ÌbËmk kwRdyxZ : gyR ÌgwËd ÌK Awk fol Lwt Kwkw?

 AwgbÖl Mwfzfwk ÌP#cÖky

ÑmmËg MÞwËi gogwËok oit KÚnKËbk iÖËL GKUw Qrw ÂdZwi„ ‘gyR ÌgwËd ÌK, Awk fol Lwt Kwkw’? GB QrwxUk Duex£ cwdËqËZ eŠewËlk Awxghêwg I fol ÌLËt Ìflwk KwkËY„ KÚnKkw iwawk Nwi ewËt ÌfËl RxiËZ pwl Ìbd, cwd ÌgwËdd„ Zwkek owkw gQËkk mÞËik fol jLd ÌeËK IËV, cwd KwUwk oit pËt AwËo, ZLd ÌqZRÖËr ÌbLw Ìbt eŠewl„ og fol ÌLËt ÌfËl„ pZhwMø KÚnK iwawt pwZ xbËt hwgËZ gËo o¹uoËk Zwk exkgwËkk ÌLwkwK RÖUËg xK KËk?

gwvlwËbËmk kwRdyxZËZI Ìjd MZ 36 gQk cËkB ÌbLxQ GB KÚnK Awk eŠewËlk Kwxpdyk eÖdkwgÙx£„ KÚnK pwrhwOw LwU×xd ÌLËU cwd ÌgwËdd„ Zw ewKËZ dw ewKËZB eŠewl GËo ÌLËt ÌfËl„ GRdø KÚnËKk ÌgwKwxiI Ìj xKQÖUw bwty dt Zw glw jwËg dw„ ÌKgl cwd gÖËd foËlk Awmwt xdxúPìæ iËd NËk gËo dw ÌaËK ÌqËZ eŠewËlk Awxghêwg I fol cµvo Kkwk Axhjwd eÞxZpZ Kkwk Rdø jxb KÚnK AwMwi oZKêZw MÞpY KËkd Ggv eŠewl xdcËdk gøgþÿw KËkd ZwpËl ‘gyR ÌgwËd ÌK, fol Lwt Kwkw’ gËl ZwËbk K^wbËZ pt dw„ ZwËbk GB ÌgwKwxik RdøB MÞwiwéËl AwËkKxU Qrw Ìmwdw jwt­ ‘ÌgwKwk fol ÌewKwt Lwt„’

gwvlwËbËmk kwRdyxZËZ ÌK GB KÚnK Ggv eŠewl Kwkw? opÕbt I kwRdyxZoËPZd ewVKkw jxb AwiwËK AdÖixZ Ìbd, ZwpËl Awiwk glËZ x§cw ÌdB Ìj, GB ÌgwKw KÚnK pl AwItwiy lyM Awk PZ×k eŠewl pl ÌRdwËkl xRtwDk kpiwËdk §wkw KøwëUdËiËëU oÙÄ Ggv Zwk þèy LwËlbw xRtwk §wkw lwxlZ-ewxlZ xgGdxe dwiK blxU„ AwItwiy lyËMk gto GLd 59 gQk„ GB 59 gQËkk iËcø ÌoB ewxKþæwd Awil ÌaËK ÂkØ KËk G ejêìæ AwItwiy lyM qiZwt xQl ogêowK×Ëlø 10 gQËkk iËZw„ Awk xgGdxek gto ÌUËdU×ËdI AwrwB bmËKk Ìgxm dt„ xKìæ qiZwt xQl 15 gQËkk iËZw„ Zwk oËŠ jxb blxUk MWfwbwkËbk mwodwil cxk, ZwpËl GB bËlk qiZwt awKw gtËok ÌPËtI Ìgxm„ glËZ ÌMËl ¸ÕYwgþÿwt awKwKwl ÌaËKB GB blxU qiZwt„

