mku owxpËZøk AdÖei xgdøwo

 RÉkØl Awli xox¥Ky

 

gwvlw owxpËZø Aik Kawxmùey mku PëbÛ PË›wewcøwt GK xgxmÄ þÿwd bLl KËk AwËQd„ xgËmn KËk gwvlw Dedøwo owxpËZø MÞwiyY gwþZôgZw xZxd xdLÖ^Z I owglylhwËg eÞxZfxlZ KkËZ ÌeËkËQd„ RygËdk dwdw UwdweËrËd pËkK kKi ÌlwËKk oËŠ Z^wËK ximËZ pËtËQ„ xZxd Ìjog Pxk¢ eÞZøq KËkËQd, ewxkewxmðêK Agþÿwk NwZ-eÞxZNwËZk icø xbËt Gog PxkË¢k Ìj exkYxZ ÌbËLËQd, Ìoog DeRygø KËkB xlËLËQd Dedøwo„ MÞwiyY gwþZôgZw AZøìæ oÖPwkØhwËg mku owxpËZø ckw AwËQ„ oiwËRk oZø KawUw xZxd ÌowRw KËk gËlËQd„ xgËmn KËk ZuKwlyd xpëbÖ oiwËRk Ìjog AwPwk-AwPkY Z^wËK gøxaZ KËkËQ Zw Z×Ël cËkËQd owxpËZø„ eÞwPydeìÿy oiwRexZkw ÌqËe DËVxQl Z^wk Iek„ oiwËRk qxZ KkËQd gËl xPuKwkI KËkËQ Zwkw„ xKìZÖ' mku AxgPl Awþÿw xdËt eÞgpiwd MÞwiyY oiwRxP¢ G^ËKËQd Z^wk DedøwËo„ G KwkËYB xZxd AwËRw owcwkY iwdÖËnk KwËQ oiwdhwËg AwbÙZ„

GZ hÔxiKw KkËZ pl GB KwkËY Ìj, gwvlwËbËmk AdøZi eÞKwmdy ovþÿw ‘HxZpø’ oiMÞ mku owxpZø ogêËiwU 5 LË¡ ewVKËbk Rdø gwRwËk GËdËQ„ xgxmÄ ÌlLKËbk kPdwgxl eÞKwËmk DËbøwM ÌdItw GKUw gøxZ¢ßiciyê eÞtwo„ mku-kPdwgxl eÞKwm KËk HxZpø gwvlw owxpËZøk HxZpø kqw Kkwk eÞtwo PwxlËt jwËâQ Ìjd„

HxZpø ÌKd GB mÛiowcø KwRxU KkËZ ÌMl! ÌMl oºgZ ewVKËbk bwxgk ÌeÞxqËZ„ mku owxpËZøk KwËQ Awikw gwkgwk xfËk jwB gÉxgc Ìj#x£ßK KwkËY„ mku PëbÛ jLd Dedøwo ÌlLw ÂkØ KËkËQd gwvlw owxpËZø Kxg†kØ kgyëbÛdwa VwK×k ZLd owxpZø KyxZêËZ Ìbbyeøiwd„ Z^wk ÌQwUMùe, KxgZw, Mwd, dwUK, Dedøwo, KwgødwUø kPdw Ggv Zw ewVËKk pÕbt QÖ^Ët jwItw; G GK AxPìædyt gøwewk„ xKìç xVK G oiËtB owxpËZø GK xgËmn †Y xdËt AwxghêÔZ pd mku PëbÛ„ owxpËZø Z^wk AwMid LÖgB AeÞZøwxmZ„ hwMøwËìñnËY xMËtËQd giêwËZ„ KËtKxbËdk QÖxUËZ GËoËQd KlKwZwt„ eÖËkwËdw g¬×kw Z^wËK ckl, GKUw iwxoK ex¢Kw Ìgk KkËZ jwËâQ Zwkw„ ex¢Kwk MÞwpK ovLøw iw¢ 32 Rd„ q×Ëb GB ex¢Kwt eÞxZxÅZ ÌKwËdw ÌlLK ÌlLw xbËZ kwxR pËâQd dw„ g¬×kw ZwB ckËld mkuËK„ GK oit ÌlLwt mku PËëbÛk pwZ xQl„ bÖxbd eËkB PËl jwËgd giêw„ hwgËld, giêwt xfËk ÌMËl g¬×Ëbk ZwMwbw g¬ pËg„ AwewZZ ZwËbk pwZ ÌaËK kqw ewItwk Rdø kwxR pËt ÌMËld ÌlLw xbËZ„ Zwkek jawkyxZ giêw Mid Ggv ÌKkwxdk PwKxkËZ eÞËgm„ xKìç g¬×kw awKËZ xbl dw xdkØebÛËg„ xPxVk ek xPxV xlËL Awk ÌUxlMÞwi KËk D£ø£ß KËk Qwrl mku PëbÛËK„ Kli ckËZ pl gwcø pËt„ ‘jiÖdw’ ex¢Kwk Rdø GKxU ÌQwUMùe ewVwËld„ MùexU Z^wk iwiw I g¬× oÖËkëbÛdwa MËŠwewcøwËtk dwËi eÞKwËmk Rdø AdÖËkwc RwdwËld Ggv Ìo AdÖËkwc eÞxZewxlZ pl„ gwvlw owxpËZø AwMid NUl AowcwkY GK Kawxmùeyk„

