Aw’lyM xK Awgwk pwxkxKxk Kkwk xo¦wìæ xdËZ Pwt?

 AwgbÖl Mwfzfwk ÌP#cÖky

¢ßgwk owZwËm RÖd„ l«Ëdk oit Ìmn xgKwl„ XwKwk GKxU xUxh PøwËdËlk LgËk AwItwiy lyËMk hwkeÞw® ohwexZ xRl­Ök kpiwËdk KŸþñk Âdlwi„ xZxd 4 xoxU KËeêwËkmd I 9 Ìe#kohw xdgêwPËd Zwk bËlk ÌjwM Ìbtwk xo¦wËìæk Kaw glËld„ oËŠ GKxU xKìç AwËQ„ xZxd glËld, Zwkw Pwd xdgêwPËdk AwËM RkØxk AwBd eÞZøwpwk„ ÌmL pwxodwk þÿwty iÖx£ß Ggv xoxU I Ìe#kohwk xdgêwPËdk iËdwdtde¢ RiwbwËdk oit gwrwËdw Ggv RwZyt xdgêwPËdk Zfxol ÌNwnYw Kkw ÌpwK„ Zwk g£ßgøxU Awiwk KwËQ þeÄ pl dw„ xoxU KËeêwËkmd I Ìe#kohw xdgêwPËdk AwËM ZËg lwxMËt RkØxk Agþÿw eÞZøwpwk I ÌmL pwxodwk þÿwty iÖx£ß bwxg Kkwk iËcø bËlk eÞwËtwxkxU ÌKwdxU xRl­Ök kpiwËdk g£ßgø ÌaËK Zw Awxi eÞaËi gÖSËZ ewxkxd„

Awiwk iËd c^wcw ÌlËMxQl GB ÌhËg, AwItwiy lyM xK glËQ, Zwkw RkØxk Agþÿw eÞZøwpwk I ÌmL pwxodwk þÿwty iÖx£ß Qwrw þÿwdyt ejêwËtk xdgêwPËd jwËg dw, dw GB Kaw glËQ, xdgêwPËd AvmMÞpËYk xo¦wìæ Zwkw xdËld„ ZËg ÌoB oËŠ okKwËkk KwËQ Awgbwk kBl, Zwkw Ìjd xdgêwPËdk AwËM RkØxk Agþÿw Z×Ël Ìdd, ÌmL pwxodwËK þÿwtyhwËg iÖx£ß Ìbd Ggv þÿwdyt ejêwËtk xdgêwPËd iËdwdtde¢ Riw Ìbtwk ZwxkL gwrwd BZøwxb BZøwxb„ bwxg I AwgbwËkk iËcø ewaêKø AwËQ„ bwxg pl, jw iwdw dw pËl GK eq Aek eqËK Qwr Ìbt dw„ Awk Awgbwk pl, jw iwdw dw pËlI GK eq Aek eËqk KwËQ dZRwdÖ awKËg„

xoxU I Ìe#kohw xdgêwPd oóeËKê AwItwiy lyM okKwËkk KwËQ Ìmn ejêìæ dZRwdÖ pËtËQ xKdw Zw Awiwk KwËQ eÞaËi þeÄ dw pItwt l«Ëdk GK eÞgyY AwItwiy lyM ÌdZwk KwËQ RwdËZ PwBlwi, gÙpþexZ I ¢ßgwk (26 I 27 RÖd) bÖ’xbdgøwey XwKwt AwItwiy lyËMk ItwxKêv KxixUk ohwt Ìj xo¦wìæxU pËtËQ Zwk iwËd-iZlg xK? RkØxk Agþÿw eÞZøwpÕZ dw pËlI xK AwItwiy lyM xdgêwPËd jwËg? AwItwiy lyËMk bwxg xQl okKwkËK AwËM RwZyt xdgêwPd KkËZ pËg„ Zwk AwËM þÿwdyt okKwk†Ëlwk xdgêwPd KLËdwB dt„ þÿwdyt þñwt£mwxoZ ovþÿw†Ëlwk xdgêwPd Kkwk ÌKwd GLxZtwkI gZêiwd okKwËkk ÌdB gËl AwItwiy lyM bwxg KËkËQ„ GLd xK ZwpËl AwItwiy lyM iZ ewËùUËQ?
ÌdZw glËld, xgntUw Awiwk KwËQI eÞaËi þeÄ xQl dw„ GLd XwKwk ÑbxdK†Ëlwk Lgk eËr iËd pËâQ AwItwiy lyM RkØxk Agþÿw gpwl awKw Ggv ÌmL pwxodwËK þÿwtyhwËg iÖx£ß dw Ìbtw oË£òI xoxU I Ìe#kohwk xdgêwPËd jwËg„ Awxi XwKwt ÌKëbÞyt ÌdZwËbk KwkI oËŠ GLdI Kaw glËZ ewxkxd„ ZËg XwKwk KwMËRk Lgk eËr jw gÖSËZ ewkxQ ZwB AwedwËK Rwdwlwi„ Awexd KwMR†Ëlwk GB Lgk eËr ÌbLËZ ewËkd„