Rìôwgxc AwItwiy lyM MYAxcKwk I MYZìè eÞxZÅwk ovMÞwËi kwReËa xixQËlk eÖËkwhwËM, ÌbËmk þñwcydZw jÖ˦ AþèpwËZ kYËqË¢„ owixkK I ÑþñkwPwky mwoËdk xgkØ˦ og AwËëbwlËd xdiêi biddyxZ I ÌRl-RÖlÖËik xmKwk GB blxUk ÌdZw Ggv KiyêkwB„ xKìæ ovMÞwi I AwËëbwld ÌmËn ÌbLw jwt, qiZwt xþÿxZmyl pËt gowk Ìo#hwMø AwItwiy lyËMk pt dw„ GKgwkI ptxd„ ÌgwKwk fol ÌewKwt lÖU KËk xdËtËQ„ jÖ¦ KËk Rt xQxdËt GËdËQ AwItwiy lyM„ xKìæ qiZwt gËoËQ xgGdxe„ þñwcydZw jÖ˦k AxgovgwxbZ dwtËKk Kdøw pËtI ÌmL pwxodwËK ÌMwUw o£Ëkk bmËKk AËcêKUwB xgËbËm KwUwËZ pËtËQ„ ÌbËm Ìfkwk ek Zwk RygËdk Iek pwilw pËtËQ e^wPgwk„ GKgwËkk ÌMÞËdW pwilw DeipwËbËmk kwRÐdxZK pZøw P¢ßwËìæk BxZpwËo ogËPËt htwgp NUdw„ ZwkekI xZxd Ggv Zwk exkgwk og pwilw-iwilwk iÔl UwËMêU„ Awk KøwëUdËiËëU kwRKyt xglwËo gwo Kkw GK ÌodwexZk þèy GLd ÌbËmk Aweopyd Ìd¢y„ xZxd bÖdyêxZk iwilwt AxhjÖ£ß pËt xgËmn AwbwlËZ ÌMËlI Zwk Rdø ogÖR KwËeêU ÌeËZ Ìbtw pt Ggv xgËmn ÌPtwËkk gøgþÿw Kkw pt„

G Ìjd kÕeKawk ÌoB oÖËtwkwdy I bÖËtwkwdyk Mùe„ oÖËtwkwdy oÖëbky kiYyk QbôËgËm kwq×oy pËlI awËK kwRhgËd kwdyk V^wËU„ Awk bÖËtwkwdy Zwk ÌQËlËiËt xdËt awËK RŠËlk xKdwËk GK K×^ËrNËk„ bÖËtwkwdyk xbd-kwËZk iŠl eÞwaêdwt kwËRøk jZ oiÙx¦ pt Zwk ÌP#¥ Awdw hwM Ìdt oÖËtwkwdy„ Awk oÖËtwkwdyk KwjêKlwËe kwËRøk jZ AiŠl pt Zwk Ìbwn Ìnwl Awdw PwewËdw pt bÖËtwkwdyk Iek„

gwvlwËbËmk kwRdyxZËZ oÖËtwkwdyk hÓxiKwt xgGdxek Awk bÖËtwkwdyk hÓxiKwt AwItwiy lyËMk GB AgþÿwdxU AwRËKk dt, MZ 30 gQk cËkB GUw PËl AwoËQ„ xgGdxek jLd RìôB ptxd, ÌKgl GK owixkK mwoËKk Kùedwt kËtËQ, ZLd ÌaËKB dwËi-ÌgdwËi, KLdI owixkK ÌewmwËK, KLdI xoxhl ÌWÛËo blxU qiZwt kËtËQ„ ogêËmn 2006 owËlI ÌbLw ÌMËQ, owvxgcwxdK kyxZ iwdwk dwËi gŠhgËd GK eÖZ×l ÌeÞxoËWËëUk Ggv Zwk xdjÖ£ß Z£òwgcwtK okKwËkk KwËQ xZd iwËok Rdø qiZw pþæwìæk Kkw pËlI Awol qiZw xQl LwËlbw xRtwk pwËZB„ owiËd ÌeÞxoËWëU Kwi Z£òwgcwtK okKwËkk eÞcwd, ÌeQËd iøwWwi„ 11 RwdÖtwxk (2007) ÌoB Agþÿwk exkgZêd NxUËtËQ„ xKìæ MZ Ìbr gQËkk NUdweÞgwËp GLdI AËdËKk iËd eÞmí, GB exkgZêdI xK xgGdxe I AwItwiy lyËMk blMZ AgþÿwËdk ÌKwd exkgZêd NxUËtËQ?
BxZpwËok oËZøk Pki xgKÚxZ ohø RMËZk Awk ÌKwd ÌbËm KLdI NËUxd, xKìæ gwvlwËbËm NËUËQ„ NxUËtËQ ÌodwxmxgËkk Rìô Ìdtw blxU„ gZêiwd okKwk qiZwt GËo Pq×lŒwk KwkËY gw Adø Ìj ÌKwd KwkËYB ÌpwK GB xgKÚZ BxZpwo xKQÖUw ovËmwcd Kkwk ÌPÄw KËkËQ„ xKìæ oÐgêg xiaøwk GB R™wËlk þæÓe exkûKwk Kkw xK GK gQk-bÖ’gQËkk KwR? owËgK ÌowxhËtZ BDxdtËdk ýUøwxlËdk AwiËl kwxmtwt KxiDxdýU xgeöËgk GKUw BxZpwo ÌlLwËdw Ggv Æ×l-KËlËR Zw erwËdw ÂkØ pËtxQl„ ZwËZ BxZpwo xgKÚZ Kkw ptxd„ xKìæ ýUøwxlËdk AxZ eÞmvowt BxZpwoxU hkw xQl„ ýUøwxlËdk iÙZ×øk ek ÌowxhËtZ KxiDxdýU ewxUê GB BxZpwo ovËmwcËdk I eÖdxlêLËdk gøgþÿw KËk„ Ìjog HxZpwxoK GB ovËmwcËdk bwxtZò ÌeËtxQËld ZwËbk GKRd Vw›w KËk gËlxQËld, 40 gQk cËk kwxmtwk iwdÖnËK Ìj BxZpwo ÌmLwËdw pËtËQ, Zw xK Pwk gQËkB ZwËbk id ÌaËK iÖËQ Ìflw jwËg?

