mpyb Kwbkyk KxgZw ewV GK xgkl Delx³

hRd okKwk

ÌþñâQw-xdgêwxoZ GK xgkleÞR Kxgk dwi mpyb Kwbky„ D£k-owZPxÁËmk KxgZwcwkwt dwMxkK RygdËgwc oéwxkZ GK mx£ßiwd Kxg„ xjxd oìèþZ mpËkk göwK-AwDËUk kwËZ KxgZwËKB GKiw¢ Awkwcø ÌRËd byepyd løwóeËewËýUk xdËP eÞP¡ owpxoKZwt b^wxrËt awËKd„ Awgwk xZxdB ÌþñâQw-xdgêwoËd xixlËt jwd xdRêdZwk xdhÙZ MpËd„ DdôwZwl Ìj#gËd Mws A¬Kwk xKvgw AwËlwxKZ PëbÛwËlwËK mpËkk AxlMxl iwxZËt ÌZwlwk oÖZygÛ gwodw jwk-xZxdB Awgwk oìZeêËY †xUËt Ìdd AwxþZËdk pwZwk iËZw jm, LøwxZ Awk oÙxÄmylZwk oÖZygÛ AwËgM„ xgxP¢ ÌLtwxl og xgxâQdíZw I AwZxgËâQËbk DewLøwd xgËm­nËYk ÌKwËdw KxÄewaËk ekL Kkw jwt? dwxK, eÞKwxmZ Ìmn QË¢k AwmðwËo xdx¦êcwt eÞpk ÌMwdw jwt GhwËgö
‘GLd xiËQxixQ KewËl PËeUwNwZ KËk lwh ÌdB
b^wrwI Awxi AwoxQ
ÌZwiwËK PwB hwowËZ hwowËZ
WÖgËZ WÖgËZ
WÖËg ÌjËZ ÌjËZ Awiwk
ÌZwiwËK PwB
b^wrwI, Awxi AwoxQ:’ (b^wrwI Awxi AwoxQ)„
byNê xZd bmK KxgZwpyd eÞgwoy GB Kxgk owixMÞK KxgZw AwËlwPdwt eéwm ÌaËK o£k bmKgøwey xgþZÚZ ÌeÞqweËU oiowixtK KxgËbkI AwËlwPdw eÞËjwRdw jw GKUw eÞgˬ oºg dt„ GB oºgpydZw Ìjd ÌlLwk byNê exkoËkk AhwËg, ÌZixd ÌlLËKk AqiZwk KwkËYI gËU„ ÌKddw, kgyëbÛ, D£kKwËl Ìj e^wPRd ipu I eÞcwd AwcÖxdK KxgËK GKxU xgËmn bmËKk ÌfÝËi Awg¦ KËk KxgZwk GKxU AwdÖhÔxiK byNêËkLw A‰d Kkw pËtËQ, ekgZyê Ìj ÌKwËdw Kxgk Kwgø AwËlwPdwt Ìo ÌkLwk xbËK BâQw-AxdâQwt ÌPwL ÌfkwËZB pt„ xgntgþçk oËŠ oËŠ KxgZwk AwxŠËKI Ìj exkgZêËdk ÌS^wK Awk Pwxpbw eÞgl ÌaËK eÞglZk pËtËQ ZwkI NkgoxZ IB eéwËmk bmK I Zwk ekgZyêKwËl„ ÌKddw, BxZiËcøB AdÖgwb xKvgw AdÖKkY-AdÖokËYk iwcøËi fkwxo I BvËkxR dwdw hwgcwkw Ggv BRi KxgËbk oËŠ oËŠ ewVËKk iËdk MhyËkI oÙxÄ KËkËQ GK dZ×d ewV-Pwxpbwk„ Aaêwu eÞKÚZ eÞþZwËgB KxgZw ÌlLw pËt DËVËQ bÖkÕp I RxUl„ GB bÖkÕe oiËtB mpyb Kwbky KxgZwPPêw ÂkØ KËkd Ggv AxZ Aùe oiËtk gøgcwËdB xgxhdí cwkw-Decwkwt xdËRËK ovËjwxRZ KËk MËr Ìdd Awed þÿwd„

