ÌbÛwËpk DdôylËd þñËeík KwkØxPpß: Ìiwpd kwtpwËdk KxgZw

fxKk Bxltwo

gwvlw KxgZwËK MYiwdÖËnk AxcKwk ARêËdk iÖLø eOzx£ßiwlw KËk Z×ËlËQd Ìj KRd xgxmÄ Kxg, Ìiwpd kwtpwd ZwËbk AdøZi„ xZxd KxgZwËK okwoxk KËk Z×ËlËQd xixQËlk hwnw, iwdÖËnk þñËeík m² ÌbøwZdw„ o£k bmËKk GB eÞxZxdxcZòmyl Kxgk gËrw exkPt pËâQ xZxd GKRd omþè iÖx£ßËjw¦w„ GKxU RwxZk iÖx£ß ovMÞwËi Avm ÌdItwk xgkl Ìo#hwMø LÖg Ki KxgkB NËU„ Ìiwpd kwtpwd ÌoB Ìo#hwËMøk Ìm#jêwxcKwky„ Ìiwpd kwtpwd KxgZw xlËL PËlËQd byNê owËr xZd bmËKkI Ìgxm oit cËk„ Zwk AwËkw GKxU gr exkPt AwËQ„ xZxd GKRd eÞMxZmyl kwRdyxZK, ovMVK„ xKìç GKRd kwRdyxZK gøx£ßZòo£w xK Zwk Kxgo£wËK xeQÖ pxUËt Ìbt? ptËZw Ìbt Aagw Ìbt dw„ Kxg Ìiwpd kwtpwËdk KxgZw†Ëlw gwOwxl RwxZo£wk þñeí I xgkËpk eÞxZKÚxZ pËtB ÌRËM AwËQ„ Ìg^ËP AwËQ ÌeÞi I exkYËtk cÛ“g pËt„ Ìj ÌeÞi gwk gwk xdg¬d KËkËQ GB gwvlwk ogÖR eÞwìZk, GB ebôw-ÌiNdwk oÙxÄk ÌXD xKvgw GB iÖxÄg¦ ZwkØËYøk GKK mea, AŠyKwk„

gwvlw KxgZwËK MYiwdÖËnk AxcKwk ARêËdk iÖLø eOzx£ßiwlw KËk Z×ËlËQd Ìj KRd xgxmÄ Kxg, Ìiwpd kwtpwd ZwËbk AdøZi„ xZxd KxgZwËK okwoxk KËk Z×ËlËQd xixQËlk hwnw, iwdÖËnk þñËeík m² ÌbøwZdw„ o£k bmËKk GB eÞxZxdxcZòmyl Kxgk gËrw exkPt pËâQ xZxd GKRd omþè iÖx£ßËjw¦w„ GKxU RwxZk iÖx£ß ovMÞwËi Avm ÌdItwk xgkl Ìo#hwMø LÖg Ki KxgkB NËU„ Ìiwpd kwtpwd ÌoB Ìo#hwËMøk Ìm#jêwxcKwky„

Ìiwpd kwtpwd KxgZw xlËL PËlËQd byNê owËr xZd bmËKkI Ìgxm oit cËk„ Zwk AwËkw GKxU gr exkPt AwËQ„ xZxd GKRd eÞMxZmyl kwRdyxZK, ovMVK„ xKìç GKRd kwRdyxZK gøx£ßZòo£w xK Zwk Kxgo£wËK xeQÖ pxUËt Ìbt? ptËZw Ìbt Aagw Ìbt dw„ Kxg Ìiwpd kwtpwËdk KxgZw†Ëlw gwOwxl RwxZo£wk þñeí I xgkËpk eÞxZKÚxZ pËtB ÌRËM AwËQ„ Ìg^ËP AwËQ ÌeÞi I exkYËtk cÞØg pËt„ Ìj ÌeÞi gwk gwk xdg¬d