ýUøwxlËdk Pq×lŒw xQl„ xZxd KxiDxdýU xge­Ëgk BxZpwËo xdËRËK ipwdwtËKk ejêwËt Z×lËlI Ìlxddop Adø eÞKÚZ ipwdwtKËbk Kaw IB BxZpwo ÌaËK GËKgwËk iÖËQ ÌfËldxd„ xKìæ gwvlwËbËmk þñwcydZwk BxZpwËok jwkw iÔl þÿexZ ÌoB gŠg¬×, ZwRDx¥d, Ñotb dRkØl Bolwi, ÌRdwËkl Ioiwdy eÞiÖËLk dwi ÌRdwËkl xRtwDk kpiwËdk Awil ÌaËK kxPZ BxZpwËo ÌZidhwËg ÌKwawI ÌdB„ ÌKgl AwËQ Pwk Ìoƒk Kiw«wËkk GKRËdk KxùeZ gykZòMwaw„ ZwËK f×xlËt-f^wxeËt RwxZk RdËKk ejêwËt Z×Ël Awdw pËtËQ„ Awk RwxZk RdK I iÖx£ßjÖ˦k Awol dwtKËbk ÂcÖ pZøw KËkB qwìæ awKw ptxd, ZwËbk KawI BxZpwo ÌaËK iÖËQ Ìflwk ÌPÄw pËtËQ„ gZêiwd okKwk ÌoB xiaøwk R™wl oóeÔYê bÔk KkËZ GLdI ewËkxd„ ÌKgl RwxZk RdËKk eÞwt iÖËQ Ìflw dwixU BxZpwËo Z×Ël AwdËZ ÌeËkËQ„ ZwËZ dwtK I LldwtËKk opwgþÿwËdk Kl‰ ÌaËK BxZpwo GLdI iÖ£ß ptxd„

e^Pw£Ëkk AwMýU-UÛwËRxWk ek ÌaËKB ÂkØ pt gwvlwËbËmk BxZpwo-xgKÚxZ„ BK×Ëtmd Kkw ÂkØ pt iÖx£ßjÖ˦k AxgovgwxbZ ÌdZwk oËŠ GK Ìoƒk Kiw«wËkk„ ÌjLwËd iÖx£ßjÖ˦k ÌdZw 25 gQk cËk ¢ßiwMZ ÌRl-RÖlÖi opø KËk, GKUwk ek GKUw AwËëbwlËd ÌdZÚZò xbËt, GidxK f^wxok iwilwk Awowxi pËt ÌbmËK iÖ£ß I þñwcyd KËkËQd, ÌoLwËd ZwkB ÌdZÚZòwcyd jÖ˦k GK Ìoƒk Kiw«wk, jwk GKiw¢ KÚxZZò gŠg¬×k þñwcydZwk ÌNwnYwxU Zwk pËt ÌgZwËk eÞPwk Kkw, ZwËK KËk ÌZwlw pl þñwcydZw jÖ˦k iÔl dwtK„