owZPxÁËmk Ìbm xghwËMk ek Ìj bÖxU cwkw oÖþeÄ xQl Zwk eÞaixUËZ AxcKwvm KxgB ovjÖ£ß xQËld­ jwkw oËPÄ pËtËQ dwMxkK Rygd jìèYwËK dwëbxdKhwËg eÞKwm KkËZ„ Gk ewmwewxm Awk GKxU eÞgl cwkw gÙp£k ÌlwKR Rygd BxZpwo-HxZpø I ÌmÛYy ovMÞwiËK KxgZwk eÞcwd DeRygø KËk KwgøPPêw ÂkØ KËkd„ oËPZdhwËgB GB ejêwËt KwËkw dwi DËÁL KkËZ PwB dw„ ÌKddw GKRd Kxg Zwk byNê KwgøPPêwk eÞwkxºK oit ÌaËK oËk ÌjËZ ÌjËZ oóeÔYê xgekyZ eÞwËìZI PËl AwËod KLËdw„ eéwm ÌaËK o£k bmËKk eÞcwd KxgËbk AËdËKB G KwRxU KËkËQd­ ÌKD AwËZwelx³ËZ, ÌKDgw AwZxgx¢ßk iwcøËi„ oÖëbk exlhÔxi LÖ^Ër ÌKõbw£ß AwgRêdwk þZÓe Ìgk Kkw bwxtZò pËlI dwëbxdK dt AgmøB„

mpyb Kwbkyk eÞai eÞKwxmZ KwgøMÞìÿ ‘D£kwxcKwk’ : eÞKwmKwl 1967„ ÂkØ pËtËQ GhwËgö
‘opow oìèwo QÖ^Ëlw„ NËk Ìfkw kxOd o¬øwk xhËr
jwkw xQËlw ZëbÛwlo xbxMðxbK QÖUËlw ÌP#xbËK„’ (gÙxÄ gÙxÄ)„
Gk AwËM oËMw¢ I oZyaêËbk iËcø pwowd pwxfRÖk kpiwËdk eÞKwxmZ MÞìÿ ‘xgiÖL eÞwìZk’ eÞKwxmZ pËtËQ„ ZLd mwioÖk kwpiwËdk ‘eÞai Mwd, x§Zyt iÙZ×øk AwËM’ (1960) Ggv ‘Ìk#bÛ KËkwxUËZ’ (1963) eÞKwxmZ pËt dMk RygËdk ZëbÛwlo ewVËKk KwËQ ZygÛ AwËlwrd Z×ËlËQ„
ewËKêk ÌgËé ÂËt PKPËK ÌgöËW bwxr KwxiËt ZLd ewVK owóeÞxZK oit ÌaËK LwxdKUw bÔËk icøxg£yt xPìZwËPZdwt xdûeÞh Ggv exkewxU ÌewmwËK dMËkk xePXwlw kwþZwt ÌcwebÖkþZ„ mpyb Kwbky ‘D£kwxcKwk’ KwgøMÞËìÿ oóeÔYê xgekyZ GK dwMxkK Rygd owiËd xdËt GËld„ ÌKëbÛ ÌaËK ¢ßi eÞowkËYk iwcøËi exkxcËZ gøw® KkËZ PwBËld G hÔLË¡k kwRÐdxZK I owiwxRK gwþZgZwËK„ KxgZwk xmËkwdwËiI xdËt GËld Gk eÞxZfld ‘gÙxÄ gÙxÄ’, ‘deÖvoK oËìZk Dx£ß’, ‘ÌUxlËfwd, Awk£ß eÞþZwg’, ‘KxgZwB Awkwcø Rwxd’, ‘xdoËMêk dÔd’, ‘AwËlwxKZ MxYKwgÙëb’, ‘PëbÛwpZ owŠwu’ BZøwxb„ AwUËe#Ëk KËaweKaËdk oËŠ dwMxkKZwk GK oÖëbk xiËml GËlw Zwk KxgZwt„
‘og xKQÖ dÄ pt AgËmËn ©ØZ Ac:ewËZ
eÞai kx£ßi K×^xr ÌlwPiê eÞwPyd fËlk ó­wd Q^wËP
xd:m² ePËd jwt dy kŠw iwËQËbk DËÁwl Duog’ (eZd)„
‘bøwËLw bøwËLw bøwËLw Ìp owŠwu
Ky Bukwxi RwËd AB P^wb
AËeqwk KË¿ RòËl: o^wSkwËZ’ (PëbÛwpZ owŠwu)„
oiþZ Kwgø RÖËr GkKi gwpwxk BËixRRËik Ky AeÔgê oiwpwk„ AaP xKQÖB AwUËe#Ëk dt­ dt eÞawMZ ošwxtZ BËiËRk gøgpwk„ ÌKddw, BËixRRËik Ìj eÞPxlZ QK ‘xgËmn iÖpÔËZêk idd I AwËgMMZ RxUlZw’ jw KxgZwk AwxŠËK iÖLø pËt b^wrwËgö Zw ÌhËO xZxd oÙxÄ KkËld GK Axhdg lqY; GKB oËŠ xgekyZ I oiciyê xP¢ Z×ldwk„
‘dwiËlw o¬øwk oËŠ AeÞodí xgedí xgbÖøu
ÌiN, Rl, pwItw:.’ (gÙxÄ gÙxÄ)„
‘RËdôB KÖ^KËr ÌMxQ iwZÚRkwtd ÌaËK ÌdËi
Ìowdwly xexâQl ÌeU AwiwËK DMËr xbËlw Ìjd
byepyd løwóeËewËÄk xdËP, oìèþZ mpËk’ (D£kwxcKwk)„