ÌdZwk oËŠ Awk Kaw gwrwlwi dw„ ÑbxdK ovgwËbk ¢ßgwËkk (27 RÖd) BëUwkËdU GxWmËd LgkxU ÌbLlwi„ LgËkk xmËkwdwi ÌUýU ÌKo xpËoËg xoxU I Ìe#kohw xdgêwPËd jwËg AwItwiy lyM„ LgËk glw pËtËQ, ‘AwItwiy lyM okKwËkk xdkËeqZwk eÞiwY ewItw Ggv xdgêwPËd iwV ÌQËr dw Ìbtwk RdøB G xdgêwPËd Avm Ìdtwk xo¦wìæ xdËtËQ„ xRl­Ök kpiwd gËld, AwItwiy lyËMk bÖ’xbdgøwey ItwxKêv KxixUk RkØxk ÑgVËK 4 xoxU KËeêwËkmd I 9 Ìe#kohw xdgêwPËd bl AvmMÞpY KkËg xK KkËg dw GB GKUw GËR«w xdËt ÌKëbÞyt ÌdZwkw AwËlwPdw KËkËQd„ AwËlwPdw ÌmËn ogêoóiZhwËg xo¦wìæ Ìdtw pt MYZìè eÞxZÅwk Rdø Ggv mwxìæk Rdø xdgêwPËd jwËâQ AwItwiy lyM„ xZxd gËld, ZËg xdgêwPËdk AwËM RkØxk AwBd eÞZøwpwk, Ìd¢yk þÿwty iÖx£ß, owcwkY xdgêwPËdk Zfxol ÌNwnYw Ggv xoxU I Ìe#k xdgêwPËdk xmxWDl exkgZêd Kkw ÌpwK„’
ÑbxdK ovgwËbk GB LgËkB ÌbLw jwt, RkØxk Agþÿw gpwl awKËlI AwItwiy lyM xoxU I Ìe#kohw xdgêwPËd jwËg„ GB jwItwk eËq jwkw jÖx£ß ÌbxLËtËQd Zwkw ogwB AwËMk ovÆwkeìÿy MÞØËek eÞgyY I dgyd ÌdZw„ Ìjid Awxik ÌpwËod AwiÖ, AwgbÖk kwŒwK, AcøweK AwgÖ owBxtb, Ww. Ìiwþæfw Rwlwl ixpDx¥d eÞiÖL„ AwËM ovÆwkeìÿy MÞØËe awKËlI ÌZwfwËtl AwpËib Ggwk ovÆwkeìÿyËbk oËŠ Mlw xixlËt Kaw gËldxd„ xZxd gËlËQd, RkØxk Agþÿw eÞZøwpwk Qwrw xdgêwPËd jwItwUw oxVK pËg xKdw Zw xPìæw-hwgdw KËk xo¦wìæ Ìdtw DxPZ„ xZxd eÞþæwg xbËtxQËld, 3 RÖlwB okKwËkk oËŠ bËlk Ìj ovlwËek Kaw AwËQ, ÌoB ovlwËek ek xdgêwPd ov¢ßwìæ xo¦wìæ xdËl hwËlw pt„

ixZtw ÌP#cÖky ÌZw þeÄB gËlËQd, ‘Awikw ÌZw RkØxk Agþÿw eÞZøwpwkop 6 bfw bwxg eÞZøwpwk Kxkxd„ ZwpËl Awikw GLd xKhwËg RkØxk Agþÿwk iËcø xdgêwPËd jwxâQ?’ ixZtw bÙshwËg gËlËQd, ‘RkØxk Agþÿwk iËcø þÿwdyt okKwk xdgêwPËd Avm Ìdtw bËlk Rdø Âh fl gËt AwdËg dw„’ GkekI jLd xRl­Ök kpiwd gËld, ‘ÌjËpZ× ÌgxmkhwM ÌdZw xdgêwPËd AvmMÞpËYk eËq iZ xbËtËQd, ÌoËpZ× Awikw G gøwewËk ogêoóiZ xo¦wìæ xdËZ ewxk, ZLd AwgbÖl lxZf xox¥Ky ohwexZk G g£ßËgøk eÞxZgwb RwdwËl xRl­Ök kpiwd (ohwexZ) gËld, ‘G xgnËt Awk ÌKwd AwËlwPdw dt, xo¦wìæ pËt ÌMËQ„’

XwKwk KwMR†Ëlwk Lgk ewV KkËl ÌbLw jwt, ÌmL pwxodwk GKxU Kaw AZøìæ oxVK„ xZxd gËlxQËld, ‘Awxi ÌRËl xMËt bËlk HKø gRwt ÌkËLxQ„’ ÌmL pwxodw Kwkwgxëb pËl ÌbËmk RdiZ ÌjhwËg Zwk eËq NÖËk jwt Ggv bËlk owcwkY ÌdZwKiyêkw Zwk ÌeQËd KwZwkgxëb pËt jwt, ZwËZ bËlk ovÆwkeìÿyËbk eËq bl hwOw gw okKwËkk ovÆwËkk ÌkwWiøwËek Avmybwk pItw oºg ptxd„ ÌjUw oºg pËtxQl xgGdxek iwdíwd hÓ^Btw MÞØËek eËq„ GLd pwxodw owixtKhwËg KwkwiÖ£ß pËt xPxKuowk Rdø xgËbËm ÌjËZB bËlk xghynY P¢ß Awgwk iwawPwrw xbËt DËVËQ xKdw GB oËëbpxU Awiwk iËZw AËdËKk iËdB RwMËZ ewËk„

og gøwewkUwB Awiwk KwËQ kpoøit iËd pt„ Awxi AwItwiy lyËMk xdgêwPËd jwItwk xgËkwcy dB„ xKìç bËlk Ggv ÌbËmk gÙp£k þñwaê I MYZwxìèK hxgnøËZk Kaw xgËgPdwt ÌkËL xdgêwPËd jwItwkI GKUw ZxkKw AwËQ„ ÌoB ZxkKw gw eìÿw gRêd KËk bËlk pwRwk pwRwk owcwkY Kiyê I ÌdZwk GB Ìoxbd gø£ß oxóixlZ iZwiZËK MÞwËpø dw ÌkËL ZwrwÉrw KËk ItwxKêv KxixUk kئ§wk ÑgVËK ‘ÌgxmkhwM ÌdZw iZ xbËtËQd’ GB cÖtw Z×Ël xdgêwPËd jwItwk xo¦wìæ ÌNwnYw KZUw MYZwxìèK Ggv gwþægZwoóiZ Ìo oóeËKê Awiwk oËëbp AwËQ„