iÖxRg Ggv iÖxRgdMkËK ÌKëbÞ KËk dt iwo Ìj iÖx£ßjÖ¦ pËtËQ, Zw pËt ÌMl Z×âQ„ oZø pËt ÌMl GK Ìoƒk Kiw«wËkk GKxU ÌgZwk ÌNwnYw §wkwB ÌbmxU þñwcyd pËtËQ GB kÕeKaw„ jwkw GB jÖ˦ eÞKÚZ ÌdZÚZò xbËtËQd, ZwËbk oiwxc AwR AgËplwt gdwdy ÌMwkþÿwËd eËr AwËQ„ Awk qiZw RgkbLlKwky GK ÌodwexZk Kgk kwËÄÛk ÌKwxU ÌKwxU UwKw gøt KËk oÖkiø þôÙxZËo#Ëc exkYZ Kkw pËtËQ„

ZwËK ‘mpyb’, ‘þñwcydZwk ÌNwnK’ KZ xKQÖ ÌLZwËg hÓxnZ Kkw pËâQ„ Awk Ìj AovLø gyk iÖx£ßËjw¦w kË£ßk xgxdiËt þñwcydZw GËdËQd, ÌoB jÖ˦ jwkw eÞKÚZ ÌdZÚZò xbËtËQd, Zwkw AwR ÌKwawt? ZwËbk oiwxcËZ kwÄÛexZ, eÞcwdiìèy gw owixkK-AowixkK KiêKZêwËbk DexþÿxZ GKgwkI NUËQ xK?

GKiw¢ gwvlwËbm Qwrw ohø bÖxdtwk Awk ÌKwd ÌbËm Gid Agþÿwk D¨g ptxd, Ìj ÌbËm iÖx£ßËjw¦wkw xgrx¹Z, xdjêwxZZ Ggv ÌoB jÖ˦k m¢Økw qiZwt gËo Ggv ZwËbk MwxrËZ þñwcydZwk eZwKw Drwt„ owkwRygd cËk xjxd ovMÞwËik dwtK, þñwcydZwk ÌoB þÿexZk oËŠ BK×Ëtmd Kkw pt owixkK Ah×ø¤wd NxUËt qiZw bLlKwky GK ÌodwexZk„ Zwk eÞxZKÚxZ GËd þÿwed Kk pt RwxZk RdËKk eÞxZKÚxZk ewËm„ x§Zyt ipwjÖ¦ Ìmn pËtËQ AwR 60 gQËkkI Ìgxm pËt ÌMËQ„ GLdI fÝwËëo bøMËlk Qxgk ewËm ÌKD ‘hwbêÖd-xgRty’ iwmêwl ÌeZ^wk Qxg GËd UwdwËZ PwBËl Zwk KewËl xgr¹dw AwËQ„ RwiêwxdËZ GLdI ‘pwB xpUlwk’ gËl ÌKD Ìþ­wMwd xbËl Zwk Kwkwb¡ pt„ Awk gwvlwËbËm gQËkk ek gQk cËk Awikw GKxU RNdø xiaøwPwËkk ÌgwSw gpd KËk PËlxQ„ AxcKwvm gÖx¦Rygy G oóeËKê dykg„ Awk BxZpwoxgbËbk GKUw Avm ÌZw xdËRkwB GB xiaøw eÞPwËkk oÖxgcwËhwMy gwpd„

AwR gwvlwËbËmk kwRdyxZËZ AwItwiy lyM I xgGdxek Ìj Agþÿwd Aaêwu oÖËtwkwdyk I bÖËtwkwdyk, GK oit xgÛxUm mwxoZ Axgh£ß hwkËZ ÌoB Agþÿwd xQl KvËMÞo I iÖoxli lyËMk„ Aaêwu KvËMÞo gQËkk ek gQk ÌRl-RÖlÖi-AZøwPwk opø KËk þñwcydZwk Rdø jÖ¦ KËkËQ, Awk xRdíwpop iÖoxli lyËMk ÌdZwkw GKxbËdk RdøI ÌRËl dw xMËt, ÌKwd AwËëbwld dw KËkB KvËMÞo KZêÙK AxRêZ þñwcydZwk foËl hwM gxoËtËQd„ ÌKgl g£ßÚZwgwxR KËk ewxKþæwd ARêd KËkËQd„