DeËkw£ß D¦ÙxZ ÌaËK ÌbLw jwËg m² gøgpwËk xgxP¢­ GK Kawt PiuKwk og xgekyZ I oiZ×ldw, owbÙËmøk oËŠ DuKU I Pki ÑgowbÙmø ÌM^Ëa ÌM^Ëa ewVKËK xKhwËg dwrw ÌbItwk AZøwúPjê qiZw„ eÞawMZ xP¢KËùek EËcµê GK RMËZ Ìe^#ËQ ÌbItwk CnêYyt owflø„ oiKwlyd KxgËbk ÌaËK mpyb Kwbky GLwËdB Addø, DxÁxLZ I eÙaK„ Awgwk GB gÉiwx¢K BËiR ÌaËK ÌgxkËt GËo xZxd xKhwËg Ìh#ËMwxlK I oiowixtK gwþZgZwt xfËk GËoËQd Zw ÌbLw jwt Z^wk ekgZyê KwgøMÞþÿ bÖxUËZ­ jwk eÞKwmKwlI AxdgwjêhwËgB †kØZòeÔYê gwvlwËbËmk kwRÐdxZK I owiwxRK AgqËtk oÔPdwËZ„ Zw pËlw 1974 I 1978 jw jaw¢ßËi ‘ÌZwiwËK Axhgwbd xeÞtZiw’ Ggv ‘ÌKwawI ÌKwËdw ¢ßëbd ÌdB’ KwgøMÞìÿ bÖxUk eÞKwm oit„

mpyb Kwbkyk x§Zyt KwgøMÞìÿ ‘ÌZwiwËK Axhgwbd xeÞtZiw’ Ìj oiËt kxPZ Zw xd:oËëbËp Ìh#ËMwxlK I owiwxRK eU exkgZêËdk oËŠ oËŠ gwvlwËbËmk KxgZwkI g^wK gbËlk oit„ þñwcydZw-eÔgê AwËëbwld Ggv þñwcydZw ovMÞwËik owixMÞKZwk xgPwËk nwU bmËKk oit-DeËjwMy Ìj S^wSwËlw m²-Kùedw I AdÖhÔxZk owko£wËK ÌM^Ëa Awdw eÞËtwRd­ mpyb Kwbky Z^wk oiMÞ KwgøMÞìÿxUËZ owaêKhwËgB Zw KkËZ ÌeËkËQd„ GK hyZoìèþZ dwMxkK RygËdk xP¢ m² I m²-owjÖËRøk iwcøËi Ìjixd ÌM^Ëa GËdËQd, ÌZixd þñeí I þñeí-eÞKwxmZ xgmðwoËK kÕewxtZ KËkËQd ÑmxùeK gø™dwt„ xKhwËg xd:m² qt iÙZ×ø ogêqY MÞwo KËk K×Ëk K×Ëk Lwt Rygd I oiwRËK Zwk gYêdwt AwZpdd I AwZeyrËdk iÖËLwiÖxL Kxg oiMÞ kwÄÛ I xgmðKwVwËiwËK GK mwmðZ eÞËmík owiËd b^wr KxkËt gËld­