Agmø Awiwk oËëbËp AwItwiy lyËMk Ky jwt AwËo? Awxi AwItwiy lyËMk Kiyê dB, ÌdZwI dB„ GKRd ÂhwKwáqy iw¢„ AwItwiy lyËMk Ìj KwR Awiwk hwËlw lwËM Zwk eÞmvow Kxk, Ìj KwR hwËlw lwËM dw Zwk oiwËlwPdw Kxk„ AwItwiy lyM xgeaMwiy pËl ÌbËmk ogêdwm, GRdøB GB blxUËK xdËt AwiwËbk iwawgøaw„ dBËl AwItwiy lyËMk xQtwxmk ebýLld, dgµBËtk bmËK RwiwtwËZk oËŠ owixtK ÌK#mËlk A^wZwZ Kkw xKvgw 2006 owËl AwZôNwZy fËZwtw P×x£ß Kkw xdËt GZ iwaw NwiwËdw AwiwËbk AËdËKkB ÌKwd bkKwk xQl dw„ AwgbÖo owlwi Lwd ÌaËK ÌLwëbKwk ÌiwmZwK Ggv ÌLwëbKwk ÌiwmZwK ÌaËK W. Kwiwl ÌpwËod Ggv gZêiwËdk Awxik ÌpwËod AwiÖ Mv ejêìæ dyxZP×øZ Ggv Wwdeìÿy P¢ß†Ëlwk P¢ßwìæ oóeËKê ÌkwR ÌkwR Kwxl-Kli LkP Kkw AwgmøK pËZw dw„

pVwu Gid xK NUdw NUl jwËZ AwItwiy lyMËK §wkg¦ KËq ItwxKêv KxixUk ÑgVK ÌWËK kwZwkwxZ ÌNwnYw xbËZ pl, Zwkw þÿwdyt okKwk xdgêwPËd jwËâQd? GUw ÌZw ÌKwd blxhx£K xdgêwPd dt„ G xdgêwPd blyt xhx£ËZ pt dw Ggv ÌKwd blB AwdÖÅwxdKhwËg eÞwayê Ìbt dw„ AwItwiy lyM PwBËl Zwk eÞwayêËbk gËl xbËZ ewËk, ÌZwikw gøx£ßMZ ÌjwMøZwt eÞxZ§xë§Zw KËkw xMËt„ Rty pËl glËg, Awikw AwItwiy lyËMk Kiyê, ÌdZw gw oiaêK„ ewxKþæwxd Riwdwt AwBtÖg AwiËl Ìi#xlK MYZËìèk xdgêwPËdI gÉ AwItwiy lyM, døwe eÞwayê eÞxZ§xë§Zw KËkËQd„ ÌKD bËlk iËdwdtd xdËt, bËlk eÞwayê xpËoËg b^wrwdxd„ gŠg¬× Ìi#xlK MYZËìèk xdgêwPËd bËlk ÌlwKËbk gøx£ßMZ exkPËt eÞxZ§xë§Zwk AdÖixZ I oÖËjwM xbËtËQd„ NUw KËk GB AdwgmøK ÌNwnYw Ìbdxd, AwItwiy lyM Ìi#xlK MYZËìèk xdgêwPËd jwËâQ dw gw jwËâQ„

gZêiwËd ÌZw gøwewkUw AwkI þeÄ„ þÿwdyt okKwk xdgêwPd xdËt gZêiwd qiZwoydkw jw KkËZ PwËâQd, Zw AwËMk AwBtÖg, xRtwDk kpiwd gw GkmwËbk iËZw ÑþñkwPwky AwiËlk ÌK#mËlkB eÖdkwgÙx£ iw¢„ AwItwiy lyM ÌRËd-ÂËd Ìo f^wËb xo¦wìæ Rwxk KËk ew ÌbËg ÌKd? AwItwiy lyM ÌdZwkw ÌQËl ÌhwlwËdw Qrw ÌmwdwËâQd AwiwËbk, Zwkw ÌUýU ÌKo xpËoËg xoxU I Ìe#kohw xdgêwPËd jwËâQd„ Gk AwËM AwBtÖËgk Ìi#xlK MYZËìèk okKwk, xRtwDk kpiwËdk MÞwi okKwk Ggv GkmwËbk DeËRlw exknb xK AwkI gr ÌUýU ÌKo xQl dw? Ìo†ËlwËZ iÖL ÌewrwËZ dw PwBËl AwItwiy lyM GLd ÌKd GKB Aw†Ëd iÖL ÌewrwËZ PwBËQ?

bÛØZZi oiËtk iËcø GKxU Agwc I oÖÅ× RwZyt xdgêwPd AdÖÅwËdk bwxtZò K^wËc xdËt jwkw ¢ßiwMZ qiZwt awKwk Ìitwb gwrwt I dwdw ÌK#mËl ÌoB owcwkY xdgêwPd AdÖÅwd AxdxúPZ KËk Z×Ël AwËM þÿwdyt okKwk xdgêwPËdk f^wb ewËZ, ZwËbk Awol DË¥mø oóeËKê AwItwiy lyËMk iËZw GKxU eÞwt nwU gQk gtËok blËK dZ×d KËk ÌUýU ÌKËok ogK xdËZ pËg?