Ggwk GKU× dRk ÌbB mku PËëbÛk owxpZø RygËdk EnwKwËlk xbËK„ Aik Kawxmùey mku PËëbÛk RygdUwI GKUw UÛøwxRK DedøwËok AwgZêdyËZ ÌgxÄZ glw jwt„ RËdôËQd 1876 owËl ÉMxl ÌRlwk ÌbgwdëbeÖk MÞwËi„ xeZw ixZlwl, iw hÖgdËiwxpdy Ìbgy„ eøwky ex¡ËZk ewVmwlwk Qw¢ mku PëbÛ xeZwk PwKxkRxdZ KwkËY hwMleÖËk GËo hxZê pËld xRlw Æ×Ël„ AwgwËkw xeZwk PwKxk ZøwËMk KwkËY PËl GËld ÌbgwdëbeÖËk„ Pki AwxaêK AdwUËdk iËcø erËZ pl exkgwkxUËK„ erw g¬ pl„ bmi ÌmÛYyk Qw¢ mku iËdwËjwM xbËld gB erwt„ gx‰i, kgyëbÛdwa, iwBËKl erw pËt ÌMl„ xgËbmy owxpËZøk eÞxZI AwKÚÄ pËld„ g¬×Ëbk KwQ ÌaËK cwk KËk BvËkxR owxpËZøk Ìokw gB†Ëlw erw pl„ AhwËgk Zwrdwt xeZw Awgwk ÌMwUw exkgwkËK xdËt GËld hwMleÖËk mðÂkwlËt„ ÌZR dwkwtY RÖxgxl KËlxRËtU Æ×Ël mku hxZê pËld„ eËkk gQk GëUÛwëo ewo KkËld x§Zyt xghwËM„ KËlËRI hxZê pËld„ xKìç xeZwk AwxaêK Agþÿw GZ LwkwËek xbËK ÌMl Ìj, ÌlLwerw Awk PwxlËt ÌjËZ ewkËld dw„ ogËPËt bÖ:LRdK NUdw pl Ìbdwk bwt ÌaËK kqw ewItwk Rdø xeZw ixZlwl Ìmn ejêìZ Z^wk ÌbgwdëbeÖËkk ÑeZÚK goZgwxr iw¢ 225 UwKwt xgx¢ß KËk xbËZ gwcø pËld„