G oóeËKê GKxU PiuKwk Mùe AwËQ„ PxÁËmk bmËKk ÌMwrwk xbËKk Kaw„ Mw¬y ÌdpkØ eøwËUl AwRwxb xiËl og KvËMÞo ÌdZw xgÛxUmxgËkwcy AwMýU (1942) AwËëbwlËdk WwK xbËtËQd„ og KvËMÞo ÌdZwËKB ÌRËl ÌXwKwËdw pËtËQ„ ÂkØ pËt ÌMËQ hwkZgøwey þñwcydZwk AwËëbwld„ iÖoxli lyM ÌdZw Ìiwpwóib Awly xRdíwp G oit Zwk iÖ¹wBËtk iwlwgwk xpËlk xgmwl oÖkiø gwohgËd gËo ewxKþæwËdk bwxgËZ ÌKgl xggÙxZ eÞPwk KkËQd„ G oit hwkËZk ZuKwlyd xgLøwZ ÌowoøwxlýU ÌdZw BDoÖf ÌiËpk Awly Zwk oËŠ ÌbLw KkËZ GËoxQËld„

ÌiËpk Awlyk BâQw xQl, xZxd xRdíwpËKI þñwcydZwk AwËëbwlËd Zwk iÖoxli lyMop S^wxeËt erwk AdÖËkwc RwdwËgd„ KvËMÞËok oËŠ jxb iÖoxli lyMI þñwcydZwk AwËëbwlËdk ÌjwM Ìbt, ZwpËl GB ipwjÖ˦k oiËt xgÛxUmËbk eËq hwkËZk iwxUËZ kwRZò PwlwËdw Aoºg pËg„ BDoÖf ÌiËpk Awly ÌowoøwxlýU pËlI xRdíwpk gøx£ßMZ g¬× xQËld„ xRdíwp Zwk AdÖËkwc ÂËd Ìpw Ìpw KËk ÌpËo DËVxQËld„ gËlËQd, ‘iÖoxli lyËMk ÌdZwKiyêËbk GZ KÄ KËk AwËëbwlËd dwiwk bkKwkUw xK? Awk AwxiIgw ÌKd iwlwgwk xpËlk GB gwxr ÌQËr xgÛxUËmk ÌRËl xMËt xbd KwUwËgw? AwËëbwld KvËMÞo KËkËQ Ggv KkËg„ Mw¬y-ÌdpkØ ÌZw ÌRËl ÌMËQdB„ Ikw ÌRl-RÖlÖi opø KËk þñwcydZw AwdËg„ Awikw ÌoB þñwcydZwt hwM gowg„ AwiwËbk ewxKþæwd bwxg Awbwt KËk Ìdg„ KvËMÞo awKËZ Awikw LwËiwKw ÌRl-RÖlÖi ÌhwM KkËZ jwg ÌKd?’ ÌiËpk Awly Zwk Kaw ÂËd lwRgwg pËt xMËtxQËld„

gwvlwËbËm xRdíwpk iÖoxli lyM kwRdyxZk D£kwxcKwky xRtwk xgGdxek exlxoI GKUwB„ þñwcydZwk Rdø jÖ¦ KkËg AwItwiy lyM„ xgGdxe þñwcydZwk AËdK eËk Rìô xdËtI iÖx£ßËjw¦w gËl bwxg KkËg Ggv kwRZò PwlwËg Zwkw„ MYZËìèk Rdø ÑþñkwPwkxgËkwcy AwËëbwlËd og xdjêwZd ÌhwM KkËg AwItwiy lyMop ÌQwU-gr og MYZwxìèK bl„ xgGdxe U×e KËk GËo xovpwoËd goËg„ ZwËbk bwxg, ZwkwB iÖx£ßjÖ˦k ÌNwnK„ xKìæ MwlwMwxl Ggv qiZwk hwMwhwxM iÖx£ßjÖ¦ I þñwcydZwk m¢Ø RwiwtwZyËbk oËŠ„

xgGdxek RìôKwl ÌaËK G ejêìæ Zwk kwRÐdxZK KiêKwË¡k GKUw LxZtwd Kkw jwK„ bl xpËoËg xgGdxe Rìô Ìdtwk AwËMB ÌdZw ÌRdwËkl xRtw qiZwt, kwReËa AwËëbwld KËk xgGdxek Rìô dt„ KøwëUdËiËëU qiZwoyd owixkK mwoËKk bl xpËoËg Zwk Rìô„ GKiw¢ bÖdyêxZk iwilw Qwrw xgGdxek ÌKwd ÌdZwKiyêËK KLdI xdkwe£w AwBËd xgdwxgPwËk gw kwRÐdxZK gxëb xpËoËg ÌRËl ePËZ ptxd„ xRtw ÌKwd kwRÐdxZK KwkËY dt; Zwk owixkK opKiyêËbk pwËZ qiZwk §Ëë§ xdpZ pËtËQd„