AwItwiy lyM AZyËZk xZ£ß AxhšZw ÌaËK xmqw xdËtB ÌZw gËlËQ, Zwkw owcwkY xdgêwPËdk AwËM þÿwdyt okKwk xdgêwPd Pwt dw„ Pwt owcwkY xdgêwPËdk AwËM RkØxk Agþÿw eÞZøwpwk Ggv RdËd¢yk þÿwty iÖx£ßop bËlk pwRwk pwRwk owcwkY ÌdZwKiyêk xgkØ˦ pwilw-iwilw eÞZøwpwk„ G lËqøB 1966 owËlk iËZw Zwkw 2008 owËl GKxU HxZpwxoK 6 bfw bwxg eÞYtd KËkËQd Ggv gËlËQd, G Qt bfw bwxg iwdw dw pËl Zwkw xdgêwPËd ÌjËZ ewËkd dw„ Awk owcwkY xdgêwPËdk AwËM ÌZw þÿwdyt okKwk xdgêwPd AdÖÅwËdk eÞmíB IËV dw„

GB Kaw†Ëlw Zwkw MZ KËtK iwo jwgu AdgkZ gËlËQd„ 23 RÖd AwItwiy lyËMk nwU gQk gtËo ew Ìbtw DelËq XwKwk Bx™xdtwoê BëoxUxUDËU owkwËbËmk blyt ÌdZwKiyêËbk Ìj xgmwl oiwËgm pt ZwËZI ÌdZwKiyêkw xiËl ogwB G Kaw gËlËQd Ggv KwjêZ 6 bfw Awbwt Qwrw xdgêwPËd dw jwItwk mea gwKø DâPwkY KËkËQd„ GLd iw¢ Pwk xbËdk iËcø GB mea hŠ Kkwk GidxK KwkY NUl? GKiw¢ ÌmL pwxodwËK AwU o®wËpk Rdø ZwI xPxKuowËaê Krw dRkbwxkk iËcø xgËbËm jwItwk AdÖixZ Ìbtw Qwrw AwItwiy lyËMk 6 bfwk GKxU bfwI xK okKwk ÌiËd xdËtËQ? 1966 owËl Ìj HxZpwxoK 6 bfw xdËt gŠg¬× AwËëbwlËd AgZyYê pËtxQËld, f^wxok KwËÅ S×lËZ jwxâQËld, Zwk iw¢ bÖxU bfw (eøwkwxixlxmtw I ÑgËbxmK gwxYRø ov¢ßwìæ bwxg) ÌQËr xbËl xZxd 1971 owËlk kwÄÛËbÛwp iwilwk Awowxi pItwk gbËl ewxKþæwËdk eÞcwdiìèy pËZ ewkËZd„ xZxd Awgwk f^wxok iwilwk Awowxi pËtËQd„ xKìç 6 bfwk GK bfw ÌaËKI xgP×øZ pdxd„ AwR jxb gŠg¬× Ìg^ËP awKËZd Awk ÌbLËZd Zwk owËck AwItwiy lyM Zwk HxZpwxoK 6 bfwk dwi hwxOËt Ky ckËdk Q~wew™w ÌLlËQ ZwpËl xK KkËZd Zw Awxi Rwxd dw„

xgxþôZ pËtxQ, AwItwiy lyËMk MZ gÙpþexZ I ¢ßgwËkk ItwxKêv KxixUk ohwt Ww. Ìiwþæfw Rwlwl ixpDx¥Ëdk g£ßgø ÂËd„ xZxd gËlËQd, AwItwiy lyM RdMËYk ewxUê„ xdgêwPd Qwrw qiZwt jwItwk xgKùe ÌdB bËlk„ GQwrwI 26 Ìik gxcêZ ohwt bwxg xQl Ìdw pwxodw Ìdw BËlKmd, Ìdw WwtwlM„ GLd Ìd¢y AwiwËbk iËcø GËoËQd„ okKwkI Ìd¢yk oËŠ WwtwlM KËkËQd„ G KwkËY AwiwËbk xdgêwPËd jwItw DxPZ„