bwxkËbÛøk KnwNwËZ RRêxkZ mkuPëbÛ bÖ:ËLk ÌgwSw pwlKw Kkwk Rdø ÂkØ KkËld ÌlLwËlxL„ owxpËZøk eÞxZ bÖxdgêwk AwMÞpB Z^wËK GB eËa xdËt AwËo„ ZwQwrw owiËd kËtËQ xeZwk AdÖËeÞkYw„ xeZwkI xQl owxpËZøk eÞxZ xgËmn AdÖkwM„ ixZlwl ÌlLwËlxL KËkËQd xgþZôk„ ÌQwUMùe, Dedøwo, dwUK, KxgZw xlËLËQd„ xKìç Ky GK AšwZ KwkËY ÌKwËdwUwB Ìmn KËkdxd xZxd„ xeZwk ÌlLw†Ëlw xdËt mku NåUwk ek NåUw KwUwd„ xeZwk Aoiw® KwRUw KyhwËg oiw® pËZ ewkZ GB xPìæwUwB ptËZw Z^wËK ÌlLK pËZ Duowp ÌRwMwt„ Ñmmg I ÑKËmwk ÌNwk bwxkËbÛøk iËcø ÌKËUËQ Z^wk„ ÂcÖiw¢ AËaêk AhwËg xmqwlwh ÌaËK gxéZ pËld„ ZËg xeZwk KwQ ÌaËK ÌeËld Mhyk owxpZøwdÖkwM Awk Axþÿk þñhwg„ ekgZyê oiËt GB bÖxU KwkËYB xZxd AekwËRt KawowxpxZøK mku PëbÛ pËZ ÌeËkxQËld„

GK g¬×k KløwËY mku xgpwËk PwKxk ÌeËld kwR gdwxl GËýUËU„ xKQÖxbd PwKxk KkËld„ Zwkek ÌMËld o^wIZwl ekMdwt ÌoËUlËiËëUk KwËR„ gwgwk KwQ ÌaËK ewItw AxþÿkZw Awk owxpZø owcdwI PlËQ„ Z^wk eÞcwd DedøwËok AËdK†Ëlw ÌlLw pl GB oiËt„

mku PËëbÛk gvËmk AwU eÖkØËnk HxZpø pl exkgwËkk GKRËdk AìZZ odíøwo MÞpY Kkw„ Zwk ÌiRbw AwËMB odíøwo xdËtËQd„ mkuI AxþÿkZwk RdøB odíøwo ÌdËgd gËl ÂkØ KkËld xdkØË¥m jw¢w„ Agmø odíøwoy xpËoËg Z^wk xgxP¢ AxhšZw owxpËZø AdÖeihwËg Z×Ël ckËZ ÌeËkËQd gËl GB xdkØË¥m jw¢wËK gÙaw glw jwËg dw„

Zwkek AwËkw xgxP¢ eËa ew gwrËld xZxd„ xdZwììæ hwMøwËìñnËY ewxr RiwËld ZuKwlyd giêwËZ„ giêw jwItwk bÖxbd AwËM ÂdËZ ÌeËld ‘goÖixZ’ ex¢Kwk oóewbK Rlck Ìod ‘K×ìælyd Mùe eÞxZËjwxMZwk’ AwËtwRd KËkËQd„ Mùe Riw ÌbItwk Ìmn xbd Ìmn oiËt GKUw Mùe xdËt pwxRk pËld mku PëbÛ„ K×ìælyËdk KYêcwk eÞaËi MùexU kwLËZ BZþZôZ Ìgwc KkËld„ mku xfËk jwËâQd„ Ky iËd KËk Rlck Ìod MùeUw ÌkËL xbËld„ ÌbLw ÌMl mku PËëbÛk ÌbItw ‘ixëbk’ MùexU ÌmÛÅ Mùe xpËoËg xdgêwxPZ pËtËQ„ mku ZZqËY giêwt„
giêwt PwKxk MÞpY„ dwdw NwZ-eÞxZNwËZk iËcø KZ†Ëlw gQk AxZgwxpZ KËk eÞai xgËt mwxìæ Ìbgyk oËŠ„ GK eÖ¢ Gl Ìo NËk„ GK gQËkk iwawt htwgp Ìe­M ÌkwËM þèy-eÖ¢ DhËtk iÙZ×øgkY„ Awgwk xfËk GËld ÌlLwËlxLËZ„ KlKwZwk ‘jiÖdw’ Awk ‘hwkZgnê’ ex¢Kwk oóewbËKk oËŠ exkPt„ Z^wk ÌlLw Dedøwo†Ëlw ex¢Kwt eÞKwm ÂkØ„ QÖxUk AwËgbd dwKP pItwt giêwk PwKxk ZøwM„ xfËk GËld KlKwZwt„ Zwkek ÂcÖ ÌlLwËlxL Awk LøwxZk xmLËk IVw„