ÌRdwËkl xRtwk ek Zwk þèy LwËlbw xRtwk kwRdyxZ ÂkØ KøwëUdËiËëU gËo Ggv kwRdyxZ ÂkØ Kkwk ekI xZxd KøwëUdËiëU QwËrdxd„ Zwk AwËëbwlËd dwiwk GKiw¢ BxZpwo, GkmwËbk ÑþñkwPwkxgËkwcy AwËëbwld jLd ÌmL pwxodwk ÌdZÚËZò Z×ËŠ, ZLd xZxd GB AwËëbwlËd GËo ÌjwM Ìbd„ ÌmL pwxodwk ohwt †xl PËlËQ„ AwItwiy lyËMk pwRwk pwRwk ÌdZwKiyê ÌMÞfZwk pËtËQ„ ÌgMi xRtw ÌKgl xixQËlk eÖËkwhwËM iwËS iwËS bmêd xbËt Ggv GKgwk dwiKwItwËþæ MÙpgxëb pËt gwpgw K×xrËtËQd„

GkmwbxgËkwcy AwËëbwlËdI †Ëd ÌbLw DxPZ xgGdxe’k K’Rd ÌdZwKiyêk Iek xdjêwZd PËlËQ, Awk AwItwiy lyM I Adøwdø MYZwxìèK bËlk xdjêwxZZ ÌdZwKiyêk ovLøw KZ? GB xpowgxU ÌKD KLdI ZxlËt ÌbËLdxd„ xgGdxe’k ÌKwd ÌKwd mynêþÿwdyt ÌdZwËK GkmwËbk AwiËl bÖdyêxZk bwËt ÌRËl Ìdtw pËlI xKQÖxbËdk iËcøB Gkmwb ZwËK ÌRl ÌaËK Lwlwo KËk xdËRk iìèy, eÞcwdiìèy gwxdËtËQd„ GkmwbI xgGdxe’k oÛÄw xRtwDk kpiwËdk KwtbwËZB xdËRk bl MVd KËkËQd Ggv GKB Kwtbwt Ìbm mwod KËkËQd„

Gkmwb qiZw bLËlk ek xdËRk þèyËK gwxdËtËQd ÌbËmk fwýUê ÌlxW„ Awk LwËlbw xRtw qiZwt gowk ek xdËRk ÌQËlËK KËkËQd ÌbËmk AËNwxnZ jÖgkwR„ jwk owiËd Zwk bËlk iìèy, GixekwI og oit dZRwdÖ pËt awKZ„ GxbK ÌaËK RdZwk gr bl Ìjid AwItwiy lyM, ÌZixd MYAxcKwk AwbwËtk AwËëbwlËdI og h×l¸wxìæop AwItwiy lyMB 50-60 gQËkk ekyxqZ oxVK bl„ xKìæ P¢ßwËìæk I eÞPwkYwk kwRdyxZËZ AeU× AwItwiy lyËMk oËŠ ÌK#mËl BK×Ëtmd Uwdw pËâQ xgGdxe’k­ oiejêwËtk gr MYZwxìèK bl xpËoËg„