AwItwiy lyËMk G dgøËdZwËK Awiwk xRËšo KkËZ BâQw pt, RdMËYk ewxUê xpËoËg xdgêwPd Qwrw AwItwiy lyËMk qiZwt jwItwk Awk ÌKwd xgKùe jxb dw awËK ZwpËl 1970 owËlk xdgêwPËd xRËZI 1971 owËl AwItwiy lyMËK Aþè ckËZ pËtxQl ÌKd? Ìo xK ÌKgl qiZwt jwItwk Rdø? dw MYiÖx£ß I MYAxcKwk AwbwËtk Rdø? jxb ÌKgl xdËRËbk qiZwt jwItwk Kaw Rwlwl owËpgkw hwËgd ZwpËl AgmøB ewZwËdw ÌLlwk xdgêwPËd jwItw Qwrw ZwËbk owiËd ÌKwd xgKùe ÌdB„ xKìç MYiÖx£ß I MYAxcKwËkk Rdø jxb AwItwiy lyMËK oÖÅ× I Agwc xdgêwPËdk AdÖexþÿxZËZ xgKùe eËak o¬wd KkËZ pt ZwpËl blxU xK Zw KkËg dw? dwxK hykØ ÌiËnk iËZw MœxlKw eÞgwËp Mw hwowËg?
x§ZytZ, Ìiwþæfw Rwlwl gËlËQd, AwItwiy lyËMk 26 Ìik gxcêZ ohwk bwxg xQl Ìdw ÌmL pwxodw, Ìdw BËlKmd, Ìdw WwtwlM„ GLd Ìd¢y AwiwËbk iËcø GËoËQd„ okKwkI Ìd¢yk oËŠ WwtwlM KËkËQd„ G KwkËY AwiwËbk xdgêwPËd jwItw DxPZ„ KawUw ÂËd pwog dw K^wbg ZwB hwgxQ„ ÌmL pwxodw xK oZøB xd:mZê iÖx£ßlwh KËk bËlk Ggv ÌbËmk iwdÖËnk KËQ xfËk GËoËQd? bËlk owcwkY oóewbK AwgbÖl Rxll ÌjLwËd iÙZ×øiÖL Agþÿwt eøwËkwËl iÖ£ß pËt xgËbËm xPxKuowk Rdø ÌMËQd, ÌmL pwxodw ÌjLwËd ÌbËm Zwk KwËdk †kØZk ÌkwËMk xPxKuow dw awKwËZ Gx…xKDxUh AWêwËk bÖ’iwËok Rdø owixtK iÖx£ß ÌeËt xgËbËm ÌMËQd„ GB jwItwËZB xK oZø oZøB xZxd iÖx£ß ÌeËt ÌMËQd? Edo£k owËl AwMkZlw nrjìè iwilwk Awowxi awKwKwËl eøwËkwËl gw RwxiËd iÖx£ß eÞKÚZ iÖx£ßlwh dt gËlB gŠg¬× Zw MÞpY KËkdxd„ gZêiwËd ÌmL pwxodw oÖþÿ awKËl Ggv xgËbËm Zwk xPxKuow Aexkpwjê pËt dw DVËl xZxd xeZwk iËZwB RwxiËd iÖ£ß pËZ PwBËZd dw gËl Awiwk xgmðwo„

AaP pwxodwk GB iÖx£ßËKB Zwk eÞKÚZ iÖx£ßlwh Ggv AwItwiy lyËMk Qt bfwk Aìæh×ê£ß GKxU bwxg AìæZ eÔkY pËtËQ gËl bËlkB GK ÌdZw ItwxKêv KxixUk ohwt AgêwPyd g£ßgø kwLwk owpo ÌbLwËâQd Ggv LgkbÙËÄ iËd pt ZwËZ oÖk xixlËtËQd AwgbÖk kwŒwK, Awxik ÌpwËod AwiÖ, oÖlZwd idoÖk, MlwxPewk RwpwŠyk ÌpwËoËdk iËZw iw¢ xKQÖxbËdk AwËMk køwUËok Ggv køwUo oiaêK oboøkw„ lxZf xox¥Ky ZwËbk g£ßËgøk eÞxZgwb RwdwËl MlwxPewk RwpwŠyk ÌpwËod dwxK Zwk Mlw xUËe ckËZ ÌPËtxQËld„

ZwQwrw Ìiwþæfw Rwlwl ÌKwawt ÌeËld okKwk Ìd¢yk oËŠ WwtwlM KËkËQd? Ìd¢yËK iÖx£ß Ìbtwk ek eÞcwd DeËbÄw Zwk oËŠ ÌUxlËfwËd K×ml xgxdit KËkËQd Ggv PwkRd DeËbÄw Zwk oËŠ owqwu KËkËQd„ GUw owËgK eÞcwdiìèyk eÞxZ DeËbÄw okKwËkk Ìo#Rdø eÞKwm„ GUw ovlwe dwxK? okKwËkk oËŠ AwItwiy lyËMk ovlwe ÌZw pËg 3 RÖlwB„ Zwk AwËMB AwItwiy lyËMk GKËmÞYyk ÌdZw ovlwe ÂkØ pËt ÌMËQ gËl ÌLwtwg ÌbLËZ ÂkØ KËkËQd„ ht pt Gkw blUwËK ÌKwd eËa xdËt ÌjËZ Pwt?

AwItwiy lyËM AwËMk køwUo dwËi AxhxpZ MÞØexU GLd ÌdB„ xKìç Zwk hMíwvm GLdI AwËQ„ ZËg owcwkY ÌdZwKiyêËbk PwËe ÌKwYVwow„ GB hMíwvËmkB AwËkK oiaêK AcøweK AwgÖ owBxtb ItwxKêv KxixUk ohwt gËlËQd, okKwËkk xdkËeqZwk eÞiwY ewItwk Rdø ÌUýU ÌKo xpËoËg 4 xoxU I 9 Ìe#kohw AwoËdk xdgêwPËd Avm Ìdtw DxPZ„ ZwQwrw bËlk iwVejêwËtk ÌdZwKiyêkw þÿwdyt okKwk xdgêwPd Pwt„’ AcøweK owËpg iwVejêwËtk ÌdZwKiyêËbk xdgêwPd ov¢ßwìæ iZwiZ ÌKid KËk Rxke dw KËkB ÌRËd ÌflËld Zw Awxi Rwxd dw„ ZËg iw¢ iwoLwËdK AwËM 26 Ìi’k gxcêZ ohwt bËlk og þæËkk ÌdZwKiyêk HKøg¦ KŸþñk Ìmwdw ÌMËQ ‘Ìdw pwxodw, Ìdw BËlKmd’„