KËkËQ GB gwvlwk ogÖR eÞwìZk, GB ebôw-ÌiNdwk oÙxÄk ÌXD xKvgw GB iÖxÄg¦ ZwkØËYøk GKK mea, AŠyKwk„ gwvlw owxpËZøk AdøZi eÞcwd Kxg xdiêËlëbÖ †Y Zwk GKxU KxgZwt MYAwËëbwlËd KxgËbk AMÞjw¢wËK xdg¬d KËkËQd AZøìZ DŒòl AwËlwËZ„ Ìo KxgZwt Kwkwgxëb Kxg Ìiwpd kwtpwËdk KawxU DËV GËoËQ owpxoKZwk oËŠ„
‘Awikw bÖgÙêË£k D¦Ù£ oét xdËt
eÞmí Z×lËZ GËoxQ RdZwk eÞKwmø AwbwlËZ„
Awikw mwpy pwËkËik xgmðþZ KwMR†ËlwËZ
mwioÖk kwpiwËdk dwi DuKyYê Kkwk Rdø
gw ‘Ìiwpd’ iÖx£ßk Rdø bwxg RwdwËZ Awxoxd„

Awikw kwReaËK xgeögyËbk xildZyËaê
exkYZ KkËZ PwB„ jwkw ÌbmiwZÚKwk
mÙáLl xQ^rËgd Awikw KxgZw xlLËZ PwB
ZwËbk Rdø, ZwËbk xdËt, ZwËbk pËt„
[Awikw kwReËa ÌKd/xdiêËlëbÖ †Y/xdgêwxPZw]
oÖni oiwRgøgþÿw I ÌipdZy iwdÖËnk AxcKwk xdËt þñwcydZw-ekgZyê oiËt Ìj KRd Kxg gwvlwËbËm DâPKŸ jwxâQËld, Ìiwpd kwtpwd ZwËbk eÞai owxkk„ bÖ:mwod, ÑþñkZìè, NwZK bwlwlËbk D¤wd, Awk Ìewr LwItw iwdÖËnk ekwRt ZwËK eÞxZgwby KËk Z×ËlxQl þñeíËLwtw ÌeÞxiK eÖkØËnk iËZw„ ‘RòËl DV owpoy iwdÖn’­ xmËkwdwËik eÞai KwgøMÞìÿxUB ZwB Rwdwd xbËtxQl GKRd owpoy Kxgk ikY AxþZZò„ 1979ÌZ eÞKwm ewt MÞpxU„
‘ÌZwiwËbk ÌlwhwZ×k xRh ÌUËd xQ^Ër ÌdËgw Awxi
AlyK DâPwkËY jwkw xdËRËbk ÌhËg awËKw Kxg
hÔxiËZ xmKrpyd; Ìj gÙq gwËrxd Zwk iÔËlk iwxUËZ
ÌoB xmùe ZkØ AwR AwiwËbk eÞËtwRd ÌdB„
: : : : : : :
Awxi pøw« ÌMÞËdËWk iËZw Awiwk eÞP¡ kØbÛ-Ìkwn QÖËr xbB
ÌoB og gÖx¦Rygy, ÌlLK, xmqK Kxg NÖËY ckw kwRdyxZËKk eÞxZ„’
[owpoy iwdÖn PwB/RòËl DxV owpoy iwdÖn]

bÖB.
gwvlw Kwgø ohwt Kxg Ìiwpd kwtpwËdk AwMid AËdKUw DlKwk MxZk iËZwB„ G eÞoËŠ xKQÖ þôÙxZ ZeêY dw KkËlB dt„ 1980-81 owËlk Kaw„ Awxi ZLd GKxU ÌRlw mpËkk KËlR Qw¢„ pVwu GKxbd kwZ ÌewpwËZ ÌbxL, oiþZ ÌRlw mpËkk Ìbtwl†Ëlw ÌQËt ÌMËQ ÌewýUwËk ÌewýUwËk„ ‘Ìiwpd kwtpwËdk iÖx£ß PwB’„ iwawt lwlU×xe„ D^P× xmk„ ÌPwËL ZygÛ eÞZøty GKRd Kxgk Qxg„ ÌoB ÌewýUwËk Ìo oit ÌQËt xMËtxQl ÌMwUw gwvlwËbm„ ÌbËmk ifþñl mpk, MÞwi MÞwiwìZËkk KxgK×l oiþñËk gËl DËVxQËld, ‘Ìiwpd kwtpwËdk iÖx£ß PwB’„ Kxgkw eÞxZcµxdZ KËkxQËld ÌoB eOzx£ßiwlw :
Ìj ÌPwËL xdxgr
oiÖbÛ dyl ÌXD
Ìlwdw Rl iwLw
Ìo ÌPwËL RòlÖK
xgdwmy Aw†d
K×iwky ÌZwiwk plÖb gwUwk pwËZ
xgPÔYê KËk m¢ßk iþZK„
Awxi AwxQ pwËZ xgRËtk Rtiwlw xdËt LÖg xþÿk
gÖËKk Zlwt xgeöËg xgmðþZ Mhyk ÌeÞËi„
[oway/RòËl DxV owpoy iwdÖn]
Zwk KwgøMÞìÿ ‘AwiwËbk HKø AwiwËbk Rt’ (1980), ‘owixtK AwbwlËZ AxhhwnY’ (1984), Awk pËlw dw gwxr Ìfkw (1985)ÌZ gwvlwËbËm ÑþñkwPwky RM¥l ewaËkk mwod xP¢ Ggv Gk xgkØ˦ MYAwËëbwlËdk xþÿkxP¢ xPx¢Z pËtËQ AZøìZ oÖxdeÖYhwËg„
xZxd Z×iÖlhwËg AwËlwxPZ pËtËQd Zwk ‘xfËk bwI ÌoB ÌýUdMwd’ (1986) KwgøMÞìÿxU eÞKwxmZ pItwk ek„
xfËk PwB, xfËk PwB ÌoB ÌýUdMwd
ÌkoËKwËoêk ogÖR MwxlPwt xgkp KwZk
ÌeÞxiËKk iËZw Riw xbËtxQlwi ARwdw Awm‰wt
xeÞtZi ÌoB pwxZtwk,
xfËk PwB, xfËk PwB ÌoB ÌýUdMwd„
[xfËk PwB ÌoB ÌýUdMwd/xdgêwxPZ KxgZw]

xZd.
Ìiwpd kwtpwËdk KxgZwt kwRdyxZ, þñËbm ÌeÞi, xild-xgkËpk Kaw GËoËQ AZøìZ xgËgKy xP¢KËùe„ xgeögy ÌP †Ëthwkw glËZd, Awxi jLd Aþè xmtËk ÌkËL NÖiwB ZLËdw Kli dwiK mwxYZ AþèxU Awiwk gÖK eËKËU awËK„ Ìiwpd kwtpwd jZB eÞxZgwby KŸþñk Ìpwd dw ÌKd, xZxd Ìj Zwk ÌbmiwZÚKwk A^wPËl LÖg opËR ckw xbËt AËgwc xm pËt jwd, Zwk exkPt ewItw jwt Zwk m² iwlwt„

K. ‘Awxi Rwxd k£ß bwËdk eÖËYøB ÂcÖ ÌZwiwk iÖËL pwxo f×UËg iwËMw
xmDxl gK×l xeÞt f×l ÂcÖ ÌoBxbd ÌL^wewt †^RËg oÖËL Z×xi„’
[ÌZwiwk RËdø iwËMw/RòËl DxV owpoy iwdÖn]
L. Awxi ÌZwiwk KwËQ ÌjËZ PwB
Awpw! KZxbd ewd Kxkxd ÌZwiwk P×¹d oÖcw,
KZxbd iwaw ÌkËL NÖiÖBxd ÌZwiwk ÌKwil gÖËK!