ÌgMi LwËlbw xRtw Zwk kwRÐdxZK RygËdk gr AvmUwB­ bm gQk KwxUËtËQd qiZwt„ e^wP gQk xQËld ovoËb xgËkwcy bËlk Ìd¢y„ KøwëUdËiËëUk KËVwk xdkwe£wk ÌgÄdyËZ xQl Zwk gogwo Ggv KLËdwB Zwk MwËt f×Ëlk A^wPrxUI lwËMxd„ Awk pwxodwËK Zwk kwRÐdxZK RygËdk AxcKwvm oit KwUwËZ pËtËQ qiZwk gwBËk„ xgËkwcy bËlk Ìd¢y Ggv eÞcwdiìèy xpËoËgI Zwk RygËdk Iek AovLøgwk htwgp pwilw pËtËQ Ggv Zwk bËlk ÌdZwKiyêËbk §wkwB AxcKwvm oit ÌbËmk ÌRl†Ëlw hxZê kËtËQ„ ÌmL pwxodwk bËlk eÞai owxkk ÌdZwKiyËbk­ mwp xKgxktw ÌaËK Awpowd DÁwp iwýUwk, AwBxh kpiwd ejêìæ AËdKËK xdiêihwËg pZøw Kkw pËtËQ„ Zwk ÌKwd xgPwk I eÞxZKwk ÌmL pwxodw ewdxd„ jLdB AwItwiy lyËMk ÌKwd ÌdZwËK xdiêihwËg pZøw Kkw pËtËQ, ZLdB LwËlbw xRtw xdbêt KËŸ gËlËQd, ‘GB pZøwKw¡ AwItwiy lyMwkwB NxUËtËQ„’

xgGdxe’k Duex£ Ggv Zwk P¢ßwËìæk cwkwgwxpK kwRdyxZk iÔl DË¥møB xQl WwKwZ I MÙpËþÿk iËcø oiZw ÌbxLËt Awol WwKwZ ÌK, Ìo oóeËKê ÌbËmk iwdÖnËK xg¸wìæ Kkw Ggv MYZËìèk xiË¢k ÌLwlo exkËt MYZËìèk m¢ØËbk qiZwt kwLw„ gZêiwËdI ZwËbk ÌoB DË¥møB gpwl kËtËQ Ggv blxUËKI AÂh MYxgËkwcy mx£ß GLdI GKB DË¥Ëmø gøgpwk KkËQ„ AwËM xQl RwxZk RdËKk oËŠ GK qiZw bLlKwky ÌodwexZk BK×Ëtmd Uwdw„ GLd PlËQ ÌoB GKB e¦xZËZ ÌbËmk ogêgÙpu MYZwxìèK bËlk Ìd¢yk oËŠ ÌodwQwDxdËZ Rìô Ìdtw GKxU bËlk Ìd¢yËK GKB AwoËd­ ewkËl GKU× D^P× AwoËd gowËdwk ÌPÄw, GidxK RwxZk RdËKk Kdøw Ggv GKRd owËgK eÞcwdiìèy jxb AoÖþÿZwk KwkËYI ÌKwd oÖËjwM oÖxgcw ewd, ZwpËl ÌoB oÖËjwM-oÖxgcwk oiAxcKwk AwËkK blyt Ìd¢yk eÖ¢Ëbk RdøI bwxg Kkw„

xKQÖKwl AwËMI Ìbm mwod KËkËQ xgGdxe-RwiwtwZ ÌRwU okKwk„ ZwËbk Aemwod, AZøwPwk, oìèwo I bÖdyêxZËZ Ìbmgwoyk dwxhmðwo DËVxQl„ gZêiwd DeËbÄw okKwk qiZw MÞpËYk ek eÞaixbËK iËdI pËtxQl, GB bÖ:mwoËdk ÌpwZwËbk gÖxS xgPwk Ggv DejÖ£ß mwxþæI pËg„ xKìæ xKQÖxbËdk iËcøB ÌbLw ÌMl ZyËkk lqø NÖËk ÌMËQ„ ÂcÖ AwItwiy lyËMk mynê ejêwËtk ÌdZwkwB dd, ÌbËmk ÌRlLwdw†Ëlw hxZê pËtËQ AwItwiy lyËMk pwRwk pwRwk ÌdZwKiyêËZ„ AwkI pwRwk pwRwk ÌdZwKiyê GLdI MÞwiQwrw, gwxrQwrw pËt elwZK Rygdjwed KkËQ„ oÖËjwM-oÖxgcwk Ìglwt bÖB Ìd¢yk ÌglwËZB BK×Ëtmd Uwdwk Kaw IËV„ ÌKgl BK×Ëtmd Uwdw pt dw bÖB Ìd¢yk eÞxZ gøgpwËkk Ìglwt„ GKRdËK oÖþÿ mkyËkI AwbwlËZ Uwdwp^øwPrw ÌdB„ Awk AdøRdËK AoÖþÿ mkyËkI AdgkZ AwbwlËZ Uwdwp^øwPrw KËk Awdw-Ìdtw pËtËQ„