Zwkek iw¢ KËtKxbd AwËM AwItwiy lyËMk eÞxZÅw xbgo 23 RÖd XwKwk Bx™xdtwoê BëoxUxUDËUk ohwt ÌdZwKiyê ogwk iÖËLB Ìmwdw ÌMËQ RkØxk Agþÿwk eÞZøwpwk Ggv ÌmL pwxodwk iÖx£ß (eÞKÚZ iÖx£ß) Qwrw Aaêwu 6 bfw ÌiËd Ìdtw Qwrw bl ÌKwd ejêwËtk xdgêwPËd jwËg dw„ Awk owcwkY xdgêwPd AdÖÅwËdk AwËM þÿwdyt okKwk xdgêwPËdk f^wËb ÌZw AwItwiy lyM xKQÖËZB ew ÌbËg dw„ Gkek kwZwkwxZ G xo¦wìæxU ewËùU ÌMl ÌKid KËk? Kwkw, xK DË¥Ëmø ewùUwËld? Ggv ItwxKêv KxixUk kئ§wk ÑgVËK gËo Kwkw xdËRËbk DË¥møeÔYê xo¦wìæ oÖËjwM ÌeËt bËlk Iek PwxeËt xbËt Zw bËlk iwVejêwËtk ÌdZwKiyêËbk xo¦wìæ gËl eÞPwk KkËZ PwËâQd? Ìd¢y ÌRËl awKËZ Ìj oÖËjwMxU Zwkw ewdxd, GLd Ìd¢y AoÖþÿ Agþÿwt xgËbËm awKwËZ Ìo oÖËjwMxU ÌeËtËQd gËl xK iËd KËkd? hwxMøo køwUËok G hMíwvm bwxg KËk gËodxd, Ìd¢yB xgËbËm gËo xdgêwPËd jwItwk Rdø ZwËbk xdËbêm ewxVËtËQd„

ixZtw ÌP#cÖky I ÌZwfwËtl AwpËibËK cdøgwb xbËZ pt, Zwkw ItwxKêv KxixUk ohwt bËlk dyxZ I lqø ÌaËK xgP×øZ pËZ Pwdxd„ ixZtw ÌP#cÖky þeÄZB gËlËQd, ‘Awikw ÌZw RkØxk Agþÿw eÞZøwpwkop 6 bfw bwxg eÞZøwpwk Kxkxd, ZwpËl GLd xKhwËg RkØxk Agþÿwk iËcø xdgêwPËd jwËâQ? RkØxk Agþÿwk iËcø xdgêwPËd Avm Ìdtw bËlk Rdø Âh fl gËt AwdËg dw„’ AdøxbËK ÌZwfwËtl AwpËibI gËlËQd, ‘RkØxk Agþÿw eÞZøwpwk Qwrw xdgêwPËd jwItwUw oxVK pËg xKdw Zw xPìæw-hwgdw KËk xo¦wìæ Ìdtw DxPZ„ 3 RÖlwB okKwËkk oËŠ Ìj ovlwe pËZ jwËâQ ZwkekB þÿwdyt okKwk xdgêwPËd AvmMÞpY oóeËKê PÓrwìæ xo¦wìæ Ìdtw ÌjËZ ewËk„’

KwKoø exkËgbdw! ÌK ÌmwËd Kwk Kaw? jwkw pwxodwk ÌRlLwdw ÌaËK owixtK Qwrw ewItwËK Zwk iÖx£ß Ggv KËtKRd DeËbÄwk Zwk oËŠ Ìo#Rdø owqwuËK ovlwe gËl eÞPwk KkËZ ewËkd, Zwkw ixZtw ÌP#cÖky Ggv ÌZwfwËtl AwpËiËbk iËZw eÞgyY ÌdZwk ekwimê AMÞwpø KËk ÌKd ZwrwÉrw KËk xdËRËbk xo¦wìæ iwVejêwËtk ÌdZwKiyêËbk xo¦wìæ gËl bËlk Iek PwxeËt xbËld Zwk kpoø AbÔk hxgnøËZB f^wo pËg gËl Awiwk xgmðwo„

AwItwiy lyËMk iwVejêwËtk ÌdZwKiyêkw AgmøB xdgêwPd Pwt„ GKxU MYZwxìèK bl xdgêwPd PwBËg dw ÌZw Awk xK PwBËg? xKìç Ky ckËdk xdgêwPd? Ìlxdd gËlËQd, ‘ewxd ewd Kkw xdúPtB AwiwËbk bkKwk„ Zw gËl bÔxnZ ewxd dt„ oÖËet exkûKwk ewxdB Awikw ewd KËk awxK„’ AwItwiy lyM ÌZw Zwk Rìôwgxc oÖÅ× I Agwc xdgêwPËdk Rdø bwxg RwxdËtËQ„ bwxg AwbwËtk Rdø AwËëbwld KËkËQ„ eÞP¡ gwcw I xdjêwZËdk iÖËLI Zwkw Ìj AwËëbwlËd xeQew dt, 2006 owËlI Zwkw Zwk eÞiwY xbËtËQ„ bËlk AwËëbwldxgiÖL ÌdZÚËZòk GKUw AvmB iw¢ gwkgwk gËlËQ, GLd AwËëbwlËdk Rdø Rxi eÞþ'Z dt„ oÖZkwv AweËok dwËi AwZôoieêY„ xdËRËbk ÑZxk 6 bfw bwxg bÖ’xbËdk iËcø gÖxrMŠwt ÌfËl xbËt jxb dyldKmwk owRwËdw QËKk xdgêwPËdB GLd ÌjËZ pËg, ZwpËl AwItwiy lyM BtwRDx¥d okKwËkk §wkw AwËtwxRZ 2007 owËlk 22 RwdÖtwxkk xdgêwPËd ÌMl dw ÌKd? Ww. Ìiwþæfw Rwlwl ixpDx¥Ëdk KxaZ xdgêwPdiÖLy blxU ÌKd 14 ÌRwU, ipwËRwU MVd KËk Ìo xdgêwPd ÌVKwËZ ÌMl? Ky bkKwk xQl 11 RwdÖtwxkk eUexkgZêËdk ek AwItwiy lyËMk pwRwk pwRwk ÌdZwKiyêk ÌRl-RÖlÖi ÌhwMwk? xdËRk GlwKw ÌQËr ewxlËt awKwk? GidxK þñtv Ìd¢yk AoÖþÿ mkyËk 11 iwo ÌRl LwUwk?