‘kwÄÛ iwËdB ¢ßwËP hk xbËt Ìp^ËU jwItw
kwÄÛ iwËdB kwÄÛ ovËNk gøaêZw
kwÄÛ ovËNk gøaêZw iwËdB
ÌlfU kwBU, ÌlfU kwBU, ÌlfU kwBU’ (kwÄÛ iwËdB ÌlfU kwBU)„
‘ÌZwiwËK Axhgwbd xeÞtZiw’ Ìj ÌKwËdw xgPwËkB mpyb Kwbkyk ÌmÛÅ kPdwoiÔËpk owixMÞK oxdíËgm„ AwcÖxdK Rygd hwgdw, ÑmxùeK DeKkY Ggv oiowixtK gwþZgZwËK Kxg m² eÞËtwËMk xgxhdí AwxŠËK eÞKwm KËkËQd„ AxdúPtZw Ggv pZwmwk A¬KwËkk ewmwewxm Awmw I xgmðwËok by® DâPwkËY iÔZê Kxgk eÞxZxU KxgZwk PkY„ ZwB AwcÖxdKZwk oËŠ xgmðwtd I þñwËbxmKZwËK ÌM^Ëa ÌM^Ëa Kxg gËld­
‘Awxi ÌoB eÔxYêiwk AwËlwt ÌbËLxQ;
Awikw ogwB xfkxQ Awgwk xdRþñ DËVwd ewk pËt
xdËRËbk NËk’ (göwK-AwDËUk eÔxYêiw)„
‘hÖËlI jwËgw dw Awxi GtwkËewËUêk xbËK
Ìb#r-ËZ Ìb#r-ËZ, Rwxd, ckËgw dw
ÌiN-ÌQ^wtw xhdí ÌbmMwiy ÌKwËdw Ìe­d’ (GK×Ëmk þñyKwËkwx£ß)„

AaP ÌoB KxgB KxgZwpydZwk ewmwewxm ÌþñâQw-xdgêwoËd ÌaËK jwd þñËbm ÌaËK bÔËk„ mpyb Kwbkyk jìèYwk Ggv AxhiwËdk oxgËmn xgËm­nY xK Z^wk gøx£ß RygËdk iËZwB RxUl Awk gÉiÖLy? gøaêZwk RZ×MÙËp Awg¦ Kxgk ÌoB BxŠZB xK ewB GhwËg
‘gøx£ßMZ xgËýfwkËYk kwRdyxZËZ ÌdËixQlwi
gwMwd Alw GKUw plÖb dZ×d gwxr xKdËgw gËl
GLd Awxi ÌoB gwxrUw (kxOd Rwiw RÖËZw oÖ˦w)
DxrËt xbËZ ewkËl Ìjd LÖg Ìg^ËP jwB’ (RZ×MÙp)„

Ìj cµvoþZÓËek ÌhZk xbËt ÌhwËkk AwËlw GËo GKxU hÔL¡ËK AwËlwxKZ KËk Z×ËlxQÁ ÌoB þñwcyd dMËk I þñËbËm jLd Kxg Zwk dwëbxdK BâQw I iwdxgK iÔløËgwcËK ÌbËLd bÖgÙêË£k pwËZ gëby, ZLd GKRd oËPZd oÙxÄmyl iwdÖËnk iËZwB Kxg ‘xmËùew£yYê KxgZwk ovLøw’ gÙx¦ËZB þÿwed KËkd Zwk Awþÿw I AwKwáqwk oÖbÙs ÌdwOk„ gøx£ßMZ AdÖhÔxZk oZZw KZ MhyËk gwow g^wcËl GKRd Kxg Gid dwëbxdKhwËg DâPwkY KËkd NËk Ìfkwk AŠyKwk ‘Awxi dyl RËl lwl Pwl kwdíw KËk ÌdËgw’„

mpyb Kwbkyk ZÚZyt KwgøMÞËìÿ (‘ÌKwawI ÌKwËdw ¢ßëbd ÌdB’) Awgwk þñwËbxmKZw ÌQËr KxgZwk dëbdZË£òk KwËQB xfËk jwItwk BxŠZ ÌbLw jwt„ oiMÞ KwgøMÞìÿxUB Ìjd GK eÞâQdí Ìgbdw I xgejêËtk Rwdêwl„ Ìj owpxoKZw I eÞZøËtk bÙs xhx£ËZ þñËbm Mrgwk Kaw xQl Zw ÌaËK xgxâQdíZw I xgP×øxZB Kxgk iËd ÌdËi AwËo kpoøit MhykZwk ovmt„ Kxg DâPwkY KËkd­