xKìç GËZw iÙZ×ø, GËZw k£ß, GËZw lwm ÌkËL
Awiwk jwItw pt dw, jwItw ptxd ÌZwiwk KwËQ
jw I tw p t dw:
[jwItw pt dw/xdgêwxPZ KxgZw]
M. Ìgbdwk dyl Qwtw XwKw ÌZwiwk ÌmwKwZê iÖL
ÌaËK iÖËQ ÌfËl eÞMws kË£ßk KwkØKwR
RÖ^B owbw pwxok Dl­wËo iMí
þñËbËmk xdûewe iÖL ÌbËL ÌjËZ PwB„
[ÌZwiwk iÖL/NwZK dw ÌeÞxiK]
Rygd ovMÞwËikI GKxU xdRþñ Qëb AwËQ„ dwËtk b^wr, iÙx£Kwt lwOËlk flwk KnêY, gÙxÄk ÌiNNd gnêY, xKvgw AwxgÄ bÖeÖËk xmDxl f×Ëlk ewexrËZ gwZwËok Ìj Qëb Rdô Ìdt ZwI pËZ ewËk GKRd Kxgk AìZbêÙxÄËZ mx£ßiwd KxgZw„ Ìiwpd kwtpwd Zwk KxgZwt ÌZixd xKQÖ xdRþñZw ÑZxk KËk xdËRËKB xdËR AxZ¢ßi KËkËQd ¢ßim„ Zwk Ìj#gd gwk gwk oixeêZ pËtËQ ÌjidxU xixQËl, ÌZixd hwþñk pËt DËVËQ xild iÔQêdwt„
‘dw, Z×xi Awoxd, KwËQI WwËKwxd, Awxi LÖxlxd bÖtwk„
eÞLk A^wcwk Q^ÖËt AwËQ GB ÌV^wËU
m²pyd xd:oŠ NËkk iËZw GKw GKw ÌKËUËQ oit
Z×xi GËl dw eÞhwZy, AwdËl dw ÌhwËkk oKwl„
[Z×xi GËow/xdgêwxPZ KxgZw]
jiÖdw ewËrk GB Kxg, oiËtk LÖg NxdÅ eÞg£ßw pËtB ÌRËM DËVËQd, iwdÖËnk eÞËtwRËd, þñwcydZwk eÞËtwRËd, KwËlk eÞËtwRËd„
AdÖe ÌPxUtw AwowËik GKRd xgeögy„ xZxd
AìZkyY pd gwvlwËbËmk KwkwMwËk„ ÌoB iÖx£ßKwiy ovMÞwiy AdÖe ÌPxUtwk iÖx£ß ÌPËt Ìiwpd kwtpwdB gwvlwËbËmk GKiw¢ Kxg xjxd ÌowâPwk pËtxQËld„ KxgZw xlËLxQËld„
‘AwiwËbk iÖx£ß ovMÞwËik AKÚx¢i
g¬×Ëbk V^wB ZwB KwkwMwk dt
kwÄÛyt AxZxa hgËdk oÖkxh gwMwd
AdÖe AdÖeÞËgmy dt pÕbt-eÞËgm iÖx£ßËjw¦w
AdÖe ÌPxUtwk iÖx£ß PwB­
[AdÖe ÌPxUtwk iÖx£ß PwB/ogÖR PwbËk XwKw k£ßw£ß QÖxk]
GB Kxgk AwËkw ÌgmxKQÖ KxgZw AwËQ jw KwËlk owqy pËtB ÌaËK jwËg AdìZKwl„ ‘goÖ ÌZwiwËK iËd eËr jwt’­ ÌZixd GKxU KxgZw„
icÖk ÌKxëUËd jwB
AkØËdk PwËtk KwËe P×iÖK xbËZ xbËZ
goÖ, ÌZwiwËK iËd eËr jwt:
: : : :
11B RwdÖtwxk xmqwhgd iÖËL owixkK mwod hwŠwk
eÞai xixQËl Z×xi xQËl
k£ßw£ß 14B ÌfgÛâQwxkk KwËflwt Z×xi xQËl
‘ÌlfËUdøwëU ÌRdwËkl UÛwK’ xixQl Qwew ÌbItwk xbd Z×xi xQËl:
[goÖ ÌZwiwËK iËd eËr jwt/KxgZw MYAwËëbwld/iÖpóib dÖkØl Ébw oóewxbZ]
G QwrwI ‘Ìiwpwóib Awly : gwvlwËbm’, ‘Ìiwpd kwtpwËdk k£ß PwB’, ‘xdgêwxoZ hÔLË¡’, ‘BmËZpwk’, ‘mwmðZ Ìp mpyËbkw’, ‘Awgwk Awiwk dwËi’, ‘ÌlwKxU xQËld’, ‘mK×d oit’, ‘ZwËpËkk þñeí’, ‘xilËdk iÙZ×ø ÌdB’, ‘1500 owl’, ‘ogÖR PwbËk XwKw k£ßw£ß QÖxk’ eÞhÙxZ kwRÐdxZK KxgZw†Ëlw ÌmÛÅËZòk bwxg kwËL„
Pwk. Ìiwpd kwtpwd xlLËQd„ hwOËQd xdËRËK„ MrËQd m˲k oiMÞ o£w„ owóeÞxZKKwËl Zwk ÌlLw KxgZw†ËlwËZ GKxU xhdí Awpg lqø Kkw jwt„ ÌeÞËik dwëbxdK Ìo#ëbËjê xZxd xdËR Ìjid eöwxgZ pd, ÌZixd oËóiwxpZ KËkd Zwk ewVKKÓlËKI„
Awpw! PËëbÛwbt! ewpwr PÔrwt!