mku PËëbÛk GB xgxP¢ I gYêwXø RygËd Ìjog Dedøwo, eÞg¬ kPdw KËkËQd Zwk og†Ëlw GKoËŠ MÞìÿwgxlk AwKwËk gwRwËk xdËt Awowk ÌPÄw pËtËQ exúPigËŠ„ gwvlwËbËm xgxâQdíhwËg xKQÖ ÌPÄw pËtËQ xKìç exkKùedw iwxfK dw pItwk KwkËY oiwbÙZ pËZ ewËkxd„ AaP G ÌbËm mku GLËdw AZøìæ RdxeÞt JedøwxoK„ ÑKËmwËk Z^wk Dedøwo eËr AwëbxlZ pdxd Gid xmxqZ iwdÖn ewItw bÖûKk„ xKìç xgeÖl gøthwk I mku kPdwoiÔp eÞwx®k DuËok AhwËgk KwkËY ptËZw gwvlwËbËm eÔYêwŠ mku kPdwgxl Awikw ewBxd„ Ìo Ahwg eÔkY Kkwk RdøB HxZpø 5 LË¡ kPdwgxl eÞKwm KËk AwiwËbk Aìæk ÌKËrËQ„ ex¢Kwt ÌbLw ÌMl Ahwgdyt xgšwed­ mku kPdwgxl iw¢ 770 UwKwt okgkwp KkËg HxZpø„ MÞwpKkw gwxrËZ gËo GUw ÌeËt jwËgd„ iÔløUw AxMÞi xbËZ pËg Ggv Awkg-gwvlwËbm gøwvËK Riw xbËZ pËg„ xdcêwxkZ GK o®wp oiËtk iËcø Awkg-gwvlwËbm gøwvËKk og mwLwËZB gB ÌKdwk Rdø AxMÞi UwKw MÞpY Kkw pl„ gB ÌKdwk UwKw lwBËd b^wxrËt MÞwpKkw Riw xbËâQ GB ckËdk GKUw xgkl AxhšZw oét pl AwiwËbk„

oÖbÙmø ÌiwrËK jawoiËt eÞw® 5 L¡ mku kPdwgxlk AËdK†Ëlw ÑgxmÄøB ckw eËrËQ AwiwËbk KwËQ„ kPdwgxl owRwËdw pËtËQ kPdwk KwlwdÖ¢ßxiKhwËg„ GËZ oÖxgËc pËtËQ ÌKwd gtËo mku Ky xlËLËQd Zw RwdËZ ÌeËkËQd ewVKkw„ Ky exúPigËŠ Ky gwvlwËbËm mku kPdwgxlk eÞai LË¡B Z^wk xgËmnhwËg RdxeÞt Dedøwo ‘mÛyKwìæ’ 4 egêB GKBoËŠ MÞpËYk eÞtwo ÌbLw xbËtËQ„ xKìç AwËb# mÛyKwìæ 4xU egê GKB oiËt ÌlLw ptxd„ HxZpø ovÆkËY mÛyKwìæ eÞai eËgêk ÌbLw xiËlËQ x§Zyt LË¡„ eÞai LË¡ Ìjog Dedøwo MÞxìÿZ pËtËQ GB oiËt AwËb# mÛyKwìæ ÌlLw ptxd„ HxZpø GUw ewVKËbk iËd KxkËt xbËtËQ„