‘ÌiËtxl MwËdk ÌZwikw bÖRd GK NËk ewËg V^wB
ÌeÞxiK xilËg ÌeÞxiKwk KwËQ xVKB
xKìç mwxìZ ewËg dw, ewËg dw, ewËg dw:’ (oxŠZ)„
eÞawMZ oiþZ xmùeKlwk AxgKl Deþÿwedwk oËŠ ovËgbdmyl iwdxgK AdÖhÔxZk eÞKwËm mpyb Kwbky MËr Z×Ëld KxgZwt GK xdRþñ Xv I hxŠ„ KxgZwk mkyËkI AwcÖxdKZwk Dewbwd QxrËt Ìbd GidhwËg Ìjd KxgZw pËt DËV xgm mZËKk GK xdRþñ xmùeKlw jw jÖËMk ÌKwlwpËlk oËŠ AeÔgê oŠxZ ÌkËL GxMËt jwt owiËd„ Kxgk Delx³, þñeí I AxhšZw xdtxìèZ m²-M^waÖxdËZ MËr DËV GK þñeí-oºgw xdRþñ RMu, ÌjLwËd­

‘Awiwk þñËeík iËcø RËi DËVxQl ikwewxLËbk þZÓe
GËlwËiËlw AovLø ewlK’ (LÖg owc KËk xMËtxQlwi)„
AwcÖxdK xmùeKlwk gÉxgc eÞËtwËMk iwcøËi Kxg þeÄ KkËZ Pwd GK ipu xgejêËtk diÖdwMwaw„ þñwcydZw-D£kKwËl gwvlwËbËmk eÞcwd Kxgkw Ìj ckËdk ekþekxgËkwcy hwgcwkwt xdËRËbkËK eÞKwm KkËZ ÌPËtxQËld xgmÙáLlhwËg, mpyb Kwbky oËPZdhwËg Zw ÌaËK jwd eÙaK I þñZìè„ o£Ëkk bmËK gwvlw KxgZwt xgËmnZ gwvlwËbËmk KxgZwt kwRÐdxZK Ìþ­wMwËdk dwËi Ìj Ñp-ÉËÁwr oÙxÄk AeËPÄw PlxQl Zw ÌaËK mpyb Kwbky xdËRËK þñZìè ÌkËLB AwcÖxdKZwk oixìñZ xmùe DewbwËd xdËRËK b^wr KxkËtËQd GK m£ß RxiËdk xhËZ„ ZwB byNê oit KxgZwpyd Ggv eÞPwk-eÞowkpyd ÌaËKI mpyb Kwbky gwvlw KxgZwk GK DŒòl dwi„ Aexkpwjê Ggv AxdgwjêhwËgB gwvlw KxgZwt mpyb Kwbky AwcÖxdKZi Ggv Addø Kxg-eÞxZhw„

xgm mZËK gwOwxlk Ìj ip£i oÙxÄ, AwcÖxdK gwvlw KxgZw­ Zwk iÔløwtËd mpyb Kwbkyk Agþÿwd ÂcÖiw¢ KwËlw£yYê dt gkv gwvlwËbËmk eUhÔxiKwt GK DŒòl iwBl flËKk iËZw„ G oË£òI mpyb Kwbky xdËRËK oxkËt xdËtËQd GK kpoøit xdRêdZwt„ oºgZ xdËRkB AšwZowËk„ xKvgw KxgZwk iwcøËi Rygd-gÙË£k Ìj ÌKëbÛxgëbÖ kPdw KkËZ ÌPËtxQËld mpyb Kwbky, Zwk AwZxgdwmy KÓUwhwo (Parndox) Ggv Delx³ËZ Axdgwjê owiwxRK I idþZwx£òK ekwRtB ZwËK oxkËt xbËtËQ KxgZw­ GidxK xeÞt þñËbm ÌaËKI„ ÌKddw, Z^wk ‘ÌeÞi’ KxgZwk ÂkØËZB D¦ÙxZ xQl W.H Auden - Gk KxgZw eOzx£ßk­ We must love one another or die.

ÌlK oÖxexktk, KwdwWw