bËlk ItwxKêv KxixUk ÑgVËK AcøweK AwgÖ owBxtb xdgêwPËd jwItwk PiuKwk jÖx£ß ÌbxLËtËQd„ AcøweK owËpg gËlËQd, ‘xgGdxe xdgêwPd gtKËUk ÌNwnYw xbËlI ÌhZËk ÌhZËk eÞwayê iËdwdtd xbËâQ„ okKwk KZUw xdkËeq Zw ekyqw KËk ÌbLwk RdøB þÿwdyt okKwk xdgêwPËd ÌjËZ pËg„’ AcøweK owËpgËK oxgdËt xRšwow Kxk, gZêiwd DeËbÄw okKwk KZUw xdkËeq Ggv xdbêlyt MZ Ìbr gQËkk Ìgxm oiËt Zwk eÞiwY xK Zwkw ewdxd? bËlk owcwkY ÌdZwKiyêkw Zw pwËr pwËr ÌUk ÌeËtËQd„ AcøweK owËpgkw ptËZw Zw ewdxd„

Awk xgGdxe xdgêwPËd ÌMËlB xdgêwPdxU oÖÅ× I Agwc pËg dw GKaw ÌRËdI jxb xdgêwPËdk ÌKwd xgKùe ÌdB cÖtw Z×Ël ZwËZ ÌjËZ pt, ZwpËl 1996 owËlk ÌfgÛØtwxkk xdgêwPËd AwItwiy lyM jwtxd ÌKd? xKvgw 2007 owËlk 22 RwdÖtwxkk xdgêwPd ÂcÖ gRêd Kkw dt, ZwËK ÌVKwËZ xMËtxQl ÌKd? AcøweK owËpgËbk AwËkKxU jÖx£ß pl AwItwiy lyM G xdgêwPËd dw ÌMËl pt xgGdxe, dt W. Kwiwl ÌpwËod gw ÌKwËkmyk bl þÿwdyt okKwk†Ëlw bLl KËk ÌdËg„

Awiwk eÞmí, ZwËZ Ky pËg? 1996 owËlk ÌfgÛØtwxk iwËo RwxltwxZk owcwkY xdgêwPËd xgGdxe GKwB ovob bLl KËkxQl„ Zwkek K’iwo Zwkw qiZwt xQl? RdMËYk eÞKÚZ AvmMÞpY Qwrw owRwËdw QËKk xdgêwPd AdÖÅwËdk fl xK b^wrwt 1971 owËl ÌVWw iwËlKøwk MhdêkxMxkk AwiËlk xdgêwPd (pwdwbwk gwxpdyk §wkw AdÖxÅZ) Ggv 1996 owËlk ÌfgÛØtwxk iwËo xgGdxe okKwËkk §wkw AdÖxÅZ owcwkY xdgêwPËdk exkYxZ ÌbËLI xK AwItwiy lyËMk GKËmÞYyk Aweogwby Zaw ÌikØb¡pyd ÌdZw Zw ÌaËK ÌKwd xmqw MÞpY KkËgd dw?

AwItwiy lyM ItwxKêv KxixU MZ ¢ßgwk xoxU I Ìe#kohwk xdgêwPËd jwItwk AwKxþôK I AeÞZøwxmZ ÌNwnYw Ìbtwk ek XwKwt bËlk GK ÌKëbÞyt ÌdZwk oËŠ ÌUxlËfwËd Awlwe pËtËQ„ xZxd AwiwËK Awmðwo xbËt gËlËQd, ‘Awikw xoxU I Ìe#kohw xdgêwPËd jwxâQ gËU, xKìç DeËRlw xdgêwPËd jwxâQ dw„ Awk AwBtÖËgk Ìi#xlK MYZËìèk Kwtbwt gZêiwËdI nrjìè ewKwËdw pËâQ DeËRlw xdgêwPdËK ÌKëbÞ KËkB„ Awk xoxU I Ìe#kohw xdgêwPd ÌZw blyt xhx£ËZ pËâQ dw„’ ÌdZwk Aw®gwKø ÂËd mkuPËëbÞk UMk ÌgwÄxik Kaw Awiwk iËd pËtËQ„ ÌgwÄxi Zwk dyP× RwËZk þñwiy oóeËKê gËlxQl, ‘xidËok oËŠ K×xr gQk Nk KkxQ gËU, xKìç Ìp^ËoËl X×KËZ ÌbBxd„’