eéi L¡ xdËt xKQÖ Kaw dw glËl HxZËpøk AwìæxkKZwk Iek AxgPwk Kkw pËg„
eÖËkw eéi LË¡ mkuPËëbÛk AeÞKwxmZ kPdwgxl þÿwd ÌeËtËQ„ GB kPdw†Ëlw DedøwxoËKk iÙZ×øk eËk eÞKwxmZ pËtËQ„ ovËjwRd AvËm 23xU eÞg¬, hwnY þÿwd ÌeËtËQ„ GB 23xU eÞg¬ Awikw BxZeÔËgêk ÌKwËdw kPdwgxlËZ ovËjwxRZ pËZ ÌbxLxd„ oóeÞxZ exúPigËŠk gÉl eÞPxlZ ‘Ìbm’ owixtKyËZ mkuPËëbÛk AMÞxìÿZ kPdw eÞKwxmZ pËtËQ, ZwI GLwËd ovËjwRd Kkw pËtËQ„
mkuPëbÛ AovLøgwk ZuKwlyd eÔgêgŠ Aaêwu AwRËKk gwvlwËbËm xgxhdí owxpZøwdÖÅwËd GËoËQd„ Gk iËcø DËl­LËjwMø pl 1923 owËl gxkmwËl gŠyt owxpZø exknËbk AwpµwËd, 1925 owËl iÖëoyMË™ gŠyt owxpZø oËóilËd, 1929 owËl XwKwt jÖgK I Qw¢ oxóildyËZ, 1934 owËl fxkbeÖËk owxpZø oËóilËd ohwexZ xpËoËg, 1936 owËl XwKwt iÖoxli owxpZø oiwËR ohwexZkÕËe„ eÔgê gwvlwk iwdÖnkw gkwgkB xmùe-owxpËZøk ijêwbw xbËt GËoËQd„ mkuPëbÛËK MhykhwËg G ÌbËmk iwdÖnkw hwËlwËgËoËQd, hwËlwgwowk gxp:eÞKwm NxUËtËQd Z^wËK gwkgwk GidxK iÖoxli owxpZø oiwËRk AdÖÅwËd Ìe#kxpZø Kkwk AwiìèY RwxdËtI„ KlKwZw xgmðxgbøwlt owxpËZø AgbwËdk Rdø mkuPëbÛËK ‘RM£wxkYy oÖgYê ebK’ xbËtB oì'Ä ÌaËKËQ„ xKìç XwKw xgmðxgbøwlt AwËkw Jbwjê I ÌjwMøZk AwPkY KËkËQ ipwd GB xmùeyk eÞxZ, 1936 owËl Wƒk Ag xlUwËkPwk (xW.xlU) oóiwdoÔPK DewxcËZ hÔxnZ KËkËQ mkuPëbÛËK„ 29 RÖlwB 1936 owËl XwKw xgmðxgbøwlËt DexþÿZ pËt xZxd GB ijêwbweÔYê Dewxc MÞpY KËkd„ gwvlwËbËmk HxZpø eÞKwmdw ovþÿw Z^wk kPdwgxl oÖPwkØhwËg exkiwxRêZ AwKwËk eÞKwm KËk JedøwxoKËK dZ×dhwËg AwiwËbk iËcø exkPt KxkËt xbËld gËl cdøgwb ÌeËZ ewËk„

mku kPdwgxlk eÞxZxU LË¡ Ìgm xKQÖ bÖlêh I bÖûeÞweø Qxgk ovËjwRd GKxU DËl­LËjwMø eÞËPÄw„ Qxg†Ëlw owRwËdw pËtËQ Z^wk kPdwgxlk iËZwB KwlwdÖ¢ßxiKhwËg„ RygËdk ÂkØ ÌaËK Ìmn ejêìæ Qxg ovËjwRËdk cwkwgwxpKZw kqw Kkw pËtËQ„ ÌMwewl dwËi GKRd hÙZø RygËdk AËdKLwxd AvmRÖËr xQËld mkuPËëbÛk„ Zwk GKxU Qxg ovËjwRd KËk ewVËKk ÌK#ZÓpl ÌiUwËdw pËtËQ„ ÌoBoËŠ DËl­LËjwMø ovËjwRd pl xW.xlU oóiwd MÞpËYk oiËtk QxgxU„ DeipwËbËmk AwËkKRd gËkYø kowtdxgb I xgšwdy oøwk xe.xo. kwtI kËtËQd GB AdÖÅwËd„ Gk oËŠ mkuPËëbÛk pwËZk ÌlLwk Ìj xP¢ ÌbItw pËtËQ ZwI AdÖox¬uoÖ ewVËKk ÌK#ZÓpl ÌiUwËg„

