxQlwi„ GLd ÌoB GKB pwxodw jLd AoÖþÿ Agþÿwt xgËbËm ÌMËQd, ZLd Zwk xgkØ˦ eÞPwkYw PwlwËdw pËâQ, okKwËkk oËŠ P×x£ß Kkwt xZxd Kaw glËZ ewkËQd dw„
eÞai Kaw, pwxodw GLd AoÖþÿ„ xPxKuoKËbk DeËbm xZxd Ìjd Ki Kaw gËld„ DË£Rdw oÙxÄ pt Gid Kaw ÌZw glËgdB dw„ x§ZytZ, xZxd GLd iÖ£ß iwdÖn dd„ RwxiËd i֣߄ G Agþÿwt Rwxid lwËhk xKQÖ eÞPxlZ xdti ZwËK ÌiËd PlËZ pËg„ oÖZkwv G Agþÿwt Zwk AËpZ×K ÌKwd Kaw glw DxPZ xK? blËK Ìj xdËbêm bwËdk xZxd ÌZw Zw bËlk pwBKiw«ËK xbËâQdB„ xgËbËm bËlk ÌdZwKiyêËbk owqwu bwdI KËkËQd„ GkekI xZxd okKwËkk oËŠ Aweo KËkdxd G Kaw eÞiwY Kkwk Rdø xK ZwËK LwËlbw xRtwk iËZw AdwgmøK ZRêd-MRêd KkËZ pËg? mÔdøK׺ Ìgxm gwËR„ LwËlbw ZwB Aowk MRêËdk kwRdyxZ KkËQd„

pwxodw xPxKuow ÌmËn xo¦wìæ ÌdËgd, AwMwiy xWËo¹Ëk okKwk jxb ZwËbk eÞxZmÞØZ Agwc I oÖÅ× xdgêwPd dw KËk gw xdgêwPd gwdPwËlk ZuekZw Pwlwt, ZwpËl xZxd Ggv Zwk bl Ky KkËgd? oËëbp ÌdB, ZwËK ZLd AwËëbwlËdk iwËVB ÌbLw jwËg„ AwËëbwlËdk §wkw oixaêZ AweoB pËâQ oóiwdRdK Aweo„ Awk ÌRËl gËo ÌMwed Aweo AwbËeB Aweo dt, gkv AwZôoieêY„ ÌoB AwZôoieêËYk bxlËl ÌmL pwxodw KLdI oB xbËZ ewËkd dw„ †Rg eÞPwkKwkykw G oóeËKê oËëbp oÙxÄ KkËZ ewËkd, xKìç ÌKwdxbd ZwËK oZø gËl eÞiwY KkËZ ewkËgd dw„ pwxodw jxb AwZôoieêËYk kwRdyxZ KËkd, ZwpËl Zwk xgkØ˦ ogwk AwËM AwxiB Kli ckg„

ÌlLK, owvgwxbK I KlwxiÄ - l«d eÞgwoy