eÙxagyk Awk ÌKwËdw xmùe Ìo#ëbjêB dt
Z×ldw ÌZwiwk„
GËow AwËkwpY Kxk; eÞxZxU xo^xr ÌhËO ÌhËO
Ìe^#ÐQ jwB oÖL þñËMêk Aewk AwËlwËK
GB ÌowdwSkw iwtwgy Ìiwpd ÌRøwuoíwt
ÂcÖ Dl­wo, ÂcÖ Dl­wo, ÂcÖB Dl­wo„
[Ìiwpd ÌRøwuoíwt/eÞai AwËlw/1 RÖlwB 2005]
Kxg Ìiwpd kwtpwËdk KwgøMÞËìÿk ovLøw ÌP#Ë¥kI AxcK„ ÌgxkËtËQ Zwk Kwgø oiMÞI„ ‘ÌMwlweRwËdk eËKU ex™Kw’ (1987) KwgøMÞìÿxUk ogKxU KxgZwB mÛiRygy iwdÖËnk Pliwd beêY pËtËQ owglylhwËg„
‘bø ewgxlK lwBËgÛxk Af xdDBtËKê’k ovMÞp ZwxlKwt þÿwd ÌeËtËQ Zwk KwgøMÞìÿ ‘bø xoËlKËUW ÌewËtio Af Ìiwpd kwtpwd’ (1993)„
Zwk KxgZwk AdøZi ÑgxmÄø pËâQ, xZxd jw gËlËQd Zw þeÄZwk bÙsZwt ÌeËtËQ AdÖei exkPjêw„ Kxgk RygËdk gøx£ßMZ þemê, l³ AxhšZw oiÙ¦ KËkËQ Zwk eOx£ßk xdiêwYÐmlyO„ og Adøwt, xdeyrËdk xgkØ˦ xZxd xdËR Ìjid ÌbÛwpy pËtËQd ÌZixd Zwk ewVK-ewxVKwk Rdø xZxd G^ËKËQd þñËeík KwkØxPpß„
iwxKêd Kxg Wxg­D Go iwkDBËdk GKxU Kaw Awxi gwk gwk PwkY Kxk„ ‘Ìj Kxg Zwk oitËK xdeÖYZwk oËŠ Zwk eOzx£ßËZ cwkY KkËZ ewËkd xZxdB Zwk oiËtk ÌmÛÅ Kxg„’
p^øw, Ìiwpd Zwk oitËK cwkY KËkB pËt DËVËQd gwOwxlk ZwkØËYøk AMÞokiwd eÞZyK„ Zwk KxgZw pËt DËVËQ BxZpwËok owqy„
dMkdUyk KwiwZ×k xdZ¹ oóeËb lwxa ÌiËk
Ìj ÌKwËdw oit ÌgËQ ÌdËgw hÔZl Rygd
Awgwk omþè pËgw ÌMwed ÌMxklw„
Awgwk k£ßw£ß kYwŠËd eÞxZËmwËc
DVËgw SlËo„
[xmËkwdwipyd]
Kxg Ìiwpd kwtpwËdk Rdô 1 AwMýU 1956 owËl„ xokwRMË™k ÌLwKmw gwxrk xbtwkewxPl MÞwËi„ AwZZøwMy GB iwdÖnxU AwËRw þñeí ÌbËLd„ x¢m lwL mpyËbk k裧 ÌhRw GB gwvlwB Zwk eÞai I Ìmn iìZgø„ Zwk xeÞt Aþè, Zwk KxgZw„ Awk Zwk KxgZw†Ëlw Ìg^ËP awKËg jÖËM jÖËM MYiwdÖËnk xpkdôt ÌPZdwk gwYygëbdw pËtB„ Ìiwpd Zwk KxgZwt AwiwËbkËK D¤wËdk Ìj Mwd ÂxdËtËQd, Zw AwiwËbk eÞwËY gwRËZB awKËg jZxbd awKËg GB xgeÖl xdoMê„ Rt ÌpwK Zwk DŒòl eOzx£ßiwlwk„