ÌdZwËK xRËšo KkËZ BâQw pËtxQl, xoxU I Ìe#k xdgêwPËd Ìb#Ër xMËt Nk Kkwk ek DeËRlw xdgêwPËdk Ìp^ËoËlI dw X×ËK Dewt awKËg xK? Awk þÿwdyt okKwËkk Ìj xdgêwPd†Ëlw blyt xhx£ËZ pËâQ dw, Ìo†ËlwËZ ÌjwM Ìbtwk blyt ÌNwnYw GZ owr¹Ëk Kkw ÌKd? AwItwiy lyËMk oboø gw oiaêKkw jxb ZwËZ ÌjwM xbËZ Pwt, ZwpËl gøx£ßMZhwËgB ÌZw Zwkw ÌjwM xbËZ ewËk„ GLd blyt exkPËt jxb Zwkw ÌjwM Ìbt Ggv QKg^wcw xdgêwPËd ZwËbk pwxkËt xbËt xgGdxe gw Kwiwl-ÌKwËkmyk blËKB Rty pItwk oÖËjwM KËk Ìbtw pt ZwpËl G W‰wxddwxbZ xdgêwPdiÖLy blxU (AwItwiy lyM) Ky KkËg? ’86 owËlk iËZw AwO×l ÌPwnw Qwrw ÌZw Awk ÌKwd Dewt awKËg gËl iËd pt dw„ ZLd ptËZw ÌiËd xdËZ pËg xoxU gw Ìe#kohw ejêwËtI Kwiwl-ÌKwËkmyËbk blB AwItwiy lyËMk ÌPËt RdxeÞt„

okKwËkk oËŠ AwItwiy lyËMk ovlwe 3 RÖlwB„ Zwk Awk iw¢ KËtKUw xbd gwxK! Gk AwËMB ZwrwÉrw KËk, 6 bfw bwxg gÖxrMŠwt QÖËr ÌfËl xbËt GZ ZxrNxr þÿwdyt okKwk xdgêwPËd jwItwk xo¦wìæ ÌKd AwItwiy lyM ItwxKêv KxixUËK ÌNwnYw KkËZ pl Zw Awxi Rwxd dw„ Awk hwkeÞw® ohwexZ, xjxd xgPqY Ggv dyxZxdÅ, ÌoB xRl­Ök kpiwdB gw owZZwrwZwxr ÌKd glËZ ÌMËld, ‘G xgnËt (xdgêwPËd ÌjwM Ìbtw oóeËKê) Awk ÌKwd AwËlwPdw dt, xo¦wìæ pËt ÌMËQ„’ xZxd xK GKgwkI ÌhËg ÌbLËld dw, GB xo¦wìæ bËlk pwxkxKxk Kkwk xo¦wìæ xKdw?
AwItwiy lyM xdgêwPËd jwËg dw GKaw Awxi gxl dw„ xKìç jwItwk AwËM ÌZw ÌbLËZ pËg xdgêwPdUw oÖÅ× I Agwc pËg xKdw? Ìj oÖÅ× I Agwc xdgêwPËdk Rdø AwItwiy lyM GZKwl AwËëbwld I ovMÞwi KËkËQ Ggv GLdI pwRwk pwRwk ÌdZwKiyê ÌRËl kËtËQ„ ZwËbk ÌRËl ÌkËL, Ìd¢yk gxëbbmw ÌiwPd dw pËZB GB AweogwxbZw, qiZw ÌlwlÖeZw ÌKd? owcwkY xdgêwPËdk AwËM þÿwdyt okKwk xdgêwPd AdÖÅwËdk ÌKwd GLxZtwk Ìj gZêiwd okKwËkk ÌdB GKaw ÌZw AwItwiy lyMB GZxbd gËl GËoËQ„ Awxi AwItwiy lyMËK GLdB AwËëbwlËd jwItwk Kaw glxQ dw„ xKìç xdËRËbk døwtoŠZ Ggv MYZwxìèK bwxgËZ AUl awKwk owpoU×K×I Zwkw ÌbLwËZ ewkl dw ÌKd? ’86 owËl GkmwËbk KwkowxRk xdgêwPËd ÌjËZ oóixZ xbËZ pwxodwËK gwcø KËkxQËld W. Kwiwl ÌpwËod I AwItwiy lyËMk ZuKwlyd xKQÖ xoxdtk ÌdZw„ ekgZyêKwËl AwËkK bl xoxdtk ÌdZwB pwxodwËK owcwkY xdgêwPd oóeËKê ixbdw ÌNwnYw ewùUwËZ gwcø KËkxQËld„ Ggwk 2008 owËlI AwItwiy lyËMk GKËmÞYyk ÌdZw xK iËd KËkd, ZwËbk G xo¦wìæ iwdËZB pwxodwËK gwcø KkËZ ewkËgd Ggv G xo¦wËìæk fl jLd bËlk Rdø AwËMk iËZwB gÖËikwv pËg, ZLd pwxodwk K^wËcB Awgwk Ìbwn PwewËZ ewkËgd?

Rwxd dw Awiwk AwmvKwxU KZUw oxVK„ ZgÖ glxQ, AwItwiy lyM jxb GgwkI h×l KËk, ZwpËl AwËkK GkmwËbk Ah×øbt ÌVxKËt kwLw jwËg dw„ Awiwk cwkYw, AwItwiy lyMËK G xdgêwPËd ÌVËl Ìbtw ÌMËl xgGdxeI jwËg„ Awol ÌLlw ZLdB ÂkØ pËg„

ÌlLK, owvgwxbK I KlwxiÄ - ItwxmvUd xWxo