ÌLlwUw GLd eÞKwmø kÕe xdËtËQ„ †kØZk AoÖþÿ ÌmL pwxodwËK xgËbËm xPxKuowk Rdø jwItwk oÖËjwM xbËZB ‘Aweopyd Ìd¢y’k bl GZxbd ÌiËnk iËZw P×e awKwk ek GLd xovËpk iËZw MËRê DËVËQ­ ZwËbk Ìd¢yËKI †Yck bÖB eÖ¢op pwxodwk Kwtbwt iÖx£ß xbËZ pËg„ bÖB eÖ¢ËK xgËbËm ewVwËZ pËg„ KwËbk Bmwkwt Ìin Awgwk xovpiÔxZê cwkY KËkËQ Zw gÖSËZ Ìbmgwoyk AoÖxgcw pItwk Kaw dt„

Ìbmgwoyk Ggv MYZwxìèK bl†Ëlwk Awex£ AMÞwpø KËk okKwk þÿwdyt þñwt£mwxoZ ovþÿw†Ëlwk xdgêwPd AwËM AdÖÅwËdk ÌNwnYw xbËtËQ„ AwItwiy lyMI GB þÿwdyt ejêwËtk xdgêwPd AdÖÅwËdk (RwZyt xdgêwPËdk AwËM) gøwewËk Awex£ RwxdËtËQ„ xKìæ MËRê DËVËQ LwËlbw xRtwk bl„ GB xdgêwPd PwB dw, xdgêwPd eÞxZpZ Kkw pËg gËl GB RkØxk Agþÿwk AwBd gpwl awKwk oiËtI Zwkw kYiÔxZê cwkY KËkËQ„ gÖSËZ Ìbxk pt dw, xPxKuowk Rdø pwxodwk xgËbËm AgþÿwËdk oÖËjwM xdËt LwËlbweìÿyËbk GB kYiÔxZê cwkY I kYɉwk eÞbwd„ DË¥mø GB oÖËjwËM jxb ’86 owËlk Kwtbwt Ìd¢yËK Awgwk Aweopyd Ìd¢yËZ exkYZ Kkw jwt Ggv Zwk e^wP gQËkk AemwoËdk KlvK†Ëlw iÖËQ Ìflw jwt Ggv Awgwk eÞiwY Kkw jwt ÌmL pwxodw I AwItwiy lyM Aweo KËkËQ„ xKìæ xgGdxe I LwËlbw xRtwB GKiw¢ Aweopyd bl I Ìd¢y„

Awxi GB ÌLlwxUk Kaw AwËMI AdÖiwd KËkxQ Ggv xlËLxQ, 11 RwdÖtwxk-ekgZyê og dyldKmw jLd gøaê pËt jwËg, ZLd xgGdxeËK Awgwk LwËlbw xRtwk ÌdZÚËZò HKøg¦ KËk AwItwiy lyËMk qiZwt jwItw ÌVKwËdwk Rdø iwËV dwiwËdw pËg„ Zwk AwËM Zwk MwËtk gr gr KlvËKk bwM†Ëlw iÖËQ Ìflw Ggv ÌbËmk kwRdyxZËZ AwItwiy lyËMk ewùUw bl xpËoËg eÖdgêwoËdk ÌPÄw ÂkØ pËg„ ÌoB ÌPÄwB GLd ÂkØ pËtËQ„ MZ Ìbr gQËk xdjêwZËdk og SrSwïUw ÌMËQ AwItwiy lyM I ÌmL pwxodwk Iek xbËt„ GLd AwKwm jZB ÌiNiÖ£ß pËâQ ZZB xgGdxe Ìd¢yËK Awgwk Aweopyd Ìd¢y xpËoËg ÂKZwkwk iËZw AwKwËmk dyËl f×xUËt ÌbËmk iwdÖnËK xg¸wìæ Kkwk ÌPÄw PlËQ„ AwItwiy lyM ÌdZwkw GgwËkI h×l KkËl gyR gÖdËgd Zwkw, xKìæ fol lÖUËg eŠewl„ GB Agþÿwt AwItwiy lyËMk KkYyt xK? GKxU Awlwbw xdgˬ Zw AwËlwPdw Kkwk BâQw kBl„

ÌlLK, owvgwxbK I KlwxiÄ - ItwxmvUd xWxo