mku kPdwgxlk Awk GKxU gr KwR pËtËQ eÞxZxU LË¡k ÌmËn IB LË¡ ovËjwxRZ MÞËìÿk DedøwËok MÞìÿ exkPt„ ewVKkw DeKÚZ pËgd GB KwkËY, Ìj ÌKwd eUhÔxiËZ MÞìÿxU kxPZ pËtxQl Zwk xgnt-Awmt RwdËZ ewkËgd„ exúPigŠ ÌaËK eÞKwxmZ kPdwgxlËZ GUw ÌbItw ptxd gw GhwËg gøwLøwI Kkw ptxd„ Zwkek kËtËQ eÞxZxU LË¡k ÌmËn mkuPËëbÛk ovxq® Rygdex™„ ovxq® glw pËlI ÌMwUw RygdUw ÌiwUwiÖxUhwËg GB Rygdex™ËZ DËV GËoËQ„
mkuPËëbÛk ‘Pxk¢pyd’ I ‘el­y oiwR’ jLd ovgwbeË¢ cwkwgwxpKhwËg eÞKwxmZ pËtxQl Ìo oit oiwR ÌaËK eÞgl Awex£ DËVxQl Ìj, oiwRËK xZxd dÄ KËk xbËld„ owxpËZøk þñwþÿøkqw pl dw„ mku giêwt xQËld gËl AZbÔËk ptËZw MwxlUw Ìe^#Qwtxd„ HxZpø eÞwt Pwk pwRwk AfËoU eÙÅwt oÖbÙmø ÌiwrËK QwewËdw 5 L¡ kPdwgxl LÖgB Ki bwËi ewVËKk pwËZ Z×Ël xbËZ ÌeËkËQ„ ÌbrËmw ewZwk GKUw Dedøwo ÌeËZ pËl Ì¢ßZwËK Ìj exkiwY Aaê gøt KkËZ pt AwUËmw eÙÅwk GKL¡ kPdwgxl ÌeËZ ewVKËK GB etow gøt KkËZ pËâQ„ gwvlwËbËmk eÞKwmdwk þñwþÿø awKl dw gËl ÌKD ÌKD HxZpøËK ÌbwnwËkwe KkËlI KkËZ ewËkd„

exkËmËn GKUw Kaw dw glËlB dt„ KÚZšZw šwed AvËm glw pËtËQ xKQÖ oÖcyRd, eÞwxZÅwxdK gøx£ßZò I owxpZø MËgnK mku kPdwgxl eÞKwmdwk eÞx¢ßtwt xgxhdí ejêwËt ekwimê bwd KËkËQd„ GB ekwimêKËbk exkPtUw xbËZ HxZpø ÌKd KweêYø Kkl ÌgwSw ÌMl dw„ gkv ZwËbk exkPtUw RwdËZ ewkËl ewVK kPdwgxlk bÖkÕp KwjêoóewbËdk oóewbKi¡lyk exkPt ÌRËd DeKÚZ pËZ ewkËZd„

dZ×d AwxŠËK AdÖei xgdøwËo, KiiÔËlø xdhêÖl SKSËK Qwewt mku kPdwgxl ewVËKk pwËZ Z×Ël ÌbItwk Rdø HxZpøËK owcÖgwb„ GB bwËi Ggv þñùeZi oiËtk iËcø kPdwgxl eÞKwm Kkw bÖkÕp gøwewk„ xKìç GxU eÞKwËmk oËŠ ovxm­Ä gøx£ßgËMêk Ñcjê, mÛixgdøwo, Ìicw I kØxPk KwËQ oKl gwcw pwk ÌiËdËQ„ ipwd Kawxmùey mkuPËëbÛk kPdwgxl KwËQ ÌeËt ewVKkw dZ×dhwËg mkuPëbÛËK Delx³ KkËZ ewkËgd gËl AwiwËbk xgmðwo„